Peter d’Hoine en Bart Engelen (red), Denkbeelden, Van film naar filosofie, Pelckmans/Klement, Kapellen, 2009, 287 blz. ISBN 9789028951259
De filosofische interesse voor film groeit dag aan dag en steeds meer filosofen debatteren en publiceren over film. Je moet trouwens geen filosoof zijn om over film te reflecteren. Dat bewees Freddy De Pauw nog in Uitpers van maart 2010 in zijn bespreking van de schitterende film Altiplano van Peter Brosens en Jessica Woodworth, die uitnodigt tot filosofische en antropologische beschouwingen. De Belgische kineast is trouwens niet toevallig stedelijk antropoloog- en geograaf.
De kunstfilosoof Hans Maes, die een nawoord schreef bij Denkbeelden, van film naar filosofie onderscheidt filosofen die filosoferen over film en zij die filosoferen aan de hand van films. Dit boek is een verzameling opstellen van doorgaans jonge filosofen die van film naar filosofie willen gaan. De bedoeling is om met behulp van films diverse aspecten en disciplines van de wijsbegeerte te presenteren. Zo komt de ontologie, de wijsgerige antropologie, de ethiek, de politieke filosofie, de kenleer, de esthetica, maar ook de geschiedenis van de filosofie en de continentale en analytische wijsbegeerte aan bod.
Het boek bestaat uit vijftien hoofdstukken, geschreven door Vlaamse en Nederlandse filosofen en heeft een thematische indeling. Het uitgangspunt is steeds een filosofisch thema, dat wordt voorgesteld met verwijzingen naar personages, beelden, situaties of verhaallijnen uit films. In elk hoofdstuk wordt de lezer vertrouwd gemaakt met enkele belangrijke posities, redeneringen, argumenten, stromingen, theorieën en filosofen die relevant zijn voor het besproken thema. In de vier delen van het boek komen volgende filosofische vragen aan bod: Wat is filosofische verwondering? Wat is de mens? Wie ben ik? Wanneer ben ik mezelf? Hoe vrij ben ik? Hoe kwetsbaar zijn onze morele opvattingen? Hoe moet ik leven? Hoe moeten we samenleven? Wat kan ik kennen? Hoe universeel is rationaliteit? Wat is schoonheid? Moet mijn leven waarachtig zijn? Heeft de dood het laatste woord? Kunnen rituelen redden?
In deel één, dat handelt over bewustzijn en identiteit, schrijft Gregory de Vleesschouwer een boeiend essay over de vraag Wanneer ben ik me zelf? Aan de hand van de film van Woody Allen Play it again, Sam, met daarin de legendarische eindscène van de cultfilm Casablanca met Humphrey Bogart en Ingrid Bergman verwerkt, heeft hij het over bewustzijn, authenticiteit en existentiefilosofie. Hij maakt een excursie naar het werk van Jean-Paul Sartre om het existentialisme te duiden en vergelijkt ons bewustzijn met een film, maar dan één waarbij we tegelijk de camera bedienen én acteren.
Toon Van de Velde en Bart Engelen hebben het over de moraal van vergeving en vergelding aan de hand van een uitvoerige analyse van Dogville van Lars Von Trier. Paul van Tongeren en Wout van Tongeren vertrekken ook van de niet zo eenvoudige maar zeer boeiende film van de Mexicaanse kineast Alejandro González Iñárritu Babel, waarin verschillende verhaallijnen door elkaar lopen om het over taal, cultuur en hermeneutiek te hebben.
Van film naar filosofie is een zeer rijk boek dat zich richt naar een zeer breed publiek gaande van filmliefhebbers tot geïnteresseerden in filosofische kernthema’s. Wie na het lezen van dit boek meer wil weten over filosofie, vindt achterin per hoofdstuk nog een groot aantal nuttige literatuurverwijzingen.
(Uitpers nr. 119, 11de jg., april 2010)
U kunt dit boek via de link hieronder rechtstreeks bestellen bij:
en wie via Uitpers bestelt, helpt Uitpers!
De link:
http://www.groenewaterman.be/anne/index.dll?webpage=index.htm&inpartcode=848042&refsource=uitpers
