Donald Trump schildert de Europese Unie vaak af als een vijandige constructie opgezet tegen de VS. Hij fulmineert dat de VS opdraaien voor de verdediging van (een deel van) Europa. Hij heeft onlangs een ‘handelsoorlog’ ingeluid en dreigt met nog veel meer maatregelen om de handelsbalans evenwichtiger te maken. Minder Mercedes in de buurt van W all Street, meer Chevrolet op de Europese wegen. . De EU repliceert dat de VS geen overschot aan bondgenoten hebben en die in Europa best kunnen te vriend houden. De EU, bij monde van Raadsvoorzitter Donald Tusk. Maar is dat dé EU? Trump heeft immers binnen die EU niet alleen critici.
Inbeuken
De VS-president beukt in op de zwakheden van de EU waarbinnen de ene lidstaat niet de andere is. De jongste tijd zijn er in de EU heel wat regeerders bijgekomen die deze Unie geen goed hart toedragen. En ook al koesteren sommigen gevoelens voor Moskou, ze delen Trumps politieke aanpak. Voor Trump en co is onder meer de nieuwe Italiaanse regering een voltreffer, de migratiecrisis die ze uitlokte werd een overwinning vooral al degenen die de Unie van binnenuit willen verzwakken.
Onder hen de regeerders van de Visegradgroep (Polen, Tsjechië,
Slovakije, Hongarije) en de huidige voorzitter van de EU, de Oostenrijkse kanselier Sebastian Kurz. Die sprong meteen op de kar van de Britse premier Theresa May toen ze haar plannen voor een “zachte Brexit” bekendmaakte. Kurz vond, tegen Parijs en Berlijn in, dat de EU zich in de onderhandelingen met Londen misschien toch ook wat soepeler zou kunnen opstellen.
Geef gas
Vooral Bonskanselier Merkel krijgt het vanuit Washington zwaar te verduren, want Duitsland is de hoofdschuldige in het “onevenwichtige handelsverkeer” tussen de EU en de VS. Het volstond dat Trump dreigde met zwaardere douanerechten op de invoer van Europese, vooral dan Duitse, wagens om Merkel toegeeflijker te maken, bereid tot afspraken buiten het EU-kader.
Op de Navo-top kwam ook de olieaap uit Trumps mouw. Washington wil Nordstream2, de tweede pijpleiding vanuit Rusland via de Baltische Zee naar Duitsland, saboteren en de EU chanteren met sancties tegen Iran. Dat eerste, Nordstream, om de belangen van de VS-olie- en gasboeren te verdedigen. Het tweede, sancties tegen Iran, dient diezelfde boeren, maar ook de vrienden in Saoedi-Arabië en de Emiraten en vooral Israël.
Nordstream2, het zit Trump zeer hoog. Officieel is hij bezorgd dat Duitsland te afhankelijk wordt van Rusland voor zijn energiebevoorrading. Maar Trump wil vooral vloeibaar gas uit de VS leveren, Nordstream2 is een concurrent. Terloops lobbyt hij ook voor zijn vrienden in Polen en Oekraïne die sterk tegen Nordstream2 gekant zijn.
Krim
Die omstreden pijpleiding stond voor zover bekend niet op de agenda van de ontmoeting tussen Trump en zijn Russische collega Vladimir Poetin in Helsinki. Ze zijn het natuurlijk oneens over Nordstream en over de sancties tegen Iran. Maar zowel Trump als Poetin zijn hoe dan ook uit op een zwakkere Unie. Trump liet op de persconferentie in Helsinki opvallend na om het over Oekraïne en de Krim te hebben, voor hem is die Krim – waarvan de bevolking vrijelijk voor Rusland koos- niet echt een sanctie waard. Maar zowel Washington als Brussel hebben zich in dat dossier vastgezet, wat afspraken met Rusland over bij voorbeeld, wat anders dan olie en gas, in de weg staat.
Poetin en Trump hebben binnen de EU gemeenschappelijke vrienden die deze Unie niet goed genegen zijn, zoals Boedapest en Rome. Ideologisch e verschillen zijn er niet of n auwelijks tussen die twee, ze kunnen het beide best v inden met een Orban of een Savini.
Verrast?
Wat dezer dagen vooral verrassend overkomt, is dat zoveel Europese leiders doen alsof ze verrast zijn door de houding van Washington. Verrassend is alleen de toon en de openhartigheid van president Trump. Onder president George W. Bush kwam er in 2002 een strategisch plan voor de 21ste eeuw waarin de grote prioriteiten werden vastgelegd. Op de eerste plaats de betrekkingen met Oost-Azië, China voorop. Gevolgd door de regio Midden-Oosten, Iran inbegrepen. En met brons voor Europa..
Dat is met Trump niet anders geworden. Hoofdrivaal is China, in het Midden Oosten geeft Israël meer dan ooit de – anti Iraanse – richting aan. Europa, dat is die as Frankrijk-Duitsland die de VS in 2003 in Irak in de steek liet. Met zijn zigzags en dreigementen slaagt Trump er alvast in veel Europese leiders in de war te brengen en verder te verdelen.
