Bart De Wever had gelijk en heeft de strijd om het geld voor Oekraïne gewonnen. Gejuich is hierbij echter niet op zijn plaats, daarvoor is dit hele dossier en zijn de donkere krochten waarin de Europese Unie zich heeft gewrongen, veel te ernstig.
“We moeten praten met Rusland” zei de Franse President Macron na afloop van de Europese Raad. Diezelfde Macron die bij het begin van de oorlog ook al zei dat Rusland niet mocht vernederd worden. Daartussenin schaarde hij zich echter kritiekloos achter de staats- en regeringsleiders die ‘Rusland mag deze oorlog niet winnen’ riepen.
De nederlaag van Commissievoorzitter Urusula von der Leyen is wel belangrijk. Het is de eerste grote tegenslag in haar machtsstrijd sinds ze haar tweede benoeming kreeg in het Europees Parlement.
En macht wil ze, zoveel is wel duidelijk geworden. Niet te beroerd om belangrijke wetgeving over milieu af te bouwen, strenge migratieregels door te duwen en daarvoor een coalitie te zoeken met extreem-rechts in het EP.
Dat de Europese Commissie geacht wordt te werken als een college is haar volledig ontgaan. Een van haar vice-voorzitters, de sociaal-democrate Teresa Ribera, wordt systematisch uit beeld gehouden. Duitsland is haar Heimat en dat zal de rest van de EU geweten hebben.
Er komt echter meer en meer tegenstand, ook binnen de Europese Commissie zelf. In het Europees Parlement wordt uiterst-rechts overmoedig en zoekt een akkoord met het centrum-rechtse blok van de Europese Volkspartij om voorzitter Metsola een derde mandaat te bezorgen en zelf door te dringen tot de hoogste besluitvormingsinstanties.
Ook in België zijn naar aanleiding van het Oekraïnedossier stemmen opgegaan om te wijzen op het té groot wordend belang dat Duitsland wil verdedigen. Dat was pijnlijk duidelijk in de hele Gaza-zaak. Dat de Mercosur-deal nu eventjes wordt bevroren is ook voor Kanselier Merz een flinke tegenslag.
Nee, de Europese Unie is niet in goeden doen. De corruptiedossiers rond de Buitenlanddienst maken alles nog erger. Er is een onderzoek geopend naar Federica Mogherini, maar de geruchten over corruptie met het geld voor Oekraïne, via BZ-vertegenwoordigster Kaja Kallas worden luider. Nu er nog eens een kleine honderd miljard Euro meer mag worden besteed, zal de controle zeer streng moeten zijn.
‘Rusland mag deze oorlog niet winnen’
Dat was van bij de Russische agressie tegen Oekraïne in februari 2022 de stelling. Niemand die zich concreet afvroeg wat dat betekende? Zou een grootmacht als Rusland een oorlog willen verliezen zonder zijn ultieme wapen in te zetten? Wordt dat risico mee in rekening genomen?
En als de V.S. niet langer wil financieren, kan de EU dan op haar eentje verder die oorlog betalen?
Die tweede vraag is alvast beantwoord: neen, de EU kan dat niet. Het was bereid de Russische tegoeden daarvoor te gebruiken, maar dat valt dus tegen.
De afgelopen weken werd dagen- en nachtenlang onderhandeld over ‘vrede’ in Oekraïne, tussen de V.S. en de EU weliswaar, niet met Rusland, en men weet zeer goed dat Rusland de westerse voorwaarden niet zal aanvaarden.
Tel daarbij dat op het slagveld nauwelijks een vierkante meter vooruitgang wordt geboekt, door geen van de twee partijen.
Is het dan inderdaad niet verstandig om te denken aan praten met Rusland? Zonder de VS die beslist andere belangen heeft dan de naar ‘deals’ verlangende Trump? Men hoeft beslist geen poetinofiel te zijn om te beseffen dat een eerlijke onderhandeling, die toegevingen zal eisen, de beste weg naar een mogelijke vrede is?
De Europese Unie zit in nauwe schoentjes. Het heeft een bewapeningsprogramma goedgekeurd dat, samen met de NAVO-vereisten, de begrotingen van haar Lidstaten doet bloeden. De de-industrialisering gaat verder, te wijten aan dure energie en foute beslissingen van een auto-industrie die de concurrentie met China nog nauwelijks aan kan. De Frans-Duitse as ligt door een conflict over de bouw van een gevechtsvliegtuig aan diggelen. De onderhandelingen over een nieuwe uitbreiding van de EU gaan voort, maar de twijfel over zin en nut ervan ligt heel dik gezaaid. Institutioneel is eens te meer gebleken dat de regelingen van het Lissabon-verdrag niet goed functioneren. Voor het eerst sinds lang gaan weer stemmen op, van grote landen dit keer, om aan verdragswijzigingen te denken.
De geopolitieke verhoudingen zijn aan het schuiven, niet het minst in het Zuiden. De V.S. kan Europa gestolen worden, Oekraïne op kop.
Dit is inderdaad een goed moment voor een grondige reflectie over de toekomst, over soevereiniteit, over economie en over de samenleving. Het is niet waarschijnlijk dat de Europese bevolking bereid is haar sociale verworvenheden op te offeren aan een nieuwe koude of zelfs warme oorlog. Rechtstreeks praten met Rusland en zo mogelijk onderhandelen lijkt de beste mogelijkheid om de Europese Unie met haar Lidstaten te laten zijn wat ze vroeger ook echt wilde zijn. Een rijk continent met een productieve en concurrentiële economie, met verzorgingsstaten, met aandacht voor het milieu en voor de kansen en risico’s van innovatie.
Waarom zou het niet meer kunnen? De rest van de wereld heeft ons altijd benijd om wat we hadden. De EU heeft inderdaad ‘waarden en normen’, ze zijn vastgelegd in verdragen, maar we moeten ook bereid zijn ze effectief toe te passen, hier en elders.
