De Armeniërs in zowel Armenië, Nagorno-Kargabach als elders in de wereld zijn er niet gerust in. Ze moeten op eigen krachten staan, en hun krachten zijn zwakker dan die van de tegenstanders, het leger van Azerbeidzjan dat concrete steun heeft van Turkije en Israël. Terwijl de Armeniërs veel minder kunnen rekenen op hun traditionele bondgenoot Rusland. Die zit integendeel te stoken om in Armenië zelf de tweedracht aan te wakkeren.
Moskou
Terwijl drones en zwaar geschut Stepanakert, de hoofdstad van Nagorno-Karabach, bestoken, verspreiden webmagazines geruchten dat de Armeense premier Nikol Paschinjan de regio Nagorno-Karabach wil opgeven. Hij zou daartoe geïnspireerd zijn door zijn westerse vrienden. Klaagde de met het Kremlin bevriende oligarch Jevgeny Prigozjyn trouwens niet over al die westerse ngo’s in Armenië. Eraan toevoegend dat Azerbeidzjan inzake Nagorno-Kargabach het recht aan zijn kant heeft.
De Russische minister van Buitenlandse Zaken Sergej Lavrov uitte het wantrouwen van Moskou in april minder cru, maar toch duidelijk genoeg. Hij opperde dat de onderhandelingen over het geschil tussen Armenië en Azerbeidzjan onder auspiciën van de Minskgroep voor zijn part konden ophouden. Hij stelde voor het conflict in fazen op te lossen, te beginnen met de terugtrekking van Armeense troepen uit de Azerbeidzjaanse regio’s buiten Nagorno-Karabach. Dus een eenzijdige toegeving van Jerevan.
Aarzelen
Tegelijk weigerde Moskou de prijs voor het Russisch gas te verminderen, ook al daalden de prijzen toen dterk op de wereldmarkt. En daar bovenop werd Jerevan gewaarschuwd te stoppen met processen tegen Russische belangen, zoal:s Gazprom en de spoorwegen.
Na de “fluwelen revolutie” van twee jaar geleden, verzekerde de nieuwe leider Nikol Paschinjan dat Armenië al zijn afspraken met Moskou trouw zou naleven. In die “fluwelen revolutie” had Moskou nergens de hand gezien van westerse invloeden.
Maar het feit alleen al dat massaal burgerprotest geleid had tot het aftreden van een regering en het uitschrijven van nieuwe verkiezingen, die de oppositie met glans won, wekte bezorgdheid. Die komt nu weer naar boven. Dat wantrouwen, de goede banden met Bakoe en de verstandhouding met de Turkse president Erdogan, verklaren mee de aarzelende houding van Rusland.
Generatiekloof
Die “fluwelen revolutie” betekende voor Armenië ook een generatiekloof. Tot 2018 werd de Armeense politiek grotendeels bepaald door de groep rond het Karabach Comité, de generatie die had gevochten om Nagorno-Karabach. De “revolutie” van 2018 was vooral het werk van een jongere generatie voor wie de oorlog al een beetje geschiedenis is.
Van in het begin beschuldigde de ‘nieuwe’ oppositie Paschinjan ervan dat hij niet zoveel om Karabach gaf. Levon Ter-Petrosjan, president van 1991 tot 1998, had in dat jaar (1998) ook al het verwijt gekregen Karabach te willen “verraden”. Paschinjan heeft altijd nauwe banden gehad met Ter-Petrosjan. De verdenkmakingen worden aangewakkerd door Moskougezinde ‘sociale media’.
Daarin wordt de premier ook verweten dat hij de top van leger en geheime dienst door elkaar schudde, terwijl Azerbeidzjan grote militaire oefeningen deed in Nachitsjevan, de strook Azerbeidzjan tussen Armenië en Turkije.
Verwarring
Moskou kan ook profiteren van de politieke verwarring in Jerevan. Pachinjans coalitie won bij de parlementsverkiezingen van 2018 een grote meerderheid. Maar een van zijn bondgenoten, de invloedrijke oligarch Gagij Tsaroekjan, heeft zich tegen hem gekeerd. Hij zat de voorbije maanden te timmeren aan een verenigde oppositie, wat echter niet makkelijk is, de politieke versnippering is groot. Dat gaat van ultra-patriotten tot de ‘Europapartij’ die vindt dat Armenië moet aansluiten bij de Navo.
Veel tegenstand heeft te maken met het begin van strijd tegen corruptie. Het parlement nam een wet aan om illegaal verkregen bezittingen te confisqueren. De “fluwelen revolutie” was grotendeels ingegeven door de afkeer voor een wijdverbreide corruptie. Zoals in de meeste gewezen Sovjetrepublieken hadden ook hier oligarchen met wortels in het Sovjetregime massaal geplunderd, wat tot zeer grote ongelijkheid had geleid. Daarenboven wegen de militaire uitgaven zwaar op de economie. De oorlog tegen olierijk Azerbeidzan, en niet te vergeten de coronacrisis, maken het nog ondraaglijker.
