Wie vrede wil moet zich instellen op oorlog, luidt dezer dagen het devies van sommige Europese leiders. Deze boude bewering moet dienen om de militarisering van onze samenleving op te voeren.
“We moeten bereid zijn om het verlies van onze kinderen te aanvaarden. Het land moet aanvaarden dat het pijn kan doen om te blijven wat het is”. Dat is de boodschap die de hoogste Franse legerchef, generaal Fabien Mandon, bracht voor het congres van de Franse burgemeesters. President Emmanuel Macron gaat prompt een kamp van jonge militairen bezoeken om die uitspraak op te luisteren. Er komt bijval, onder meer uit Polen waar ze na één spoorwegsabotage spreken over “vooroorlogse toestand”.
Politici en media zijn in Europa al een tijd de geesten aan het kneden met het oog op oorlog. Het wordt voorgesteld als iets onvermijdbaar waarop men zich vandaag moet instellen. Op een nieuwszender als LCI krijg men vaak de indruk dat de oorlog niet snel genoeg kan komen, alsof hij al bezig is.
Naar aanleiding van het “vredesplan” dat uit de VS kwam aanwaaien, wedijveren Ursula Von der Leyen en “haar” diplomatieke chef Kaja Kallas met elkaar om toch de felste verdediger van die veiligheid in Europa te zijn. Welk Europa, dat van Galway tot de Oeral – of Vladivostok? Het Europa met zijn drie grootste steden (Istanbul, Londen, Moskou) inbegrepen? Nee, Rusland is voor deze kringen buiten Europa. Want de grote schuldige voor het verstoren van het vreedzame Europa is gekend: het Rusland van Vladimir Poetin. Dat is immers op 24 februari 2022 Oekraïne binnengevallen nadat het acht jaar eerder al de Krim had afgepakt. Met die eenvoudige optiek hoeft men niet in eigen boezem te kijken.
Zolang er na de implosie van de Sovjet-Unie in Moskou een gewillige plunderaar als Boris Jeltsin zat, viel dat Rusland in de smaak. Jeltsin mocht voluit Tsjetsjenië plat bombarderen en zijn eigen gekozen parlement beschieten, hij was “onze” schurk. Hij danste bijna letterlijk naar de westerse pijpen. De door hem gekozen opvolger, Poetin, was ook een schurk, maar niet zo gewillig. De oude vage beloften om Rusland niet met Navo-leden te omsingelen, werden ingeslikt, de Navo zou wel opschuiven met bovendien Oekraïne erbij. Europa zonder Rusland. De VS staken het vuur aan, de Europese bondgenoten staken een handje toe, ook al verzetten landen als Frankrijk en Duitsland zich aanvankelijk tegen de NAVO-uitbreiding met Oekraïne om Rusland niet onnodig te provoceren.
Nu roept onder andere de Duitse kanselier Friederich Merz: geen vredesplan zonder Europa – hij bedoelt de EU en het VK. Alsof dat “Europa” er veel toe doet. Londen (Boris Johnson) hielp na de invasie al snel om onderhandelingen af te schieten. Nadien is er vanuit Brussel en Londen geen enkele ernstige poging ondernomen voor een Europese dialoog – een gesprek met Moskou.
Steevast is deze eeuw het oude idee van vorige eeuw, die van een détente, afgeschoten. Nu is het blijkbaar een vies woord geworden, we moeten ons instellen op oorlog want die komt er hoe dan ook, aldus de oorlogsstokers die goochelen met pronostieken over de begindatum. De Duitse minister van Defensie, de sociaaldemocraat Boris Pistorius, heeft het over “mogelijk onze laatste zomer in vrede”…
Want, aldus die kringen, Moskou zal na het inslikken van Krim en Donbass nog meer honger hebben, het wil een imperium uitbouwen, aldus de vele experts die allemaal in het brein van Poetin kunnen reizen. Elke drone, of wat erop lijkt, is welkom om dat te “bewijzen”.
Is Poetin hoe dan ook uit op oorlog, koste wat kost? Wil hij per se zijn oorlogseconomie draaiende houden? Zouden we niet hetzelfde kunnen zeggen van de oorlogsstokers hier die denken de economie alhier, en de daaraan vasthangende winsten, aan te zwengelen? Aan alle kanten zitten lieden die belang hebben bij oorlog.
Los van het feit dat Rusland nogal makkelijk intenties worden toegedicht de Oostflank van de NAVO aan te vallen, heeft Moskou daar gewoon de conventionele capaciteit niet voor. Rusland heeft een veel lager militaire budget (een goed kwart van wat enkel de Europese NAVO-leden uitgeven), met minder troepen en zowel kwantitatief als kwalitatief inferieur uitgerust voor de meeste wapensystemen. Bovendien gaat meer dan de helft van de militaire capaciteit naar de oorlog in Oekraïne waar het slechts moeizaam vooruitgang boekt. Maar als Rusland zich in de hoek geduwd voelt, ontstaat een gevaarlijk situatie omdat het de veel zwakkere conventionele wel eens zou kunnen compenseren met de wel machtige nucleaire capaciteit. Europa kan dus maar best alles uit de kast halen om zo’n doemscenario te vermijden.
Om te beletten dat de oorlogszuchtigen aan hun trekken komen, moet er hoe dan ook gepraat worden. Wie een veilig Europa wil, moet bereid zijn ernstig te onderhandelen en niet langer sanctietreinen aan elkaar te koppelen. Wat heeft het Europa van Brussel gewonnen bij die anti-Russische politiek die al lang vóór de invasie van 2022 begon. Het maakte zich los van de zogenaamde afhankelijkheid van Russisch gas, en kijk waar het nu staat: energie zo duur dat bedrijven goedkopere oorden, zoals de VS, opzoeken. De VS oogst en heeft inmiddels de plaats van Rusland ingenomen op de Europese energiemarkt. Nu klagen Europeanen van dat kamp dat Washington hen in de zaak Oekraïne als vazallen beschouwt, maar dat zijn ze ook, ze hebben zichzelf tot vazallen verlaagd.
Zijn die leiders niet in staat de belangen van hun eigen burgers voorop te stellen, voor de belangen van wapenfabrikanten. Boven de belangen van een ‘bondgenoot’ die er geen is en die nu boven de hoofden van die vazallen gesprekken voert met Moskou. Dat hebben die pseudo-Europese leiders vooral aan zichzelf te wijten, ze hebben zichzelf grondig in de vernedering gewerkt.
Nu er een kans is, hoe vreemd ze er nog uitziet, om met praten een einde te maken aan die oorlog op het continent, moeten deze Europese leiders niet weer roepen dat Moskou moet capituleren. “Europa” moet kiezen: Na het lawaai van “Aux Armes Citoyens” is dit een “Give peace a chance” moment. Een eenvoudige keuze.
