Zondag 11 september zijn er in Zweden verkiezingen voor een nieuw Parlement en voor de regionale en gemeenteraden. Er staat veel op spel. Zweden staat nog steeds symbool voor sociaal-democratie en voor de verzorgingsstaat en beide zijn in gevaar.
Sinds de laatste verkiezingen van 2018 hebben zich twee grote blokken gevormd die nu lijnrecht tegenover elkaar staan.
Aan de ene kant de sociaal-democraten, met huidig Eerste Minister Magdalena Andersson, nog steeds de grootste partij van het land. Ze heeft een coalitie met de CentrumPartij, traditioneel behoorlijk rechts, met de Groenen en met de Linkse Partij.
Daartegenover staat een blok met de ‘Gematigde Partij’ van Ulf Kristersson, kandidaat premier, de christen-democraten, de liberalen en de Zweedse Democraten van extreem-rechts.
Vooral die laatste partij groeit voortdurend. In 2018 haalde ze al 17,5 % van de stemmen en men is bang dat ze Kristersson van de troon zou kunnen stoten en zelfs de verkiezingen winnen.
Volgens de peilingen is het een nek-aan-nek race tussen de twee blokken. De sociaal-democraten hebben enigszins afgezien van hun traditionele thema’s zoals die verzorgingsstaat, terwijl gezondheidszorg en onderwijs nochtans tot de prioriteiten van de kiezers behoren. De Franse krant Le Monde bracht deze week een artikel over hoe het onderwijs grotendeels geprivatiseerd is en hoe er van de roemrijke verzorgingsstaat niet zo erg veel over blijft. Uiteraard is alles relatief.
Extreem-rechts speelt op veiligheid en migratie, eveneens prioriteiten in de stembusgang. Zweden is het land dat proportioneel meer migranten heeft opgenomen dan eender welk ander Europees land, en blijft volgens alle peilingen veruit op nummer één staan wat een aantal progressieve waarden betreft, zoals gender gelijkheid en democratie. Toch heeft extreem-rechts – met de hulp van Rusland – het enkel over de ondergang van Zweden.
Het blijft uitkijken naar wat de Groenen (4,4 % van de stemmen in 2018) en de Linkse partij (8 % van de stemmen in 2018) dit keer presteren. En uiteraard of de sociaal-democratie het vel kan redden. Met de oorlog in Oekraïne en de toetreding van het land tot de NAVO is de politieke situatie wel veranderd.
