Het gaat de Iraanse leiders niet voor de wind. Niet in de wereld, niet in de regio en niet in eigen land. Zowel in Iraakse als in Iraanse steden vertrappelen en verbranden boze burgers het portret van Ali Khamenei. Iran verdient wel steun in zijn weerstand tegen de gecombineerde druk van de VS en Israël, maar het neemt niet weg dat het regime in Teheran erg reactionair en repressief is en dat het dit model bovendien aan anderen tracht op te leggen. Zowel in Irak als Libanon zijn de Iraanse machthebbers in de demonstraties tegen de lokale regeerders, mee kop van jut. Teheran doet er immers alles aan om die belaagde corrupte roof regimes te verdedigen.
Gekaapt
Repressief, het regime is zo geboren. Nadat miljoenen Iraniërs met hun straatprotesten de sjah en zijn regime hadden verdreven, kaapten de ayatolla’s in 1979 die revolutie. Ayatollah Khomeini predikte idealen van sociale rechtvaardigheid, hij beloofde dat de opbrengsten van de olie op de tafel van de mensen zouden komen. Maar dat was pure lucht. De linkse Fedayin en de communistische Toedeh moesten er al snel aan geloven, hun illusie dat ze samen met de sjiïtische hoge clerus een nieuwe maatschappij zouden opbouwen, werd overhoop geschoten. Wie niet kon vluchten werd vermoord of opgesloten.
Het nieuwe gezag stond ten dienste van zichzelf, van de rijkere bazari en andere ondernemers. Aan de samenleving werden strakke religieuze gedragsregels opgelegd. En dat die na 40 jaar nog niet versoepeld zijn, ondervonden enkele moedige vrouwen die de sluier afgooiden en tot 16 jaar opsluiting werden veroordeeld.
Sociaal onrecht
De Iraniërs die de voorbije dagen tegen de plotse forse verhoging van de brandstofprijzen op straat kwamen, hebben ook ervaren dat er in die 40 jaar niets is veranderd. Tientallen doden, wel honderd volgens Amnesty International. Ongewapende protesteerders die werden neergeschoten.
Teheran zit natuurlijk geprangd met de zeer zware sancties die de VS ook aan de rest van de wereld opdrongen. Een economie die dit jaar met bijna tien percent zou krimpen in een land dat zo al te maken heeft met o.m. hoge werkloosheid onder jongeren. Maar veel Iraniërs hebben al langer het gevoel dat de Islamitische Republiek geen sociale rechtvaardigheid brengt, dat de ongelijkheden er net zoals in de rest van de wereld integendeel sterk zijn toegenomen. Dat leidde eind 2017 ook al tot massale spontane protesten die ook toen met fors geweld werden onderdrukt.
Zoals autoritaire leiders steeds meer doen, hebben ook de Iraanse het Internet afgesneden zodat de omvang van het protest niet duidelijk is. Volgens berichten uit Iran zijn mensen in meer dan 40 steden de straat opgetrokken en zijn minstens honderd bankgebouwen in brand gestoken, wat toch iets zegt waartegen de woede zich richt. Studenten zouden de campus van de universiteit in Teheran bezetten, in Shiraz zou een wijk volledig in handen zijn van actievoerders.
Complotten
Maar voor de velayat faghih, de hoogste autoriteit van de Islamitische Republiek Ali Khamenei, gaat het om uitschot ten dienste van buitenlandse vijanden. Teheran beschuldigt gemakshalve de VS en Israël achter de onrust te zitten. Uiteraard dat die daar blij mee zijn, maar daarmee hoeven de leiders geen schuld op zich te nemen. Het is een buitenlands complot.
Zoals twee jaar geleden zijn er ook nu slogans te horen tegen de militaire tussenkomst van Iran in buurland Irak en in Syrië. Die tussenkomsten in Arabische landen zijn in Iran niet zo populair als het regime voorstelt. Tenslotte voelen de meeste Perzen zich allesbehalve verwant met de Arabische wereld waarop ze vaak neerkijken prat gaande op hun oudere beschaving.
Irak
Die Iraanse tussenkomst is al evenmin erg populair in Irak. Het protest richt zich tegen corruptie, machtsmisbruik en aanverwante persoonlijke verrijkingen terwijl essentiële diensten instorten. Maar het richt zich tegelijk meer en meer tegen Iran en zijn lokale supporters. Iraanse consulaten zijn alom aangevallen en in brand gestoken, portretten van Iraanse leiders worden verbrand, er worden slogans geroepen tegen Qassem Soleimani, de chef van de brigade Al Qods (Jeruzalem) die een grote rol speelt in Irak. Door Iran gesteunde milities worden schuldig geacht aan de dood van sommige van de bijna 400 slachtoffers.
Teheran heeft al zijn invloed en zijn bondgenoten ingezet om de val van de regering te beletten. De sjiïtische leider Moqtada Al-Sadrleider van de grootste fractie in het parlement en zeer kritisch tegenover Iran, liet zijn eis tot aftreden van de regering vallen na een bezoek aan Teheran.
Ook Bagdad wijt de nu al anderhalve maand durende protesten aan een samenzwering van Washington. De VS zouden Irak daarmee willen straffen voor het bezoek van premier Mahdi aan Bejing….De actievoerders in Bagdad wijten de zware problemen in het land, het wanbeheer en de corruptie in de eerste plaats aan de VS die het land in 2003volledig hebben ontwricht en in de ellende hebben gestort. Maar ze verwijten Teheran dat het met hand en tand de gehate status-quo verdedigt omdat dit in zijn belang is, hoe corrupt en onbekwaam dat regime ook is.
Libanon
In Libanon stelt Hezbollah, de grootste van de sjiïtische groepen in het land, alles in het werk om ook daar het door de demonstranten gehate status-quo te verdedigen. Hezbollah maakt immers deel uit van dat middeleeuwse systeem, samen met de sjiïtische Amal van parlementsvoorzitter Berri. Hezbollah werd nerveus toen ook sjiïeten in Beiroet en het zuiden tegen de regering betoogden en begon ook hier over buitenlandse vijanden te praten om het protest af te zwakken.
Teheran dat dus niet alleen in eigen huis geen oog en oor heeft naar zeer rechtmatige verzuchtingen van zijn burgers, maar ook elders de gevestigde reactionaire kapitalistische orde helpt handhaven. Dat is niet anders in Syrië, waar Iran wel gemarginaliseerd raakt door het nog verder groeiend gewicht van Rusland.
