Francis Fukuyama, die het einde van de geschiedenis in zicht zag door de universele overwinning van de westerse waarden en instellingen, stelt vast dat het anti-amerikanisme weer hoogtij viert (International Herald Tribune 8-8-2002). Hij heeft het daarbij vooral over de barsten in de westerse wereld tussen Amerikanen en Europeanen, barsten die niet voorbijgaand zijn, maar van grondige meningsverschillen getuigen. Hij geeft als voorbeeld de geplande oorlog tegen Irak en het Internationaal Strafhof. Dat laatste ligt Washington wel zeer erg op de maag, want het dwingt landen die tot de EU willen toetreden, bilaterale akkoorden met de VS te sluiten om dat strafhof te omzeilen. Roemenië ging al (gewillig) op de knieën.
Boekarest tekende in augustus een overeenkomst met Washington waarin het verzekert dat het geen Amerikaanse militairen aan dat internationaal hof zal overmaken. De Amerikaanse regering rekent erop dat talrijke andere landen het voorbeeld van Roemenië (en sindsdien ook Israël) zullen volgen. Er worden geen middelen gespaard om dat doel, allemaal in naam van de ‘strijd tegen het internationaal terrorisme’, te bereiken. Een van die middelen is chantage.
Amerikaanse media onthulden dat de VS ermee dreigden alle militaire bijstand in te trekken indien Boekarest niet tekende. Washington heeft nog een andere troef, namelijk de kandidatuur van enkele landen – naast Roemenië ook nog Bulgarije, Slovenië, Slovakije, Litouwen, Letland en Estland – voor lidmaatschap van de Nato. Die kandidaturen komen ter sprake op de Natho-conferentie van november in Praag.
De Roemeense postcommunistische (nu "sociaal-democratische") regering rekent erop dat de Amerikanen de kandidatuur van Roemenië zullen steunen tegen de grote weerstand bij de EU.
Roemenië staat daar namelijk op een slecht blaadje. De economie blijft er in een sukkelstraatje, de corruptie tast ongeveer alle politieke en economische structuren aan, gewezen kopstukken van de Securitate van wijlen Ceausescu zetten de economische liberalisering naar hun hand.
Die nomenklatura denkt dat ze alles te winnen heeft bij de spanningen tussen Amerikanen en Europeanen over het Internationaal Strafhof. Spanningen die nu ook weer niet moeten opgeblazen worden, want verscheidene EU-lidstaten sloten zelf met de Afghaanse regering een akkoord om hun militairen aan dat strafhof te onttrekken. Maar toch, er zijn duidelijke meningsverschillen waar Boekarest en anderen garen willen van spinnen.
Het is erg opvallend dat Boekarest en Washington niet eens wachtten tot de EU-instanties in september hun houding bepalen tegenover de Amerikaanse eis om Amerikaanse militairen waar ook ter wereld immuniteit voor het internationaal strafhof te verlenen. Washington en Boekarest hebben EU-Brussel gewoon een neus gezet, voor een voldongen feit geplaatst. De EU was al niet gelukkig met het feit dat de telefoongesprekken van haar ambassadeur in Boekarest door de Roemeense inlichtingendiensten worden afgeluisterd.
De EU-Commissie "betreurt" de houding van Boekarest, maar de Roemeense minister van Buitenlandse Zaken Mircea Geoana zei dat zijn regering verplicht was te kiezen tussen "een principiële stelling op lange termijn en een pragmatische op korte termijn". Vertaald: de toetreding tot de Nato staat eerder op de agenda dan die tot de EU, want dat is ten vroegste voor 2007. De Roemeense "sociaal-democraten" hebben gepoogd de EU tot meer spoed aan te zetten door te wijzen op de opkomst van het uiterst-rechtse nationalisme. De kandidaat van uiterst-rechts, Vadim Tudor, haalde bij de presidentsverkiezingen van 2000 bijna 30 procent. Brussel is vatbaar voor dat argument, maar vindt het onvoldoende om daarom alleen Roemenië toe te laten. Washington maakt gebruik van de terughoudendheid van de EU om te scoren.
Het pleegt niet alleen chantage, het maakt daarbij volgens de Roemeense pers ook handig gebruik van persoonlijke ambities in Boekarest. Minister Geoana, oud-ambassadeur in Washington, aast volgens sommige Roemeense media op een hoge post in een belangrijke internationale instelling. Om die ambitie waar te maken, is steun van de Verenigde Staten natuurlijk erg belangrijk.
(Uitpers, nr. 33, 4de jg., september 2002)
