De Tsjechen trekken deze vrijdag en zaterdag naar de stembus voor de verkiezing van een nieuwe president. Indien geen enkele van de negen kandidaten een volstrekte meerderheid haalt, komt er op 27-28 januari een tweede ronde. Een van de favorieten is de ‘liberale populist’ ex-premier Andrej Babis, net vrijgesproken van fraude met EU-kredieten voor de landbouw.
Met deze verkiezing komt een einde aan tien jaar presidentschap van Milos Zeman, ooit een sociaaldemocraat die de populistische toer opging. Hij deed zich tot buiten de grenzen opmerken met zijn jarenlange steun aan Vladimir Poetin. Met de Chinese collega Xi Jinping schiet hij nog altijd erg goed op. Begin dit jaar had hij een lang vriendschappelijk telefoongesprek met Xi.
Dat is echter vooral symboliek, want een Tsjechische president weegt niet zwaar door in Praag. Hij/zij kan wel een grote rol spelen in benoemingen op belangrijke politieke en juridische posten. De zwaarste politieke functie is die van premier en dat is momenteel Petr Fiala. Die staat sinds december 2021 aan het hoofd van een rechtse coalitie.
Babis
Die coalitie had in de verkiezingen een maand eerder de partij ANO van Babis in de oppositie gedrongen. Babis – nu kandidaat-president – is een van de grootste fortuinen van Tsjechië. Hij werd ervan verdacht 2 miljoen euro EU-subsidies te hebben versluisd naar een van zijn landbouwbedrijven. Een rechtbank in Praag sprak hem deze week vrij.
In Frankrijk loopt nog wel een onderzoek in verband met het witwassen van fiscale fraude bij de aankoop van villa’s in het Franse zuiden. Babis was deze week te gast bij de Franse president Emmanuel Macron. Babis’ ANO zit in het EU-parlement in dezelfde fractie, de liberale Renew, als de aanhang van Macron. Dat bezoek heeft zowel in Praag als Parijs voor ophef gezotgd.
Babis zou volgens peilingen op rond 30 percent kunnen rekenen. Zijn rivalen verwijten hem o.m. de slechte aanpak van de Covid-pandemie waarbij in het land 30.000 mensen stierven.
Een andere kanshebber is ex-generaal Petr Pavel, met en carrière bij de Navo alhoewel hij ooit lid was van de Communistische Partij en wellicht een opleiding als spion kreeg. Een derde kanshebber is volgens de peilingen de economiste Danuse Nerudova, de enige vrouw onder de negen kandidaten en de enige met een min of meer progressief imago.
