Walter Veltroni, huidig burgemeester van Rome, is kandidaat om de “Democratisch Partij” in wording te leiden. Die Partito Democratico, PD, is de feitelijke fusie van de Democraten van Links (DS), verre erfgenaam van de communistische PCI, met de Margherita, de bundeling van diverse groepen vooral afkomstig uit de Democrazia Cristiana. Het model dat Veltroni voor ogen staat: de Democratische Partij van de Verenigde Staten van Amerika!
Veltroni kwam na de omdoping van de PCI tot PDS (Democratische Partij van Links, later DS) voor de leden en sympathisanten van de partij in Brussel vijftien jaar geleden al uitleggen dat zijn grote idool John F. Kennedy was. Diezelfde Kennedy van de oorlog in Vietnam en de agressies tegen Cuba. Nochtans was hij een zeer militant lid geweest van de communistische jeugd en van de PCI. “Maar ideologisch was ik nooit communist”, zei Veltroni achteraf.
Waarom zouden we hem niet geloven. Dat gold voor het gros van de militanten van de PCI. De partij was immers al lang de weg van de sociaaldemocratisering opgegaan. Het enige wat die evolutie nog afremde, was dat ze niet kon (mocht) meeregeren. Maar ook vanuit de oppositie had ze zich altijd erg “verantwoordelijk” opgesteld. De herdoping van PCI tot PDS was dan ook met groot gemak gebeurd. Alleen een linkervleugel bestaande uit diverse strekkingen deed niet mee en richtte de PRC op, de Partito per la Rifondazione Comunista, beter gekend als Rifondazione.
Sociaal-liberaal?
Veltroni had er al eerder voor gepleit van de DS een “Democratische Partij” te maken, zonder die historische verwijzingen, onder meer naar socialisme. Die PD zou dan wel nog moeten thuishoren in de grote familie van de Europese socialisten, bij voorbeeld in het Europees Parlement. Maar zelfs dat is nu niet zeker. Want die van de Margherita voelen zich veel meer op hun gemak in de liberale fractie.
Het is niet het enige geschilpunt. Bij de Margherita zitten nogal wat politici die voor ethische kwesties naar de Vaticaanse oekazes luisteren. Bij de Margherita zijn ze bovendien op economisch vlak nog liberaler dan de DS.
Een deel van de DS doet niet mee en zal voorlopig verder gaan als ‘Sinistra Democratica’, Democratisch Links. Kamervoorzitter Fausto Bertinotti, grote leider van Rifondazione, ziet steeds nauwere samenwerking links van de PD wel zitten. Tegelijk wil hij echter nauw gaan samenwerken met de PD in opbouw, want de leiding van Rifondazione heeft ervoor gekozen mee te regeren, ook als dat zware toegevingen vergt.
Walter
Waarom Veltroni? De Romeinse burgemeester is zeer populair, hij werd na zijn eerste ambtstermijn met grote meerderheid (meer dan 60%) herkozen. Hij is alleszins veel populairder dan zijn partij. Als minister van Cultuur maakte hij grote indruk, er kwam eindelijk een cultuurbeleid die naam waardig. En als burgemeester van Rome heeft hij ook een goede reputatie gevestigd, in het voetspoor van zijn voorganger Francesco Rutelli, de huidige leider van de Margherita.
Veltroni wekt de indruk dat hij Italië “modern” kan leiden, wat dat ook moge inhouden. Hij zou de geknipte man zijn om Romano Prodi zo snel mogelijk op te volgen. Want Prodi slaagt er niet in, zoals te verwachten was, een beleid uit te stippelen waar alle partijen (meer dan tien) van de coalitie achter staan; Links moet voortdurend bittere pillen slikken, zoals de deelname aan de oorlog in Afghanistan, de uitbreiding van een Amerikaanse legerbasis, een pensioenhervorming, het blokkeren van een vorm van samenlevingscontract… De spanningen in de coalitie zijn legio, bijna dagelijks duiken er conflicten op, zodat nu alweer gesproken wordt van vervroegde verkiezingen.
Maar dan niet met Prodi als boegbeeld in de strijd tegen een zeer agressieve Berlusconi. Van Veltroni wordt dan verwacht dat hij de coalitie beter aan elkaar kan houden, zich baserend op een sterke PD, en dat hij vooral veel kiezers aantrekt.
Nieuw hoofdstuk
Met Veltroni deze herfst aan het hoofd van de PD wordt een belangrijk hoofdstuk van de Italiaanse politieke geschiedenis afgesloten. De sociaaldemocratisering van de PCI en haar erfgenamen was al meer dan afgerond, nu gaan die erfgenamen nog een stap verder, rechts van de klassieke sociaaldemocratie.
Het is merkwaardig vast te stellen hoe gewezen communistische partijen die na de implosie van het Sovjetstelsel in 1989-1991 officieel sociaaldemocratisch werden, snel het neoliberalisme omarmden. Dat gebeurt immers niet alleen in Italië, maar ook in veel landen waar ze decennia lang aan de macht waren en na de implosie regeringspartijen werden: Polen, Hongarije, Roemenië, Bulgarije. Met het verschil dat er in Italië links ervan talrijke stromingen zijn die daar geen vrede mee nemen.
(Uitpers, nr 88, 8ste jg., juli-augustus 2007)
