Het Islamitische Emiraat dat sinds 15 augustus over gans Afghanistan regeert, wil dat alle medewerkers van de overheid aan het werk blijven. Blijkbaar zelf verrast over de rustige manier waarop ze de macht zijn binnengewandeld, willen ze alvast de indruk wekken ook op een rustige manier de macht te willen uitoefenen. Zonder wraakacties. Zijn dit dezelfde Taliban niet meer van 1996-2001?
Nieuw?
Zijn dit de nieuwe Taliban die willen dat de rest van de wereld hun gezag zo snel mogelijk erkent? Verdraagzamer, ook tegenover vrouwen die, binnen de regels van de islam, mogen werken en meisjes die – tot 12 jaar – naar school mogen? Het is wachten op feiten.
Enkele feiten zijn echter al wel gekend, waaronder de moordpartijen van de Taliban de voorbije maanden. En die spreken dat imago van verdraagzaamheid tegen. Niet alle aanslagen waren wel hun werk, de concurrenten van Daesh (IS) pleegden een flink deel in de moordaanslagen, vooral tegen de Hazara’s, de sjiïtische “ketters”.
Maar de moorden op onder andere talrijke vrouwelijke journalisten droegen wel een Talibanstempel. Die getuigden van een diepe haat tegen vrije vrouwen, vrij om alleen de straat op te trekken, te werken, een opleiding te krijgen, bezit te hebben, zelf een partner te kiezen.
Jongeren
De Taliban vinden in 2021 wel een andere samenleving terug dan degene die ze in 2001 moesten verlaten. Vooral dan in de steden, een vierde van de bevolking. Die bevolking is in het algemeen veel meer geletterd dan 20 jaar geleden.
Er is een jeugd die deels is opgegroeid buiten de stamverbanden en de religieuze druk en die via de ‘sociale media’ kennis heeft gemaakt met wat er in de rest van de wereld omgaat. Alleen met zware repressie kunnen de “nieuwe” Taliban daar tegen ingaan. Maar ook de jongere Taliban zijn niet meer die van 2001. Sommige zouden al evenzeer zijn aangetrokken door de soldij als door religieuze ijver. Bovendien is de beweging nu multi-etnischer: in 2001 bijna volledig Pathaans, nu zitten er bij de Taliban ook Tadzjieken, Oezbeken en volgens sommigen zelfs enkele, weliswaar soennitische, Hazara’s.
Matrix
Maar hun matrix is dezelfde gebleven, aldus Adam Baczko, onderzoeker bij het Franse CNRS die al jaren structuur en werking van de Taliban tracht te volgen. Ze blijven een zeer strakke hiërarchie hebben, volledig geleid door oelema’s, islamitische rechtsgeleerden die evenzeer als 20 jaar geleden zweren bij een autoritair patriarchaat.
Hun fundamentele houding inzake vrouwen, diverse minderheden, levenswijze is niets veranderd. Alleen zijn ze er erg op uit om door de rest van de wereld erkend te worden en zullen ze beelden over vrouwen die worden geslagen of gestenigd en over openbare executies zo veel mogelijk uit beeld trachten te houden.
Al Qaida
Wat met de Taliban en Al Qaida? De Taliban zouden de VS toegezegd hebben dat er geen plaats meer zou zijn voor terreurplanning in het buitenland. Ahmed Rashid, zowat de bekendste expert over de Taliban, heeft zijn sterke twijfels. Volgens hem zijn de banden tussen de Taliban en Al Qaida zelfs hechter dan in 2001, ook al hebben de Taliban als moslim-nationalistische beweging zelf geen enkele belangstelling voor terreur buiten de eigen grenzen.
