De militaire coup in Niger zorgt voor hoog oplopende spanning tussen Parijs en Washington. De VS maken duidelijk dat de Fransen en de Cédéao/Ecowas (West-Afrikaanse Gemeenschap) op hen niet moeten rekenen om de junta in Niger tegen te werken. Integendeel, het ziet er eerder uit dat Washington zoete broodjes wil bakken met die junta, dat ze rekent op enkele goede vrienden die ze in het leger van Niger hebben. Tot spijt van de Franse president Emmanuel Macron die telefonisch lucht heeft gegeven aan zijn Franse colère daarover.
Generaal Barmou
Het viel al snel op dat de VS de term ‘militaire machtsgreep’ ontweken, zo kunnen ze de samenwerking met die junta handhaven. Er moet op hen niet worden gerekend om mee te doen aan een eventuele operatie van de Cédéao om Niger binnen te vallen ten bate van de Fransen. Dat die maar opkrassen, de VS zullen hen met plezier vervangen.
Dat is wellicht de boodschap die vice-minister van Buitenlandse Zaken Victoria Nuland tijdens haar bezoek aan Niamey bracht. Ze klaagde wel dat zeer slecht werd ontvangen, maar intussen waren er discretere contacten tussen VS-gezanten en enkele topmilitairen die o.m. aan hun opleiding in de VS vriendschappen hebben overgehouden. Franse media verwijzen specifiek naar generaal Moussa Salaou Barmou, al jaren de lieveling van de VS in Niger. Barmou, is een van de leiders van de coup van 26 juli.
Sinds Nuland’s optreden in Oekraïne in 2013-2014 weten we dat ze erg gemotiveerd is tegen Rusland. En in Niger komt het er voor Washington ook op aan de Russische invloed af te weren. Want in buurlanden Mali en Burkina Faso hebben de Russen wel de plaats van de Fransen ingenomen en ook in Niamey lopen ze rond met portretten van de Russische president Poetin.
Afrikaanse dimensie
Dat de Fransen uit Niger moeten vertrekken, mag de VS-basissen niet in gevaar brengen. De grote basis van Agadez met het grote depot aan wapens, drones enz. en de kleinere basis van Dirkou die vooral belangrijk is als ‘inlichtingencentrum’. Van hieruit bestrijken de VS een zeer groot deel van Afrika, niet alleen de Sahel, ook Libië en Soedan, en met uitzicht op de kuststaten aan de Golf van Guinea.
Indien deze VS-strategie in Niger niet lukt en Moskou toch weer punten scoort, krijgen we een kleine gordel van drie staten met junta’s die op goede voet staan met Rusland. Als Washington er wel in slaagt tot een deal te komen met de junta, is dat slecht nieuws voor de collega’s in Mali en Burkina Faso. Maar het is in alle gevallen slecht nieuws voor Parijs dat de zoveelste keer een Amerikaans mes in de rug krijgt.
Want Macron is de vernedering niet vergeten van de Aukus, de militaire alliantie van de VS, Verenigd Koninkrijk en Australië die letterlijk in Macrons buurt werd beklonken. En die onder meer gepaard ging met het feit dat Australië een zeer belangrijk contract voor de levering van Franse duikboten, opzegde.
Allicht is Macron ook niet vergeten hoe Biden hem vorig jaar in Washington als een schooljongen behandelde toen hij ging klagen over de IRA(Inflation Reduction Act). Die IRA is een zeer protectionistisch plan dat dreigt veel industrieën ui Europa naar Noord-Amerika te lokken. Macron kreeg over de ganse lijn nul op et rekwest. De Franse president zou met Niger nu wel moeten weten wat Atlantische solidariteit betekent.
Algiers
Parijs heeft nog een andere kaper op de kust: Algerije. Dat bovendien op dezelfde golflengte zit als de VS: geen militaire interventie. De Algerijnse minister van Buitenlandse Zaken Ahmed Attaf was midden van de week in Washington op bezoek bij zijn VS-collega Anthony Blinken. Volgens Algiers kwamen hun standpunten inzake Niger overeen.
Vlak na de militaire coup in Niger verklaarde de Algerijnse president Abdelmadjid Tebboune al dat een militair ingrijpen in Niger in Algiers zou worden gezien als een directe bedreiging voor de veiligheid van zijn land. Algerije heeft een bijna 1000 kilometer lange grens met Niger.
