In 2025 zijn de wereldwijde militaire uitgaven voor het elfde jaar op rij gestegen naar 2.887 miljard dollar. Dat staat in een nieuw rapport van het Zweedse Vredesonderzoeksinstituut SIPRI. Het gaat om een stijging van 2,9% ten opzichte van 2024. Als de militaire uitgaven van de Verenigde Staten -die licht daalden- niet worden meegeteld, is de wereldwijde stijging van de militaire uitgaven opnieuw indrukwekkend: 9,2%.
Het Europese continent is de regio waar de militaire uitgaven het sterkst stegen in 2025 (14% ten opzichte van 2024). De toename van de militarisering in de Europese NAVO- en EU-lidstaten heeft geleid tot de sterkste jaarlijkse stijging van de uitgaven in Midden- en West-Europa sinds het begin van de Koude Oorlog. “In 2025 zijn de militaire uitgaven van de Europese NAVO-lidstaten sneller gestegen dan op enig ander moment sinds 1953”, aldus SIPRI. Tussen 2016 en 2025 zijn de militaire uitgaven van de Europese NAVO-lidstaten meer dan verdubbeld (+102%)!
Dat is een verontrustende ontwikkeling die het gevolg is van groeiende geopolitieke spanningen, waarbij de militaire machtspolitiek steeds meer primeert op het internationaal recht, de structuren van de Verenigde Naties en de diplomatie.
Hoewel de militaire uitgaven van de Europese NAVO-landen (559 miljard dollar in 2025) nu al driemaal hoger liggen dan die van Rusland (190 miljard dollar), heeft de NAVO beslist om de norm voor militaire uitgaven van lidstaten op te trekken van 2% naar 5% van het bruto binnenlands product (BBP) tegen 2035, waarvan 3,5% voor directe militaire uitgaven.
België verhoogde militaire uitgaven met 59%
In vergelijking met 2024 verhoogde België zijn militaire uitgaven in 2025 met 59% (naar omgerekend 14,5 miljard dollar), hoewel er dat jaar grote besparingen werden afgesproken die veel sociale onrust veroorzaakten. Het gaat om maatregelen waarvan de budgettaire gevolgen niet eens de verhoging van het defensiebudget compenseren. België prijkt nu op plaats 28 (komende van plaats 32) op de wereldranglijst van hoogste militaire uitgaven. Om de bewapening te vergemakkelijken heeft de Europese Commissie in het kader van het ‘ReArm Europe/Readiness 2030’-plan voorgesteld dat landen bijkomend 1,5% van het BBP mogen uitgeven aan militaire investeringen zonder dat ze rekening moeten houden met de Europese begrotingsregels. Voor alle andere overheidsuitgaven eist de Europese Commissie nochtans dat ze het tekort terugdringen, zodat ze de afgesproken norm van maximum 3% begrotingstekort op basis van het BBP respecteren.
Als het begrotingsplan van de ‘Strategische Visie Defensie 2025’ wordt gevolgd, dan zal ons land gecumuleerd over de hele legislatuur (tot 2029) maar liefst 28,3 miljard euro MEER uitgeven aan het leger in vergelijking met 2024. Dat verklaart ook waarom het zo moeilijk is om de begroting op orde te krijgen. In plaats van besparingen door te voeren, worden vele miljarden aan overheidsmiddelen onttrokken aan nagenoeg alle sectoren (sociale zekerheid, pensioenen, openbaar vervoer, asiel en migratie, ontwikkelingssamenwerking, enz.) om de miljardenfactuur van Defensie te kunnen betalen.
Europese betoging ‘Voor welzijn, geen oorlog’ (14/06)
Het platform ‘Stop Militarisering’, een samenwerkingsverband van tientallen maatschappelijke organisaties, vakbonden en de vredesbeweging, verzet zich tegen deze kaalslag van onze overheidsmiddelen.
Het is een illusie dat meer wapens en grotere legers onze veiligheid garanderen. De geschiedenis leert ons juist dat ze het wantrouwen tussen staten aanwakkeren, samenwerking ondermijnen en de spanningen en de oorlogsdreiging verergeren. Militarisering drijft staten steeds verder weg van de broodnodige internationale samenwerking om dringende mondiale bedreigingen, zoals klimaatverandering of kernwapens, het hoofd te bieden. Militarisering wakkert ook sociale onrust aan en brengt sociale rechtvaardigheid (en daarmee de veiligheid van burgers) in gevaar.
Het platform Stop Militarisering en het internationaal platform ‘Stop Rearm Europe’ roepen daarom op om deel te nemen aan de Europese betoging tegen de militarisering in Brussel op zondag 14 juni onder de noemer ‘Voor Welzijn, Geen Oorlog’. De manifestatie vindt plaats op een cruciaal moment, enkele dagen vóór de bijeenkomst van de Europese Raad (18-19 juni) en enkele weken vóór de NAVO-top in Ankara (7-8 juli).
