Het was dinsdag meer dan zeven jaar geleden dat Donald Trump zijn vriend MBS, Mohammed Ben Salman, kroonprins van Saoedi-Arabië, op het Witte Huis in Washington had begroet. Een staatsbezoek werd het deze keer nog niet, er was sinds 2018 wel een en ander gebeurd. Zoals het in stukjes snijden van de vermoorde dissident Jamal Khashoggi in oktober 2108. Daar hadden Trump en MBS het niet over, wel over olie, oorlog en andere winstgevende zaken.
Schuld en boete
Khashoggi’s weduwe was dinsdag niet op het Witte Huis, wel op CNN waar ze het bezoek van de opdrachtgever voor de moord op haar man “erg pijnlijk” noemde. Volgens de geheime diensten van de VS had MBS persoonlijk opdracht gegeven tot de moord op Khashoggi bij diens bezoek aan het consulaat in Istanbul. Ex-president Joe Biden hield MBS daarom op afstand, tot hij in 2022 omwille van de olieprijzen na de Russische invasie in Oekraïne, toch maar op boetetocht ging naar Riad. De eerste grote reis die Trump na zijn herverkiezing maakte, ging in mei dit jaar ook naar Riad. Geen reis over schuld en boete; maar over zaken.
Spreken over zaken, zoals ook nu weer in Washington. De agenda is rijkelijk gevuld, ook met Gaza. Trump kreeg net voor het bezoek een cadeau vanuit de verafschuwde Verenigde Naties, namelijk de zegen van de Veiligheidsraad voor zijn schimmig plan voor Gaza. Dat kwam ook goed uit voor zijn geëerde gesprekspartner die de voorbije twee jaar niet uitblonk in solidariteit met de Palestijnen uit de Bezette Gebieden.
MBS was wel geschrokken door een neveneffect, de Israëlische aanval van 9 september op Qatar. De Saoedische leider is daarom uit op militaire garanties van de VS voor zijn veiligheid. Tegenover onder meer Iran én Israël dus.
Abraham
Trump heeft een aanbod: sluit aan bij de Abraham-akkoorden zoals de Verenigde Arabische Emiraten, Bahrein en Marokko vijf jaar geleden deden. Zover wil, of kan, MBS niet gaan. Hij is wel almachtig, maar durft (nog) niet in te gaan tegen de wil van zijn vader en van een bevolking die wel wat meer empathie heeft met de Palestijnen.
Het laat MBS zelf koud wat er met de Palestijnen van Gaza en de Westelijke Jordaaoever gebeurt, maar langs de kant deals maken met Jared Kushner, schoonzoon van Trump, laat hem niet koud. Kushner’s firma ‘Affinity Partners’, heeft ook na Trumps vertrek uit het Witte Huis in 2021 steevast op de Arabische petrodollars kunnen rekenen. Ook van MBS die geld uit het ‘soevereine fonds’ in diens firma stak met het oog op “een strategisch partnerschap”. Kushner stond dinsdag niet voor de camera’s, maar was van de partij.
De dag dat Trump en de Israëlische premier Benjamin Netanyahu in Washington hun Gaza-akkoord aankondigden, 29 september, maakten Kushner en het Saoedische soevereine fonds een deal van 55 miljard dollar bekend: de aankoop van de videoreus Electronic Arts – die zendt onder meer de wedstrijden uit van de vele sportploegen die MBS opkocht. Wedden dat de rol van Kushner in de komende plannen voor Gaza deze week ook op de agenda staat van dt ‘geen staatsbezoek zijnde’ bezoek.
MBS wil wel geen militair samenwerkingsakkoord dat hem teveel aan banden legt. De Saoedi’s zijn niet zo interventionistisch als de Emiraten die in de regio en in Afrika actief optreden, de Saoedische interventie tegen de Hoethi’s in Jemen is trouwens geen succes geworden. MBS wil echter geen herhaling van het pact van 80 jaar geleden, toen VS-president Franklin Roosevelt koning Abdelaziz een militaire bescherming bood in ruil voor afspraken voor olieleveringen.
Olie en AI
Olie, intussen zijn de VS de grootste producent van de wereld geworden. Trump moet niet bedelen om olie, hij wil wel afspraken rond productie en de daarmee verbonden prijzen. Nu Republikeinse partijgenoten er na de recente teleurstellende verkiezingsuitslagen op aandringen meer aandacht te besteden aan de koopkracht van de VS-burgers, wil hij de prijzen aan de pomp zo laag mogelijk. Maar niet te laag, want bij te lage prijzen lijden veel schalieolieboeren verlies.
Anderzijds denken de Saoedi’s meer dan vroeger aan hun schatkist. Die raakt immers flink in het rood door de megalomane projecten van de kroonprins die van zijn rijk een wereldcentrum van (duur) toerisme wil maken. Momenteel komt dat neer op, samen met de andere Opec-landen, meer produceren – en dus meer concurrentie met de producenten van de VS. Trump roept wel “drill baby drill”, maar dan wel in de VS.
Er is andere concurrentie in het spel. Trump wil de vaste klandizie van de Saoedi’s voor andere zaken, zeker voor AI, veilig stellen. Militaire samenwerking, Trump wil geen gesofisticeerd tuig leveren als de Saoedi’s voor AI en chips zaken doen met China.
Zijn de Saoedi’s wel volledig te betrouwen sinds ze in 2023 door bemiddeling van China tot afspraken kwamen met Iran? En hoe zit het met de Saoedi’s en de door Trump gehate BRICS? Riad trad toe tot dit genootschap met Brazilië, Rusland, India, China en Zuid-Afrika en toch weer niet. Wel deelnemen aan de conferenties maar zonder formele toetreding.
Het is voor Trump een gevoelig punt, Brics is er immers op uit de dominante positie van de dollar te ondergraven en het zou zonde zijn dat de Arabische petrogelden daaraan meedoen. Voor MBS is China op die manier tegenover Trump wisselgeld om andere zaken af te dwingen.
