Donald Trump krijgt een veroordeling van de neonazi-moord in Charlottesville niet over de lippen, hij legt liever het accent op “links uitschot” . Zelfs zijn uiterst-rechtse ideoloog, de net ontslagen ‘strateeg’ Steve Bannon, en het Franse Front National nemen afstand. Een schok voor al wie dacht dat er geen verschil was tussen Trump en zijn Democratische rivale Hillary Clinton. Clinton was voor sommige progressieven zelfs meer dan Trump de stem van Wall Street, Trump meer die van verdrukten. En ex-president Barack Obama, die steunde toch ook de Oekraïense fascisten, schrijven linkse intellectuelen vandaag. Zien ze dan niet hoe angstaanjagend het beleid van Trump is?
Tegenwind
Trump krijgt tegenwind van het Republikeinse establishment. Flirten met Alt-Right en neonazi’s komt ie conservatieven niet uit. Waarom zouden grote bedrijfsleiders en bankiers zich nu met militant uiterst-rechts inlaten? Dat doen ze alleen in uiterste nood, als ze zich in hun bestaan bedreigd zouden voelen. Maar dat doen ze niet, ze hebben genoeg aan de vele repressieapparaten en aan hun greep op de media om zich onbedreigd te voelen.
Is uiterst-rechts in de VS dan helemaal ongevaarlijk? De invloed van een doorgewinterde ideoloog als Steve Bannon op de president, toont het tegendeel aan. Maar die Bannon kijkt neer op de neonazi’s die in Charlottesville als “Unite the Right” demonstreerden. Een “bende losers en clowns”, aldus Trump’s ex-adviseur, terwijl zijn ex-baas’ zijn neonazi supporters een hart onder de riem steekt. Zelfs kopstukken van het Franse uiterst-rechtse Front National vinden dat te gortig.
Marginaal?
Het gros van de zakenwereld, het politieke establishment, de legerleiders, ze volgen Trump niet. De afkeer is het duidelijkst bij de groten van Silicon Valley die Trumps geflirt met uiterst-rechtse strekkingen kwalijk nemen. Dat is geen vertoon, dat is gemeend. Ze hebben een sterke controle over de ‘minds’, groepen als KKK en compagnie zijn voor niets nodig. Het VS-grootkapitaal zou wel gek moeten zijn om macht met dergelijke marginale benden te delen.
De groepen die in Charlottesville op straat komen, zijn echter niet zo marginaal als Bannon graag doet uitschijnen. Trump lanceerde de jongste tijd al enkele aanvallen op een van de groten van ‘Silicon’: Amazon doodt duizenden jobs van kleine zelfstandigen en hun personeel, aldus de president.
Losers
Hij appelleert aan dat stuk achterban dat zijn zege vorig jaar mogelijk maakte, de ‘losers’ van mondialisering, digitalisering en andere processen die hun bestaan precair maken. Ze zijn slechts een deel van zijn veel ruimere achterban, waaronder de meeste rijke Amerikanen en de vele religieuze fanatici. Maar het zijn wel de ‘verworpenen der aarde’ die in enkele staten de doorslag gaven ten gunste van Trump. Onder hen mensen die in de voorverkiezingen voor de linkse Democraat Bernie Sanders stemden.
De fascistsische groepen van ‘Charlottesville’ rekenen op Trump om hun aanhang binnen die achterban uit te bouwen en uit de marginaliteit te treden waar ook het Republikeinse establishment hen wil houden. Zij mikken op escalatie van geweld, wat het Witte Huis zou moeten toelaten lokaal of ruimer de noodtoestand uit te roepen en allerlei vrijheden aan banden te leggen.
In hoeverre wil het establishment Trump volgen in diens steeds duidelijker streven naar een zogenaamde sterke staat met beknotting van allerlei rechten. Er zal natuurlijk niet worden getornd aan het recht een wapen te dragen. Maar wel aan het recht om te betogen, om te vergaderen, om zich te verenigen in onder meer een vakbond. Het recht op privacy is al veel eerder uitgehold, ook onder vorig president Obama.
Het verschil
Vandaar beweren dat Obama, Trump, Clinton allemaal weinig verschil uitmaken, is een grote stap te ver. De laatste vondst: Obama steunde de fascisten in Oekraïne. Alsof dit op gelijke voet staat met medeplichtige sympathie voor de neonazi’s van Charlottesville. De VS steunden een reactionaire coup in Kiev die volop ondersteund werd door uiterst-rechtse nationalisten. Maar de Oekraïense leiders zomaar op dezelfde voet plaatsen als neonazi benden? Enige nuance is hier erg op zijn plaats.
Obama trachtte militaire interventies af te bouwen, hij voerde ondanks de druk van de Franse president Hollande geen grootscheepse aanval op Syrië uit, hij poogde de Israëlische premier Netanyahu af te remmen. Hij trachtte de povere sociale bescherming uit te breiden. Hij steunde de pogingen om de klimaatveranderingen te beheersen. Dat maakt toch al een verschil.
Duke or croock
Een van de in het oog springende kopstukken van Unite the Right in Charlottesville is David Duke, ooit een kopstuk van de KKK. Duke herinner ik me van een reis lang geleden naar New Orleans waar hij kandidaat was tegen een Democraat die beschuldigd was van grootscheepse zwendel en corruptie. De stad hing vol affiches met “No to the Duke, i vote for the croock”. Nee aan Duke, ik stem voor de oplichter.
Die laatste won. Het was de juiste keuze, zoals vorig jaar Trump van de macht moest worden gehouden. Niet omwille van een keuze voor het minste kwaad. Wel omdat het met een Trump veel moeilijker is gebruik te maken van hogervermelde democratische rechten en vrijheden. Zoals in Frankrijk Emmanuel Macron ondanks alles te verkiezen was boven Marine Le Pen. Met Trump krijgen we wat perfect te voorspellen was, aldus Bernie Sanders. We waren gewaarschuwd.
