De 35eSacharovprijs voor de vrijheid van meningsuiting en verdediging van de mensenrechten, is toegekend aan Het volk van Oekraïne, zijn president Zelenski, zijn leiders en de burgerbewegingen. Dat heeft de voorzitster van het Europees Parlement, Roberta Metsola, in overleg met de fractieleiders bekendgemaakt.
Zij draagt de prijs op aan “alle Oekrainers die op het terrein vechten; aan wie moest vluchten; aan wie die geliefden of vrienden verloren hebben; en aan al wie weerstand biedt en voor zijn overtuiging vecht”.
Echt verrassend is die bekroning niet. Geregeld zijn moties en hulp gestemd voor het land, heeft Zelenski het Europees Parlement toegesproken, en in september was zijn vrouw Olena Zelenska eregaste op de plenaire zitting. Oekraine won het op Julian Assange van WikiLeaks en de Waarheidscommissie in Colombia. Het lag voor de hand dat de prijs naar het land in oorlog zou gaan, want de grootste partijen (EVP, S&D, Renew, ECR) steunden het.
De voorbije jaren dreigt de prijs een opvallend ‘anti-communistisch’ karakter te krijgen (In veel geesten blijft Rusland vereenzelvigd met de Sovjet-Unie). Al vijf jaar op rij wonnen dissidenten die met Rusland of China in de clinch gingen: filmmaker Oleg Sentsov die in de Krim door de Russische veiligheidsdiensten werd opgepakt; de Oeigoerse econoom Ilham Tohti, vervolgd door de Volksrepubliek China; de democratische oppositie in Wit-Rusland; vorig jaar de vastgezette Russische dissident Aleksej Navalni; en nu dus Oekraine zelf.
Oordeel jury
De Sacharovprijs is vernoemd naar de Russische kerngeleerde Andrej Sacharov, de uitvinder van de waterstofbom, die zich tegen het bewind in Moskou keerde en in 1975 de Nobelprijs voor de Vrede kreeg. De prijs is 50.000 euro waard, en wordt steevast uitgereikt in de plenaire zitting van het Europees Parlement in de maand december.
Het juryrapport stelt: “Het gaat om meer dan verdediging van huis en soevereiniteit, onafhankelijkheid en behoud van het grondgebied”, stellen de fractieleiders. “Oekraine zet zich ook in voor de verdediging van de vrijheid, de democratie, de rechtsstaat en de Europese waarden”. Niet elk parlementslid wil dat onderschrijven. In het debat over de hulp aan Oekraine viel onder meer te horen dat Oekraine zelf helemaal geen rechtsstaat was vóór de oorlog met Rusland. Vooral uiterst links is niet vergeten dat Zelenski oppositiepartijen verbood en sommige van hun leiders voor het gerecht daagde of in de gevangenis liet opsluiten. Maar de Russische inval heeft de hele perceptie gewijzigd.
