De oppositie had zich goed voorbereid op deze stembusgang. Ze was er in geslaagd om een eenheidskandidaat aan te duiden die een bepaalde uitstraling had naar het centrum en ook naar armere lagen van de bevolking. In zijn verkiezingspropaganda beloofde deze mediagenieke ondernemer immers de sociale realisaties van Chavez verder te zetten maar veroordeelde streng inefficiëntie, bureaucratie en corruptie. Kennelijk behoudt een duidelijke meerderheid van de bevolking echter het vertrouwen in de huidige president, de man die de sociale veranderingen heeft mogelijk gemaakt.
GARANTIE
Zoals in vorige verkiezingen was de centrale uitdaging voor de Chavez-gezinden zoveel mogelijk mensen uit de volkswijken overtuigen om te gaan stemmen. De 14 jaar die Hugo Chavez aan de macht is, heeft voor hen een duidelijke levensverbetering ingehouden: gezondheidszorg, uitschakeling van het analfabetisme, toegang tot (hoger) onderwijs, behuizing, terugdringen van honger, werkloosheid en armoede. Dat de oppositiekandidaat zich verplicht voelde om te beloven deze verworvenheden niet terug te draaien, getuigt van het ingrijpend karakter dat ze in de samenleving hebben. De herverkiezing van de zittende president is de beste garantie dat er niet zal worden geraakt aan dit beleid, moeten de meesten gedacht hebben.
Men doet in bepaalde kringen nog al ’s smalend over de hervormingen van Chavez, want dankzij de hoge olie-inkomsten zou het niet moeilijk zijn om sociale programma’s op te zetten. Net alsof de politieke strijd niet draait rond de verdeling van de nationale rijkdom. Links zoekt alle inwoners van het land ervan te laten genieten, rechts houdt het bij de ondernemers en de bezittende klasse, met eventueel wat hulp aan de armsten. President Chavez heeft structurele veranderingen ingevoerd : de nationalisering van essentiële sectoren geeft de Venezolaanse overheid belangrijke instrumenten in handen om die herverdeling te realiseren.
Ook op het vlak van het Zuid-Amerikaanse continent is deze overwinning van groot belang. De politiek van economische integratie en samenwerking, van afwijzing van het neoliberalisme en verwerping van de IMF-beleidslijnen, zal blijven impulsen krijgen.
UITDAGINGEN
De inefficiëntie, de bureaucratie, de corruptie en vooral de onveiligheid, die zowel door de oppositie als door bepaalde progressieve groepen op de korrel worden genomen, vormen een heuse opdracht voor deze nieuwe regeringsperiode. Hier is zeker ook een rol weggelegd voor de volksorganisaties. Wat de dagelijkse onveiligheid betreft kenden de jaren 1990 een sterke stijging van het aantal moorden per honderdduizend inwoners: van 6 naar 37. Maar ook tijdens de Chavez periode bleef dit cijfer stijgen naar 44 in 2009. Er wordt veel gewezen op de band tussen armoede, uitsluiting en geweld in de Zuid-Amerikaanse samenlevingen. Maar we moeten ook vaststellen dat ondanks de halvering van de armoede en het terugdringen van de extreme armoede van 27 naar 6 procent, het geweld is blijven toenemen in Venezuela. Een voormalig minister wijst er in dit verband op dat het uiteenvallen van de sociale structuur van de samenleving ten gevolge van het neoliberale beleid van de jaren 1990, kennelijk een lange periode van herstel vergt.
Wat de linkerzijde ook bijzonder aanbelangt is de politieke praktijk die door de partij van Chavez wordt gerealiseerd. Het is geen geheim dat de president veel radicaler denkt dan heel wat mensen uit zijn entourage. Verder ontwikkelen en stimuleren dat de gewone mensen politiek deelnemen aan de samenleving en niet enkel het voorwerp van de politiek zijn, wordt een van de grote uitdagingen. Een gelijkaardige schets geldt ook voor het staatsapparaat dat niet altijd op dezelfde lijn zit met de president. In het licht van de ziekte die Chavez treft neemt het belang van bovenstaande bemerkingen alleen maar toe.
Uitkijken nu of en hoe deze overwinning van Hugo Chavez de eerstvolgende verkiezingen (16 december 2012) voor de deelstaten zal beïnvloeden.
Georges Spriet
