Patriottisme. Ook al tijdens de Sovjet-Unie werd het ideologische vacuüm deels opgevuld met een flinke dosis patriottisme. Stalin deed dat, veel van zijn opvolgers volgden hem daarin. Sinds de ontbinding van het Sovjetsysteem gaat dat ongebreideld verder. Wijlen Boris Jeltsin deed het, de man die hij als opvolger koos doet daar niet voor onder. Dat patriottisme neemt steeds gevaarlijker vormen aan, onder meer xenofobe moroden, en wordt met de dag grotesker: de string is een van de jongste doelwitten van de “Natsji” (‘de Onzen’, een jeugdbeweging van Poetin-volgelingen.
De Russische patriotten zijn erg bekommerd over de daling van de bevolkingscijfers. Er heerst een ware demografische angst in die middens. Ze vrezen dat de Russische Federatie haar status als wereldmacht helemaal kan vergeten als het aantal Russen blijft teruglopen. De bevolking van de Federatie zakte sinds de verdwijning van de Sovjet-Unie van 149 naar iets meer dan 142 miljoen, ondanks de inwijking van etnische Russen uit vroegere Sovjetrepublieken. Bovendien daalt het aantal etnische Russen binnen de Federatie veel sneller dan die van de minderheidsgroepen.
Perverse string
Die slinkende demografie was er ook al tijdens de Sovjet-Unie. Ze werd geweten aan het wijdverbreide alcoholisme, aan de slechte gezinsrelaties, aan de toegenomen welvaart. Sindsdien zijn daar allerlei factoren bijgekomen, zoals de vele onzekerheden in het dagelijks bestaan, de wankele en dure gezondheidsvoorzieningen en onderwijs. Maar volgens Natsji ligt veel aan de allesbehalve Russische onderkledij, in de eerste plaats de string die de vruchtbaarheid zou aantasten. De string is volgens de Natsji een symbool van westerse perversie.
Op de “zomerschool” van de Natsji stond de demografische angst centraal. Er werden huwelijken van leden ingezegend waarbij de trouwers de belofte deden minstens drie kinderen te hebben. Volgens de media zakten ook twee vice-premiers af, Dimitri Medvedev en Sergej Ivanov, die hun politieke ambities kracht bijzetten met T-shirts waarop vrouwen tot het baren van meer kinderen werden opgeroepen. Tijdens een andere ceremonie ruilden honderden jongeren hun slipje voor een traditionele omvangrijke onderbroek.
In de media rijst de vraag of het ondergoed een centraal thema wordt van de komende kiescampagnes, eind dit jaar voor het parlement, in maart volgend jaar voor president. Een jeugdbeweging van de pro-westerse “Democratische Partij van Rusland” hebben alvast zelf een actie ondernomen door het hoofdkantoor van de Natsji in Moskou vol te hangen met ondergoed.
Reactionair
De acties van de Natsji onderstrepen op hun manier hoe reactionair het regime is in maatschappelijke en ethische kwesties. Het zegt om te beginnen iets over de positie van de vrouw. Het Sovjetregime is nooit erg feministisch geweest, Vrouwendag 8 maart was de dag waarop de vrouwen van de Sovjetleiders onder elkaar in het Kremlin dansten. In de politieke top waren vrouwen een grote uitzondering. Ook onder Michail Gorbatsjov was het Politburo van de Communistische Partij één grote mannenzaak. Maar de vrouwen genoten wel uitgebreide rechten en kansen op carrière. Nu worden vrouwen naar voor geschoven als machines om te baren.
Ook voor de homoseksuelen is de situatie niet verbeterd. Ze was slecht in de Sovjettijd, ze is dat nog, zoals blijkt uit de repressie tegen pogingen om een Gay Pride te organiseren. De Russisch-Orthodoxe kerk neemt daarin samen met uiterst-rechts het voortouw. Maar toen leden van de regeringsgezinde Jonge Garde onlangs een actie ondernamen tegen de Communistische Jeugd met de eis dat de rode vlag in het museum zou worden opgeborgen, riepen die communistische jongeren “liever rood dan janet”.
De communisten bleven daarmee in de stalinistische traditie. Die reactionaire preutsheid is inderdaad een erfenis van het stalinisme, ze staat haaks op het beleid dat de communisten in de jaren 1920 voerden. Toen stond seksuoloog Wilhelm Reich in groot aanzien en werden experimenten met leefcommunes en zogenaamde “vrije liefde” aangemoedigd. Toen Stalin stevig de touwtjes in handen had, werd het traditionele huwelijk in eer hersteld en werd preutsheid de regel. Stalin begreep dat seksuele vrijheid een hinder is voor wie de maatschappij in alles wil controleren.
(Uitpers, nr 89, 9de jg., september 2007)
