Naar jaarlijkse gewoonte, en dit voor de 36ste keer, heeft Human Rights Watch (HRW) de mensenrechtensituatie in meer dan 100 landen onderzocht in een 529 pagina’s tellend Wereldrapport 2026.
In zijn inleidend essay, getiteld “Will Human Rights Survive a Trumpian World? Authoritarian Advances Threaten Rules-Based Order”, schrijft directeur Philippe Bolopion dat het doorbreken van de autoritaire golf die de wereld overspoelt, de uitdaging van een generatie is. Het is een “flagrante minachting voor mensenrechten”. Nu het mensenrechtensysteem onder ongekende druk staat van de regering-Trump en andere wereldmachten, roept Bolopion democratieën die de mensenrechten respecteren, en het maatschappelijk middenveld op om een strategische alliantie te vormen ter verdediging van fundamentele vrijheden.
Ondertussen heeft de regering-Trump de mensenrechtenverplichtingen van de Verenigde Staten laten varen, het ontwikkelingshulpbudget van het land drastisch verlaagd en de opname van de meeste vluchtelingen stopgezet. Volgens het rapport hebben de VS in het eerste jaar van de tweede ambtstermijn van president Donald Trump een “duidelijke verschuiving naar autoritarisme” gemaakt.
Het rapport wijst immigratie, gezondheid, milieu, arbeid, handicap, gendergelijkheid, strafrecht en vrijheid van meningsuiting aan als gebieden van mensenrechten waarop de regering “aanzienlijke stappen achteruit” heeft gezet.
“Deze acties van de Trump-administratie vormen een aanzienlijke bedreiging voor het mondiale mensenrechtenkader. Het openlijke verwerpen door de regering van een langdurige – maar inconsistente – Amerikaanse inzet om de rechtsstaat, democratie en mensenrechten centraal te stellen in het buitenlands beleid, gaf andere regeringen het signaal dat de Verenigde Staten niet te vertrouwen zijn als het gaat om het verdedigen van het internationale mensenrechtenrecht of het gebruiken van hun invloed om verantwoording af te dwingen voor schendingen”.
HRW stelt ook dat de VS het vermogen van de Verenigde Naties (VN) om mensenrechtenoperaties en vredesmissies te ondersteunen, hebben “ondermijnd” door contributies in te houden en zich terug te trekken uit mensenrechtenorganisaties zoals de VN-Mensenrechtenraad.
Mensenrechten in Azië
Tijdens de Aziatische lancering van het rapport op 5 februari 2026 bij de Foreign Correspondents Club Thailand (FCCT) in Bangkok, spraken achtereenvolgens Elaine Pearson, HRW directeur Azië, Meenakshi Ganguly, adjunct-directeur Azië met focus op India, Bryony Lau, adjunct-directeur Azië met verslag over Myanmar, en Sunai Phasuk, senior adviseur voor Thailand. Moderator was Phil Robertson, bestuurslid van de FCCT.
Zij rapporteerden de ernstige achteruitgang van de mensenrechten in Azië, evenals van regionale trends zoals toenemend autoritarisme, transnationale repressie, schendingen van de persvrijheid, een afnemende burgerlijke ruimte en burgers die het slachtoffer zijn van gewapende conflicten.
Het afgelopen jaar was er sprake van voortdurende schending van misdaden tegen de menselijkheid in China, Myanmar en Noord-Korea; verergerde de mensenrechten- en humanitaire catastrofe in Afghanistan; verzwakten de democratische instellingen in India en Pakistan; en vonden er conflictgerelateerde misstanden plaats tussen Afghanistan en Pakistan; en in de grensincidenten tussen Thailand en Cambodja.
Terwijl protestbewegingen regeringen willen afzetten vanwege mensenrechtenschendingen, wanbeheer en corruptie, gaan kiezers in Bangladesh, Nepal en elders naar de stembus om hun toekomst te bepalen, terwijl schijnverkiezingen in Hongkong en Myanmar er alleen maar toe dienen om mensen hun fundamentele rechten te ontnemen.
Ook positieve stappen die zijn gezet om internationale verantwoording te eisen voor misdaden tegen de menselijkheid in de Filipijnen, Myanmar en Afghanistan, en de opkomst van jeugdprotestbewegingen in Nepal en Indonesië, werden gepresenteerd.
Thailand
Hoewel Thailand weer door een verkiezingscampagne gaat, wordt er nauwelijks over mensenrechten gepraat, omdat, zoals Sunai Phasuk stelde, “Thaise politieke partijen uiterst conservatief zijn”.
De Thaise regering van premier Anutin Charnvirakul heeft weinig gedaan om het respect voor mensenrechten in het land te verbeteren. Er zijn nieuwe verkiezingen gepland voor 8 februari 2026. Belangrijke zorgen zijn onder meer gerechtelijke inmenging in de politiek, onderdrukking van de vrije meningsuiting en een wisselvallig beleid ten aanzien van vluchtelingen en asielzoekers.
“Premier Anutin moet concrete maatregelen nemen om de achteruitgang van de mensenrechten in Thailand te keren,” aldus Elaine Pearson. “Opeenvolgende Thaise regeringen hebben beloofd de mensenrechten te bevorderen en te beschermen, maar de repressie en het misbruik gaan onverminderd door.”
De VS
Ondertussen heeft de regering-Trump de mensenrechtenverplichtingen van de Verenigde Staten laten varen, het ontwikkelingshulpbudget van het land drastisch verlaagd en de opname van de meeste vluchtelingen stopgezet.
Het rapport onderzoekt ook hoe de Trump-administratie de beschermde status en legale routes voor immigranten uit diverse landen heeft teruggedraaid, en de “onmenselijke en vernederende omstandigheden” voor degenen die werden gedeporteerd naar CECOT, de beruchte maximaal beveiligde gevangenis in El Salvador, en voor degenen die werden vastgehouden in immigratiedetentiecentra in de Verenigde Staten.
“Er werden nieuwe detentiecentra geopend op militaire locaties en in staten zoals Florida. Er werden meldingen gedaan van misbruik – waaronder grove medische verwaarlozing, overbevolking en gebrek aan sanitaire voorzieningen – in deze faciliteiten”, aldus het rapport. “Eind augustus had ICE al meer dan drie keer zoveel mensen vastgehouden als in heel 2024.”
In een apart hoofdstuk over het strafrechtelijk systeem wijst Human Rights Watch ook op het aanhoudende structurele racisme binnen de justitie en het gevangeniswezen.
“Kinderen worden in alle 50 staten nog steeds als volwassenen vervolgd, waarbij raciale en etnische ongelijkheden in het hele strafrechtssysteem blijven bestaan, ook bij arrestatie, detentie en veroordeling”, staat er. “Dit jaar riep de president op tot strengere straffen voor kinderen en heeft het Congres wetgeving aangenomen om de vervolging van kinderen als volwassenen in Washington D.C. te verhogen. De Verenigde Staten blijven het enige land ter wereld dat kinderen ter dood veroordeelt in de gevangenis.”
Europa
Eliane Pearson betreurde het feit dat mensenrechten van de agenda zijn verdwenen tijdens handelsonderhandelingen en internationale betrekkingen. Ze merkte expliciet op dat er geen enkele verwijzing was naar de recent gesloten handelsovereenkomst tussen India en de Europese Unie.
“Racisme en andere vormen van discriminatie blijven een aanhoudend probleem in de EU, verergerd door de normalisering van extreemrechtse standpunten door gevestigde partijen. Lidstaten bleven hun verplichtingen op het gebied van de rechtsstaat schenden, maar de EU-Raad ondernam geen effectieve maatregelen en de Europese Commissie reageerde inconsistent op deze zorgwekkende trends. De ruimte voor het maatschappelijk middenveld bleef krimpen, mede door EU-maatregelen”.
Meer data en argumenten zijn verzameld door o.a. Time en Amnesty International
Oproep
Human Rights Watch (HRW) besluit: “Het doorbreken van de autoritaire golf en het opkomen voor mensenrechten is een uitdaging voor een hele generatie. In 2026 zal dit zich het meest acuut manifesteren in de VS, met verstrekkende gevolgen voor de rest van de wereld. Om hiertegen te strijden is een vastberaden, strategische en gecoördineerde reactie nodig van kiezers, het maatschappelijk middenveld, multilaterale instellingen en mensenrechtenvriendelijke regeringen over de hele wereld”.
