Naar grote autostaking bij Grote Drie in Detroit
“Die man heeft Trotsky bestudeerd”, zei beursgoeroe Jim Cramer vorige week op zender CNBC. Die man verwoordt vaak Wall Street denkt, deze keer over “trotskist” Shawn Fain, voorzitter van de vakbond UAW. Die vertegenwoordigt alleen al in Detroit 140.000 arbeiders van de automobielindustrie. En die arbeiders gaan vrijdag in staking voor onder meer fors hogere lonen en kortere werkduur. Zowel Wall Street als president Joe Biden houden hun hart vast.
Neergang
Klassenstrijd in de VS, die stond sinds 1981 op een laag pitje. Sinds toenmalig president Ronald Reagan dat jaar duizenden stakende luchtverkeersleiders ineens ontsloeg en verving door militairen. Dat was een sociale coup die een neoliberale politiek ten voordele van de rijken, makkelijker moest maken.
In diezelfde periode, 1980, had Fiat in Turijn 40.000 werknemers op straat gebracht tegen de vakbonden. En in het Verenigd Koninkrijk sloeg Margaret Thatcher in 1984 de vakbond van de mijnwerkers plat, en daarmee de ganse Britse vakbondsbeweging.
Toen Reagan aantrad, hadden de vakbonden in de VS nog 20 miljoen leden, nu hooguit 14 miljoen. In de privésector is het percentage gesyndiceerden gezakt tot 6%, tegenover 20 % vóór Reagan. De macht van de vakbonden breken maakt deel uit van een neoliberaal beleid. Ook vandaag nog.
Na meer dan 40 jaar is er in de VS ineens weer sprake van klassenstrijd. Ondanks hun zwakke inplanting, hebben de vakbonden in de VS volgens een Gallup-peiling een positief imago: twee derde staat positief tegenover de unions. Pogingen van de vakbeweging om inplanting te krijgen bij asociale bedrijven als Amazon en Starbucks, genieten veel sympathie.
Eisen
De vakbond UAW wordt sinds maart geleid door Shwan Fain. Die won eerder dit jaar met 69.459 stemmen tegen 68.976 voor aftredend voorzitter Ray Curry. Binnen de leiding van de UAW waren er enkele corruptieschandalen geweest. Nu was het de eerste keer dat de voorzitter door de leden werd gekozen. Fain had een militante campagne gevoerd en duidelijk gemaakt dat er zou gestreden worden bij het einde van de huidige arbeidscontracten bij de Grote Drie van Detroit: Ford, General Motors en Stellantis (Chrysler).
De voorbije jaren is de koopkracht van de arbeiders in die sector afgezwakt. Nu eist de UAW voor de komende vier jaar een loonsverhoging van 46 % en de invoering van de 32-urenweek, met 40 uur betaald. GM pakte uit met een aanbod van 10%, wat Fain en de UAW als een belediging bestempelden. Ford bood nog lager, 9 %, Stellantis 14,5 %.
De Grote Drie maakten vorig jaar een nettowinst van 37 miljard dollar. Fain berekende dat ze de voorbije tien jaar minstens 250 miljard dollar winst maakten. Maar we hebben dat nodig voor onze draai naar de elektrische voertuigen, we zitten in zware concurrentie met Tesla en de buitenlandse merken, aldus de repliek.
Biden bezorgd
Een snel akkoord is niet te verwachten, de staking is nog moeilijk te vermijden, tot grote ongerustheid van Wall Street. Maar ook van president Joe Biden die aan zijn campagne voor de herverkiezing denkt. De UAW heeft in 2020 de campagne van Biden van bij de start gesteund.
Maar nu zegt de UAW te willen afwachten wat er verder gebeurt, hoe de president tegenover de staking staat. Maar ook en vooral wat de regering van plan is inzake EV, elektrische voertuigen. In bedrijven waar EV worden geproduceerd, liggen de lonen en sociale voordelen beduidend lager dan in de traditionele sector. We zijn voor de transitie, aldus Fain, maar niet ten nadele van de arbeiders, we willen sterke garanties. UAW had kritiek op een “transitie-subsidie” van 9.2 miljard dollar voor Ford in Tennessee en Kentucky waar de lonen veel lager zijn en de vakbonden zoveel mogelijk worden geweerd.
Het Witte Huis heeft maar een klein sprankeltje hoop de staking te kunnen afwenden. Nochtans heeft Biden persoonlijk deze zomer veel in het werk gesteld om tot een akkoord te komen. Toen vakbondsleider Fain vroeg om hoge functionarissen in het Witte Huis te kunnen spreken, nodigde Biden hem uit voor een lang privégesprek.
Biden heeft ook zeer geode contacten Mary Barra, de grote baas van GM.
