In de Verenigde Staten tegen Trump, in Servië tegen de regering, Bloquons-tout in Frankrijk, Kenia, Peru, Indonesië, Nepal, Oost-Timor, de Filippijnen, Marokko en Madagascar plus, de wereld rond, acties uit solidariteit met Palestina, van Mexico tot Australië, van Brussel tot Madrid en Milaan.
En er is, boven alles, een Global Sumud Flotilla, tientallen boten op weg naar Gaza met enthousiaste solidaire mensen die het idee van een genocide ondraaglijk vinden.
Er wordt nu gesproken over een ‘Aziatische lente’, maar het gaat duidelijk veel verder dan dat. Het is Gen Z, het zijn hoofdzakelijk jonge mensen die het niet langer pikken dat hun toekomst wordt gestolen.
Wat hen kenmerkt zijn in eerste instantie twee zaken.
Tegen de machteloosheid
De vloot voor Palestina is zonder meer één van de belangrijkste acties van de afgelopen jaren. Zij geeft uiting aan de woede die bij zeer veel mensen leeft over het gewelddadig regime van Netanyahu en de moord op tienduizenden gewone en onschuldige burgers.
Al twee jaar lang horen we de boodschappen van machteloosheid, onwil en dus medeplichtigheid met een bezetting die al meer dan een halve eeuw duurt. Sinds 7 oktober 2023 krijgt de waarheid een halve draai en worden daders plots slachtoffers. Het is niet moeilijk om de acties van Hamas op 7 oktober ‘terroristisch’ te noemen, het is iets heel anders om een geschiedenis van landroof en onderdrukking met de mantel der liefde te bedekken. Feiten zijn feiten, net zoals de vaststelling van genocide het resultaat is van onderzoek naar feiten.
Op de vloot zitten niet enkel jonge mensen, verre van. Maar het zijn allemaal moedige mensen, met jonge aanvoerders zoals Greta Thunberg en David Adler die een vuist maken tegen hun regeringen, die tonen dat mensen nooit volledig machteloos zijn, die bewijzen dat wie actie wil actie kan organiseren. Wat ook de afloop van dit avontuur zal zijn, nu de schepen door Israël zijn tegen gehouden, het verdient bewondering en respect. Het is deze vloot die Europa redt van de schande. Het zijn niet onze regeringen, het zijn gewone mensen die tonen wat ’beschaving’ is, die aangeven wat nodig is om van de wereld een leefbare plek te maken. Die bewijzen dat wanhoop geen plaats verdient. Dat het internationaal recht en dat mensenrechten bestaan en kunnen toegepast worden.
Het is de gewilde machteloosheid die Global Sumud Flotilla én Gen Z met de vinger wijzen, het zijn de cynische geopolitieke berekeningen van politici die jonge mensen niet langer accepteren, terecht. Zij zijn het die de ‘waarden’ van de VN en de EU concreet in de praktijk van de actie brengen.
Geen toekomst
De lijst van landen waar jonge en minder jonge mensen de straat opgaan tegen een soberheidsbeleid, tegen de corruptie, tegen de ongelijkheid en tegen onrecht wordt elke dag langer. Uiteraard zijn de specifieke omstandigheden in elk land anders, maar de gemeenschappelijke kenmerken zijn nog veel talrijker.
De veertigers van vandaag, wereldwijd, hebben nooit iets anders gekend dan die dwingende eis om te besparen, die onafwendbare rem op sociale uitgaven, die verplichte matiging van lonen. In die veertig jaren werden openbare diensten geprivatiseerd, ging de gezondheidszorg en het onderwijs achteruit, werden mensen zogenaamd uit de extreme armoede gehaald om te verzanden in gewone en uitzichtloze armoede. Er zijn vandaag evenveel arme mensen als in 1990 en wie tot de middenklasse behoort ziet zijn en haar toekomst afgegrendeld.
Gen Z is de generatie van de zoomers, geboren rond de eeuwwisseling, mensen die digitaal zijn opgegroeid, die wereldwijd een stem hebben en die kunnen laten horen. Ze zijn pragmatisch en minder hedonistisch, zo wordt gezegd.
Ze hoeven niet te reizen om zich wereldburgers te voelen, om contacten met leeftijdsgenoten te hebben over de hele aardbol. Ze zien op hun schermpjes hoe goed men leeft in de rijke wereld en zien tegelijk hoe hun corrupte regeringen hun toekomst verkwanselen. Ze zien hoe de klimaatverandering hun natuur en hun dorpen vernielt en zijn boos over het gebrek aan politieke wil om er iets aan te doen. Niemand beter dan zijzelf weten hoe uitzichtloos het beleid van hun regeringen is.
Er zijn geen mondiale afspraken over al deze acties, maar dat hoeft ook niet. Jongeren weten wat elders in de wereld gebeurt en de ene actie inspireert de andere.
Mondialisering
Het is te vroeg om finale uitspraken te doen over de aan de gang zijnde bewegingen. Maar alles lijkt er op te wijzen dat zij die nu op straat komen geen deel uitmaken van enig georganiseerd middenveld. Dat middenveld is in de meeste landen té veel afhankelijk geworden van binnenlandse en buitenlandse subsidies. Het maakt hen té pragmatisch.
Het zijn niet georganiseerde groepen voor wie de mondialisering een feit en een noodzaak is. Ze beseffen zeer goed dat het lot van de mensheid afhangt van een degelijk klimaatbeleid en dat het sociaal beleid dat hun niet wordt gegund perfect mogelijk is met minder militarisering en minder prestigeprojecten.
Bovenal, hun acties kaderen niet langer in een ideologisch kader van links tegen rechts, van arm tegen rijk of van zwart tegen blank. Het zijn etiketten die ze nutteloos achten. Wel hechten ze belang aan de ‘waarden’ die hun regeringen altijd hoog in het vaandel voeren maar nooit op zichzelf toepassen: democratie en participatie, mensenrechten en soevereiniteit, respect en minder ongelijkheid.
Ze zetten zich af tegen het misprijzen dat hen vandaag te beurt valt. Ze streven minder naar een ‘ander systeem’ dan naar een correct functioneren van het huidig systeem met de rechten die hen nu worden ontzegd, zoals gezondheidszorg en onderwijs, basisvoorwaarden voor een decent leven.
Het is geen toeval dat ze precies daardoor als veel gevaarlijker worden ervaren door hun regeringen. Zij claimen geen ideologie die slechts een klein deel van de bevolking aanspreekt, maar wel rechten en diensten voor iedereen. Hun potentieel is erg veel groter dan eender welk politiek project. Vandaar de repressie, vandaar de militairen in de steden. Met het opkomend uiterst rechts wordt nu zelfs antifa verboden, alsof het fascisme zich niet langer hoeft te verschuilen.
Wat is er nodig om al deze bewegingen te laten overleven en politiek succes te laten hebben? Niet georganiseerd verzet is per definitie zwak, het kan nooit lang leven. In geval van succes – een regering die valt – is de kans groot dat wél goed georganiseerde groepen van links of rechts, de overwinning én de macht claimen. In veel landen kan zelfs niet worden samengewerkt met vakbonden, ook al blijft de arbeidersbeweging de enige echt bestaande tegenmacht. Ook daar schuilt echter vaak corruptie en medeplichtigheid met het beleid.
De arbeidersbeweging kan hoop bieden voor een betere toekomst op voorwaarde dat ze zich open stelt voor de hele samenleving, dat ze niet enkel de rechten van haar leden verdedigt maar kijkt naar de behoeften van de hele samenleving.
Gen Z verdedigt een democratie die langzaam maar zeker door de vingers weg glijdt. Hun actie is bijzonder hoopvol want elk totalitair regime heeft lak aan democratie en mensenrechten.
Voor deze nieuwe generatie is de mondialisering een feit, een mondialisering van mensen, waarden en rechten in plaats van vrijhandel. Voor hen gelden de oude opdelingen niet langer hoewel die daarmee nog lang niet verdwijnen.
Gen Z opent een deur naar vernieuwing, de Global Sumud Flotilla laat zien wat de kracht van een mondiale samenleving kan zijn. Zij redden ons van de schande van de moord op een volk en de plundering van de planeet en de samenleving. Er is hoop.
Trouwens, de overwinning of de nederlaag van het Palestijnse volk zal de overwinning of de nederlaag van de mensheid zijn.
