Donald Trump, ex-president van de VS, steelt weer de show. De talrijke rechtszaken tegen hem, gebruikt hij om zich te wentelen in de rol van slachtoffer van een duister establishment. Niet hij ondermijnt de democratie met zijn poging begin 2021 om de gekozen president, Joe Biden, van de macht te houden, en met zijn aan Hitler ontleende uitspraken, maar degenen die willen beletten dat “het volk” hem weer naar het Witte Huis brengt.
Het Hof
Biden opent zijn campagne voor herverkiezing met de waarschuwing dat democratie en rechtstaat in gevaar zijn. Mar is die “rechtstaat” zo democratisch? De uitspraken van justitie in de deelstaten Colorado en Maine dat Trump omwille van zijn rol in de couppoging van 6 januari 2021 deze keer niet kan deelnemen, stoelt op sectie “ van het 14e Amendement bij de Grondwet. Lieden die ooit de eed van trouw aan die grondwet hebben afgelegd maar betrokken waren bijeen poging die grondwet te bestrijden, kunnen geen officieel ambt uitoefenen.
Dat Amendement kwam er n de Burgeroorlog 156 jaar geleden om de verslagen”Geconfedereerden” uit te sluiten. Zelfs verscheidene conservatieve grondwetspecialisten zijn van oordeel dat Trump onder die bepaling valt. Aangezien het om een geschil over de grondwet gaat, zal de zaak naar het federale Hooggerechtshof gaan. Scheiding der machten.
Scheiding? De negen rechters zijn politiek benoemd, met telkens de zegen van een president en de Senaat. Trump heeft er drie benoemd, drie zeer politieke keuzes, aartsconservatieve rechters die zich vorig jaar bij de uitspraak over abortusrecht door politieke motieven lieten leiden.
Laag gehalte
Het was het Hooggerechtshof dat in 2000 besliste wie de winnaar werd van de verkiezingen: zij kozen voor de conservatieve Republikein George W. Bush tegen de Democraat Al Gore. Die had meerstemmen dan Bush, maar minder kiesmannen omdat het Hooggerechtshof vond dat de kiesmannen van Florida naar Bush gingen – een groot pak “zwarte stemmen” werden dan maar genegeerd.
Trouwens, ook Trump won in 2016 met drie miljoen minder stemmen dan Hillary Clinton. De VS zijn een van de zeer zeldzame staten waar de kiezers niet de doorslaggevende stem hebben. De Senaat heeft zeer veelbevoegdheden, maar weerspiegelt niet het kiezerskorps, de ene senator vertegenwoordigt minder dan eenhalf miljoen kiezers, een ander bijna 25 miljoen.
Het stelsel met de kiespersonen per staat voor de keuze van president heeft een zeer pervers effect. Een aantal staten aan de westkust en in het noordoosten, hoeven niet te stemmen, die sturen zogoed als zeker Democratische kiespersonen. Een aantal staten in het zuiden en de Midwest idem, daar halen de Republikeinen het met vlag en wimpel. Blijven enkele sleutelstaten, de “swing states”, waar de balans kan doorslaan. Biden haalde het daar vorige kaar, nu volstaat een kleine verschuiving om van Trump de winnaar te maken, ongeacht hoeveel er in andere staten voor Biden, of eerder tegen Trump, stemmen.
En wat is het democratisch gehalte van een duel Biden-Trump als blijkt dat de overgrote meerderheid van de VS-burgers die keuze afwijst en dus veel liever andere kandidaten zou hebben.
Dit zou dan moeten als model gelden voor de rest van de wereld?µµ
