Volgens een nieuw rapport van SIPRI, het Zweeds vredesonderzoeksinstituut, zijn de wapentransfers voor grote conventionele wapensystemen de afgelopen vijf jaar met 9,2% gestegen in vergelijking met de periode 2016-2020.
Dat is vooral een gevolg van de oorlog in Oekraïne. Dat land ontving bijna 9,7% van de wereldwijde wapenleveringen in de periode 2021-2025. Ook de andere Europese landen tekenden een zeer sterke toename van de wapenimport op. Tussen 2021-2025 en 2016-2020 gaat het om meer dan een verdriedubbeling (+210 procent).
De Europese wapenimport is de laatste vijf jaar verdriedubbeld.
De Europese landen zijn aanzienlijk meer wapens gaan importeren om hun militaire capaciteit te versterken tegen de achtergrond van een vermeende dreiging vanuit Rusland.
VS-marktaandeel stijgt naar 42%
De Verenigde Staten profiteert daar het meest van. De VS is traditioneel de grootste wapenleverancier en zag zijn wereldwijde marktaandeel verder stijgen van 36% naar 42%. Na twintig jaar is Europa opnieuw de grootste afnemer geworden van grote wapensystemen van de VS (+217%). In de periode 2021-2025 ging 38% van de VS-wapenexport naar Europa. Op basis van het grote aantal orders dat nog moet worden uitgevoerd, zal de VS de komende jaren de dominante speler blijven op de Europese wapenmarkt.
Hoewel de Europese Unie hard werkt aan het opdrijven van de eigen wapenproductiecapaciteit blijven Europese landen afhankelijk van de VS voor verschillende grote wapensystemen, zoals gevechtsvliegtuigen en luchtverdedigingssystemen. Zo hebben twaalf Europese landen in totaal 466 F-35 gevechtsvliegtuigen besteld of gekozen voor bestelling.
De gezamenlijke wapenimport van de 29 huidige Europese NAVO-leden is tussen 2016-2020 en 2021-2025 met 143% gestegen. De VS leverde de afgelopen vijf jaar 58% van deze import. De volgende grootste leveranciers aan Europa waren Zuid-Korea (8,6%), Israël (7,7%) en Frankrijk (7,4%).
De VS-wapenindustrie haalt een ander belangrijk deel van haar omzet (33%) uit het door gewapende conflicten geteisterde Midden-Oosten. Saoedi-Arabië is als ontvanger van 12% van de totale VS-wapenexport, zowel op regionaal als op mondiaal niveau de grootste afnemer van VS-wapens. Qatar, Koeweit en Israël zijn de andere belangrijke wapenklanten van de VS in de Midden-Oosten-regio.
‘America First’, ook voor de wapenindustrie
Volgens SIPRI is de dominantie van de VS op de mondiale wapenmarkt niet alleen een gevolg van de grote vraag naar geavanceerde wapensystemen. Voor staten is de afname van VS-wapens immers een manier om goede betrekkingen te onderhouden met Washington. Dit wordt aangemoedigd door het Witte Huis, dat de wapenexport ziet als zowel een instrument van buitenlands beleid als een middel om de wapenindustrie te versterken
Begin februari 2026 maakte de regering Trump haar ‘America First Arms Transfer Strategy’ bekend. Om “onze militaire dominantie en technologische superioriteit” te behouden moet de VS ervoor zorgen “dat bij toekomstige wapenverkopen de Amerikaanse belangen voorop staan, door buitenlandse aankopen en kapitaal te gebruiken om de Amerikaanse productie en capaciteit uit te breiden”, aldus de strategie. Daarnaast beoogt de ‘America First Arms Transfer Strategy’ “wapenleveranties bewust te gebruiken als instrument van het Amerikaanse buitenlandse beleid”.
Een op drie wapens in de wereld afkomstig van Europese NAVO-leden
In het rijtje van grootste wapenhandelaars ter wereld staat Frankrijk op de tweede plaats met een aandeel van 9,8% in de wereldwijde export. De Franse export van grote wapensystemen steeg tussen 2016-2020 en 2021-2025 met 21%. De belangrijkste klanten van Parijs zijn India (24%), Egypte (11%) en Griekenland (10%). De wapenexport van Frankrijk naar andere landen binnen Europa is in 2021-2025 meer dan vervijfvoudigd ten opzichte van 2016-2020 (+452%), maar bijna 80% van de Franse wapenexport ging nog steeds naar landen buiten Europa.
Vier EU-lidstaten behoorden tot de tien grootste wapenleveranciers wereldwijd in 2021-2025: Frankrijk (plaats 2), Duitsland (plaats 4), Italië (plaats 6) en Spanje (plaats 10). Rusland (plaats 3) is de enige wapenexporteur in de top 10 die zijn wapenexport ziet dalen. Het Russisch aandeel in de wereldwijde wapentransacties zakte van 21% in 2016-2020 tot 6,8% in 2021-2025. Bijna driekwart (74%) van de Russische wapenexport ging in 2021-2025 naar drie staten: India (48%), China (13%) en Wit-Rusland (13%).
In de top 10 van grootste wapenexporteurs ter wereld haalde Duitsland China (plaats 5) in. Duitsland vertegenwoordigt nu 5,7% van de wereldwijde wapenexport. Bijna een kwart van de Duitse wapenleveringen had Oekraïne als bestemming. Nog eens 17% ging naar andere Europese staten.
Opvallend is de sterke klim van Italië en Israël die respectievelijk de zesde en zevende plaats bekleden in de lijst van belangrijkste leveranciers van grote wapensystemen. Italië zag zijn wapenexport met 157% stijgen. Meer dan de helft daarvan ging naar het Midden-Oosten.
Israëlische wapenindustrie verdubbelt omzet op zeven jaar tijd
De Israëlische wapenindustrie zag zijn wereldwijde marktaandeel stijgen van 3,1% in de periode 2016-2020 naar 4,4% in 2021-2025. Volgens cijfers van het Israëlisch ministerie van Defensie bedroeg de omzet van zijn wapensector 14,8 miljard dollar – een verdubbeling tegenover 2018 (7,5 miljard dollar).
Israëlische oorlogsmisdaden en schendingen van het internationaal recht hebben weinig impact op de wapenhandel met Israël.
De genocide in Gaza en de aanvallen op Iran, Libanon, Qatar, Syrië en Jemen fungeren als publiciteit voor Israëlische wapensystemen in plaats van andere landen ertoe aan te zetten om hun wapentransacties met Israël stop te zetten. Na India is Duitsland de grootste afnemer van Israëlische wapens, goed voor 21% van de Israëlische export. (De Israëlische wapenindustrie richt zich op luchtverdedigingssystemen, waar wereldwijd veel vraag naar is.)
Omgekeerd blijken de Israëlische oorlogsmisdaden en schendingen van het internationaal recht weinig impact te hebben op het wapenexportbeleid van de VS en Duitsland naar dat land. In 2021-2025 leverde de VS het grootste deel van de wapenimport van Israël (68%), gevolgd door Duitsland (31%).
Italië en Israël zijn nu belangrijkere wapenleveranciers geworden dan het Verenigd Koninkrijk hoewel dat land ook een lichte stijging (13%) van de wapenexport mocht noteren. Zuid-Korea en Spanje sluiten de top 10 van grootste wapenexporteurs af.
Vijftien van de 25 belangrijkste landen op vlak van wapentransfers zijn lidstaten van de NAVO. Samen controleerden de NAVO-lidstaten 75,9% van de wereldmarkt. Nederland staat op plaats 12 (1,2%) en België op plaats 23 (0,3%) in de SIPRI-lijst van grootste wapenexporteurs ter wereld. Volgens het huidige Strategische Concept wil de NAVO “bijdragen aan de internationale vrede en veiligheid”.
Twee derde van de wapens gaat naar Europa, Azië en Oceanië
Met 31% van de mondiale wapenimport volgt de bredere regio Azië en Oceanië, de regio Europa op de voet als wapenimporteur (33%). Dit ondanks een daling van 20% van de wapenimport door staten in Azië en Oceanië tussen 2016-2020 en 2021-2025. Deze daling is voornamelijk een gevolg van de afnemende Chinese wapenimport (-72%) en in mindere mate van de Zuid-Koreaanse (-54%) en Australische (-39%).
De top tien van grootste wapenimporteurs wordt aangevoerd door Oekraïne dat in 2021-2025 9,7% van de totale wereldwijde wapenimport voor zijn rekening nam. Daarnaast behoorden ook vier staten in Azië en Oceanië tot de tien grootste wapenimporteurs: India (plaats 2), Pakistan (plaats 5), Japan (plaats 6) en Australië (plaats 10).
In Oost-Azië kenden Japan (+76%) en Taiwan (+54%) tussen 2016-2020 en 2021-2025 een sterke stijging van de wapenimport. Volgens SIPRI is dat een gevolg van de vrees voor China’s groeiende militaire capaciteiten. Daarnaast is er het aanhoudende conflict tussen de kernwapenmachten India en Pakistan. Laatstgenoemde land is de belangrijkste afnemer van Chinese wapens. India heeft zijn betrekkingen op het gebied van wapenimport in de afgelopen tien jaar verlegd van Rusland naar westerse leveranciers, met name Frankrijk, Israël en de VS. De geïmporteerde wapens van India en Pakistan werden ingezet in de jongste onderlinge militaire confrontatie in 2025.
Tot slot valt op dat de import van wapens in Afrika de laatste vijf jaar met 41% is afgenomen.
