211 miljard ‘steun’ gaat ook naar aandeelhouders
De Franse regering zoekt 40 miljard euro om het begrotingstekort onder 5 percent van het bnp te drukken. 40 miljard, dat is een fractie van het overheidsgeld dat ze jaarlijks toesteekt aan grote ondernemingen (met minstens duizend werknemers). Dat is officieel om werkgelegenheid en concurrentiepositie te bevorderen. Maar een Senaatscommissie stelt nu vast dat die ondernemingen nooit rekenschap moeten afleggen over de 211 miljard euro die ze in één jaar (2023) krijgen. Bedien u, transparantie zero.
IJverige commissie
Net op de dag dat de commissie haar verslag uitbracht, verscheen een rapport over de toenemende armoede in Frankrijk: 15.4 %, het hoogste percentage in 30 jaar. De ongelijkheid neemt overhand toe. Ook diezelfde dag deden zeven Nobelprijswinnaar Economie een oproep om de superrijken aan te pakken en het tij te keren. Diezelfde dag blijkt dus dat ondernemingen in Frankrijk 211 miljard overheidshulp kregen zonder dat er ook maar één voorwaarde werd gesteld of dat er werd nagegaan wat ze met dat geld deden.
De communistische senatoren maakten vorig jaar van hun eenmalig initiatiefrecht gebruik om een commissie te laten uitpluizen over hoeveel subsidies het gaat, en wat daar mee gebeurt. Het kruim van de Franse ondernemers (33) werd aan de tand gevoeld; op de You Tube afleveringen kan men volgen hoe ze antwoorden ontwijken, wellicht ook omdat ze het antwoord niet altijd weten.
Die commissie, dat zijn twee senatoren die zich in de zaak vastbeten. Voorzitter Olivier Rietmann van de rechtse Les Républicains (LR) en vergslaggever Fabien Gay, communist. Nee, we hebben geen overzicht van de gegevens, zei een vertegenwoordigster van de Trésor (schatkist). Het zou nuttig zijn zo een overzicht te hebben om daarmee te kunnen nagaan wat er met de hulp gebeurt. Maar nee, dat bestaat niet. Eerste aanbeveling van de commissie: maak een overzicht.
Wat na zes maanden commissiewerk wel vaststaat: er is geen enkele transparantie. De staat is grenzeloos gul, er wordt niet nagegaan wat er met al dat geld gebeurt, stelde die commissie vast. “Wat doen die ondernemingen met dat geld? We weten het niet”, geeft de Inspection générale des finances (IGF) toe. Dat vele geld ontsnapt dus aan elke controle, aldus de hallucinante conclusie.
Dividenden
Wat deden ze ermee? Eén voorbeeld, Carrefour. Over zes jaar gespreid werd er in de vorm van een korting een subsidie toegekend van 2.3 miljard euro. Het uitgekeerde dividend was 2.8 miljard euro. De farmaceutische groep Sanofi streek één miljard euro op voor R&D (Research en ontwikkeling) en ontsloeg 3500 personeelsleden uit die sector. “Vrijwillig vertrokken personeelsleden” zei de man van Sanofi.
Moeten subsidies dan dienen om de aandeelhouders te belonen? Ja, vindt minister van Economie en Financiën Eric Lombard, “we moeten ervoor zorgen dat die ondernemingen in het land blijven”. Diezelfde minister zoekt dus 40 miljard om gaten te dichten.
De ondernemers die aan de tand werden gevoeld, gaven een na een toe dat ze “geen transparantie” konden bieden. Ook niet de patrons van Michelin en Auchan die in november vorig jaar een plan voor massale afdankingen hadden aangekondigd. Toenmalig premier Michel Barnier (LR) had toen gezegd dat hij graag wou weten wat ze hadden gedaan met het vele toegekende overheidsgeld. We gaan vragen stellen, zei de premier. Maar dat gebeurde niet. Toen senator Gay aan de IGF vroeg of er onderzoek was gedaan, kreeg hij als antwoord dat het wel was gevraagd, maar dat er geen gevolg was aan gegeven.
Het ganse systeem is erg complex, zo complex dat ook de betrokkenen er hun weg niet in vinden, zei een inspecteur van de IGF. Er is dus duidelijk een onontwarbare doolhof gecreëerd om een ondoorzichtig gordijn op te trekken waarachter de ondernemers tot nog toe gewoon geld opstrijken en naar eigen believen besteden.
Aanbevelingen
De commissie beveelt aan dat er aan dergelijke subsidies, in welke vorm dan ook, voorwaarden worden gekoppeld en er wordt gecontroleerd of aan die voorwaarden wordt voldaan. Dat eisen we al zo lang, aldus de vakbonden, maar geen enkele regering luisterde naar ons. De commissie wil ook terugvorderbaarheid invoeren in geval bij voorbeeld een onderneming naar het buitenland trekt. En ze stelt voor dat de overheidsubsidies worden afgetrokken van de winstcijfers bij het vastleggen van de dividenden aan de aandeelhouders.
Zullen de huidige en toekomstige regeringen wel naar de commissie luisteren? Ik kreeg duizenden berichten van mensen die zo opgetogen zijn over onze inspanning om klaarheid te scheppen, aldus senator Gay. Waarom zouden president Emmanuel Macron, ‘le président des riches’ of zijn minister van Financiën Lombard nu wel luisteren? De ongelijkheid en armoede nemen toe, dat is wel hun werk.
De commissie trekt eerstdaags naar premier François Bayrou met hun aanbevelingen. Die heeft het echter zo druk om te overleven, dat hij traditiegetrouw het rapport beleefd zal ontvangen, opbergen en ‘vergeten’.
België
Hebben we in België meer transparantie, mee garanties, mogelijkheid tot terugvordering?
Denktank Minerva deed onderzoek in de doolhof van overheidsgelden voor ondernemingen met winstoogmerk. Eén paragraaf uit die studie:
‘In België is de overheidssteun voor privé-bedrijven met winstoogmerk aanzienlijk toegenomen sinds het midden van de jaren 1990. Terwijl het in 2003 12% van de overheidsuitgaven vertegenwoordigde, zal het in 2022, het referentiejaar omdat dit het dichtstbij is waarvoor we volledige gegevens hebben, 17,6% bedragen. Ter herinnering: dit cijfer komt overeen met 16,9% van de overheidsuitgaven, 115,4% van de gezondheidsuitgaven en 150% van de onderwijsuitgaven. In absolute termen betekent dit dat er in 2022, het referentie-jaar, 51,9 miljard euro zal zijn overgeheveld van de staatskas naar die van privébedrijven met winstoogmerk. Dit is ook een jaarlijks bedrag dat drie keer hoger ligt dan de bezuinigingsinspanning die de Europese Commissie van België eist (15,7 miljard in 2029) [33].’
Voor de studie, zie: https://www.denktankminerva.be/studies/2025/6/10/overheidssteun-voor-privbedrijven-met-winstoogmerk-in-belgi
