Terwijl de Verenigde Staten zich bemoeien met allerlei Chinese investeringen in Duitse havens of chipfabrieken, gaat de Duitse bondskanselier Olaf Scholz als eerste buitenlandse leider na het congres van de Chinese Communistische Partij (CCP) op bezoek bij Xi Jinping. Dat zullen ze in Washington niet leuk vinden
Eigen koers
‘Geen enkel land is de achtertuin van een ander land’, zo schreef Scholz in een opiniestuk op Politico naar aanleiding van zijn Chinatrip. Hij refereerde daarbij aan Oekraïne en Taiwan, maar misschien dacht hij ook: ‘en dus Duitsland niet van de VS’.
Dit is een belangrijke factor in de nieuwe geopolitieke verhoudingen sinds de val van de Muur: Duitsland wil opnieuw ruimte voor zichzelf, niet de gevangene worden van de EU of de NAVO, niet een ondergeschikte pion gestuurd door schaakmeesters aan de andere kant van de Oceaan.
Daarom legt Duitsland zich niet neer bij een wereldorde herleid tot een machtsstrijd tussen twee blokken. Scholz op Politico: ‘Hier ontstaan nieuwe machtscentra in een multipolaire wereld, en met al deze willen we partnerschappen vestigen en ontwikkelen’. Als Turkije of Saoedi-Arabië hun eigen gang kunnen gaan, dan Duitsland ook.
Irritatie
Niet alleen in Washington, maar ook in Europese hoofdsteden leidt de zoveelste Duitse alleingang tot irritatie. Scholz probeerde de Europese partners gerust te stellen met de boodschap dat hij niet alleen namens Duitsland, maar ook namens Europa zou spreken. Of dit bij Macron in goede aarde viel is niet officieel bekend gemaakt.
In augustus maakte Scholz met een grote toespraak in Praag zijn visie op Europa bekend. De Europese Unie moet uitbreiden, met de zes kandidaten in de Westelijke Balken, Oekraïne, Moldavië, Georgië, … Zo verplaatst het zwaartepunt van de EU zich naar het Oosten. Maar dat betekent ook dat de EU moet hervormd worden, meer bepaald de unanimiteitsregel moet op de schop.
Hoe zou een meerderheidsregel kunnen werken? Dan moet je, aldus nog steeds Scholz, rekening houden met het aantal inwoners van elk land… En laat nu toevallig Duitsland aardig wat inwoners hebben. In een reeks kleinere lidstaten gingen de alarmbellen af. Maar Scholz trekt nu alvast naar China ‘namens Europa’.
Bij Xi
De Chinese leider Xi Jinping zal blij zijn met het bezoek. Terwijl China decennialang uitging van een gunstige internationale omgeving voor de eigen expansie, veranderde de toon op het recente congres van de CCP: internationale stormen zijn op komst, het wordt moeilijker. Daar zullen beide leiders het vast over hebben. Om te weten wat beide leiders afspreken zullen we allicht genoegen moeten nemen met het analyseren van perscommuniqués achteraf.
Maar dat is de normale gang van zaken. Toen de Europese Ministers van Buitenlandse Zaken in oktober overlegden over de relaties met China, mochten geen medewerkers mee naar binnen, en moesten de Ministers hun mobieltje achterlaten, om toch maar zeker te zijn dat niets van het overleg zou uitlekken. Ook toen moesten we het doen met statistieken over het aantal keren dat woorden als ‘systemische rivaliteit’ en ‘competitieve verhoudingen’ voorkwamen in Europese verklaringen. Het leek China wel.
