De Democraten mogen dan al een meerderheid hebben in het Huis van Afgevaardigden, globaal genomen voorspellen de tussentijdse verkiezingen van 6 november weinig goeds voor de presidentsverkiezingen van 2020. Donald Trump blijft sterk staan in staten die in het kiescollege de doorslag geven. Zelfs met een overtuigende meerderheid van stemmen, zou een Democratische kandidaat toch nog het onderspit delven. Trump zou wel na één ambtstermij worden weggestuurd, hoopten velen. Maar dat is dus verre van zeker.
Swinging
In 2016 haalde Hillary Clinton rond drie miljoen stemmen meer dan Trump, maar hij won het met de kiespersonen. Die worden per staat aangeduid en de winnaar neemt de ganse buit – alleen Maine en Nebraska hebben een evenredige verdeling. Wat maakt het uit dat een Democraat in New York en Californië 80 % zou halen, hij/zij heeft slechts 50,1 % nodig. In de VS is niet elke stem evenveel waard. Bovendien hebben enkele staten waar de Republikeinen het voor het zeggen hebben, een pak potentiële kiezers geweerd met allerlei beperkingen op het stemrecht.
De uitslagen van 6 november zijn allesbehalve éénrichting, dit werd geen Democratische vloedgolf. Er is natuurlijk de winst in het Huis van Afgevaardigd, maar de Democraten verliezen verscheidene Senaatszetels en leggen de duimen in enkele belangrijke duels voor het gouverneurschap. Uitgesproken radicaal-rechtse Republikeinen met de steun van Trump zegevieren in enkele ‘swing states’, de staten die bij presidentsverkiezingen vaak beslissend zijn.
Gemengd beeld
Dat is bij voorbeeld het geval in Florida, met 29 van de 538 kiespersonen. In 2016 was dat een van de staten waar Trump zijn zege binnenhaalde, samen met Ohio (18) waar de ‘trumpisten’ het deze keer weer goed doen. In Pennsylvania (in 2016 met 20 kiespersonen voor Trump) is er geen Democratische doorbraak. North Carolina (13) – dat Clinton stemde – kiest nu uitgesproken “rood” (kleur van de Republikeinen). Wisconsin (10) is eenvan de weinige swingstaten waar de Democraten het goed doen, hun kandidaat Tony Evers verslaat er de zeer rechtse uittredende gouverneur Scott Walker.
Trump kan zo goed als zeker blijven van de zuidelijke staten en de meeste uit het midwesten. Met Florida, Ohio en enkele andere erbij, heeft hij – ook met een minderheid van stemmen – genoeg voor een tweede ambtstermijn.
Trouw
De verkiezingen hebben aangetoond dat zijn achterban hem trouw blijft. Vertelt hij leugens? Dat is dan weer een leugen van de media, vijanden van het volk. Racistische en vrouwonvriendelijke uitspraken? Dat stoort zijn achterban niet, zoals ook tientallen miljoenen Braziliaanse kiezers zich niet stoorden aan nog veel grover taalgebruik van Bolsonaro. Trump doet in hun ogen waarvoor ze hem kozen: protectionisme, nationalisme, migranten buiten houden met muren en militairen – en de economie doen draaien. Trumps kiezers zijn duidelijk niet ontgoocheld.
Gaan de Democraten nu trachten Trump met juridische middelen te verwijderen? En dan, met het risico om de sinistere evangelist kwezel Mike Pence in de plaats te krijgen?
The economy, stupid
Trump en zijn Republikeinen waren deze keer wel gediend met de goede cijfers van de VS-economie. Veel van de bijkomende jobs mogen dan al zeer precair zijn, de lage werkloosheidscijfers versterken de indruk dat de economie goed draait. Zoals ex-president Bill Clinton zei “it’s the economy, stupid’. En twee derde van de VS-burgers vindt dat het nu beter gaat. De grote belastingvermindering voor de rijken slaat een groot gat in de begroting? Zorgen voor later. De beloofde grote infrastructuurinvesteringen blijven uit? Daar wordt nog nauwelijks over gepraat.
Zal Trump over twee jaar nog kunnen profiteren van een rooskleurig economisch beeld? De economische voorspellingenlopen uiteen en zijn vooral erg onbetrouwbaar – zoals we in 2008 konden vaststellen.
Domper
Is dat allemaal een domper op de vreugde over de Democratische meerderheid in het Huis van Afgevaardigden? Gewoon een beetje realisme, beseffen dat als radicaal rechts via verkiezingen aan de macht komt, het niet zo makkelijk teruggeslagen wordt.
Nog zes jaar Trump is geen prettig vooruitzicht in een wereld waarin gelijkaardige figuren de toon aangeven. Lieden zoals Bolsonaro, zoals de Indiase leider Modi, de Hongaarse premier Orban, de Russische president Poetin… het zijn geen monarchen, ze zijn allemaal verkozen volgens de regels van democratische instellingen.
