Vrede, zo zei Jeremy Corbyn onlangs op een Europese meeting in Brussel, dat is niet het vermogen om je vijand uit te schakelen, vrede dat is water, onderwijs, gezondheidszorg…
In het vooruitzicht van 1 mei, de tachtigste verjaardag van het Sociaal Pact én de Europese verkiezingen is deze uitspraak bijzonder relevant.
We leven in angstige tijden. Er is de dreiging van de klimaatverandering en er zijn oorlogen. Volgens sommigen zijn we ‘slaapwandelend’ op weg naar een derde wereldoorlog, maar niets is minder waar. Het is met open, wakkere ogen dat er een escalatie aan de gang is in het conflict tussen de Navo, Oekraïne en Rusland. Het is met open, wakkere ogen dat er door hoogstaande politici verklaringen worden afgelegd die ons wakker moeten houden.
Wie de internationale media volgt ziet en leest hoe stap voor stap het taboe op kernwapengebruik wordt losgelaten. Kernwapens waren destijds onze ‘afschrikking’ waarmee een ‘stabiel machtsevenwicht’ in stand werd gehouden.
Met het eind van de Koude Oorlog en de ontwikkeling – met bewapeningsprogramma’s – van China is dat kaartenhuisje aan het wankelen gebracht. Ontwapeningsverdragen zijn één voor één opgezegd. Wekelijks lees je artikelen over hoeveel honderden miljoenen doden een kernwapenaanval zou kosten in de V.S., in Rusland of in Azië. In de grote think tanks is het rekenwerk begonnen en worden strategische plannen uitgewerkt.
‘Rusland mag deze oorlog niet winnen’ is het mantra in onze contreien. Wat betekent dit? Is het denkbaar dat Rusland toegeeft aan het NAVO-lidmaatschap van Oekraïne? Is het denkbaar dat Oekraïne een militair verlies aanvaardt, met een status quo en neutraliteit?
We staan op een keerpunt. De naoorlogse multilaterale wereldorde bestaat niet meer. Het VN-Handvest dat moest zorgen voor vrede is nooit volledig uitgevoerd, met name op het vlak van gewapend optreden. Wie de lijst van Westerse militaire interventies overloopt kan nog moeilijk geloven dat de NAVO enkel voor onze veiligheid zorgt. Volgens het Tricontinental Institute waren er in 2022 alleen al 317 militaire interventies van Westerse landen in landen van het Zuiden. Er zijn miljoenen doden gevallen in landen als Afghanistan, Irak en Syrië. Sinds het eind van de Koude Oorlog is het aantal lidstaten van de NAVO verdubbeld! De V.S. heeft wereldwijd meer dan negenhonderd militaire bases.
Is het dan onhaalbaar en overambitieus een ernstig politiek debat over onze veiligheid te vragen?
De Europese Unie heeft sinds het Verdrag van Maastricht een ‘Gemeenschappelijk Buitenlands- en Veiligheidsbeleid’. Sindsdien zijn allerhande initiatieven genomen om ook defensie onder de Europese paraplu te nemen. We zijn vandaag zeker niet toe aan een gemeenschappelijk defensiebeleid. Na de toetreding van Zweden en Finland tot de NAVO zijn nog steeds vier landen op een of andere manier ‘neutraal’ in de E.U. (Oostenrijk, Malta, Cyprus, Ierland), hoe ambigu het concept ook mag zijn.
Wie bereid is te kijken naar de sociaal-economische problemen van de Europese Unie ziet meteen wat voor moeilijke beslissingen er moeten genomen worden. Indien we onze ‘Navo-verplichtingen’ willen naleven en 2 % aan ‘defensie’ willen besteden en tegelijk onze begrotingen ‘op orde’ willen brengen, zullen er onvermijdelijk zware besparingen volgen voor het sociale beleid. Op een ogenblik dat in België de verjaardag van het sociaal pakt (niet) wordt gevierd worden de sociale zekerheid en de openbare diensten verder afgebouwd. De kosten voor levensonderhoud stijgen met de dag. Er zijn duizenden daklozen en de wooncrisis is een realiteit. Er ontstaan wachtlijsten in de gezondheidszorg. Kinderopvang en ouderenzorg zijn onder-gefinancierd.
Waarop wachten we om een veiligheidsbeleid te voeren in de zin die Jeremy Corbyn aangaf? Om te werken aan ‘menselijke veiligheid’ zoals de VN dat jaren geleden voorstelde? Om een eind te maken aan het wapengekletter en te denken aan een of andere vorm van neutraliteit en vreedzaam samenleven? De NAVO is een defensieve alliantie, zo werd bij haar ontstaan gesteld, de organisatie moet onze veiligheid garanderen. Dat is precies wat we willen, onze veiligheid. Het is een politieke keuze.
