Geen grote verrassing, maar toch een krachtig signaal: een resolutie eist dat de EU onmiddellijk een wettelijk kader uitwerkt om staten die terreur sponsoren of zelf toepassen ruim te kunnen bestraffen. De Resolutie was ingediend door de behoudsgezinde meerderheid van de EVP, het liberale Renew en de conservatieven van ECR. Bert-Jan Ruissen van de Nederlandse Staatskundig Gereformeerde Partij (ECR): “Rusland respecteert geen enkele internationale afspraak en geen grenzen. Rusland vormt een gevaar voor de wereldvrede. Het leed dat ze aanrichten in Oekraïne is onaanvaardbaar. We moéten ingrijpen”.
EU Groen en de sociaaldemocraten (S&D) stelden zich terughoudend op. Sara Matthieu van Groen/EVA: “Die harde taal is wel nodig, gezien de wreedheden en oorlogsmisdaden die Poetin in Oekraïne begaat. Maar Rusland beschuldigen van staatsterrorisme, dat is een term die juridisch in Europa niet bestaat. Amerika heeft wel zo’n wettelijk kader. Maar past het niet toe op Rusland. Nu, wij hebben al een omvangrijk instrumentarium om Rusland een halt toe te roepen. We moeten de sancties gewoon onverbiddelijk toepassen.”
De EVP zwoer bij de harde tekst. Toch bleek een zeer grote meerderheid de harde tekst te steunen: 494 parlementsleden stemden voor, 44 onthielden zich en uiteindelijk waren er maar 58 tegenstemmen, hoofdzakelijk van uiterst rechts (ID).
‘Pure agressie’
De tekst is allesbehalve mals voor Moskou. Hij omschrijft de oorlog met Oekraïne als pure agressie, wat noopt tot een historische en wettelijke doorlichting en tot een openbaar debat over “de misdaden van het Sovjetbewind in Rusland zelf. Het gebrek aan het opnemen van aansprakelijkheid en wettelijkheid kan alleen leiden tot herhaling van soortgelijke misdaden”. De resolutie roept het Russische volk op de oorlogszucht “in naam van dat volk” niet langer te nemen, en de oppositie te steunen die de oorlogsmisdaden bestrijdt. Het bewind van Poetin heeft geen lessen getrokken uit de Stalinprocessen en de communistische onderdrukking, is de ondertoon. Volkenrecht en mensenrechten worden grof met voeten getreden.
De resolutie oefent vooral druk uit op de Europese Commissie. Die wordt nadrukkelijk verzocht de huidige Magnitskywet uit te breiden. De wet regelt de wereldwijde strafmaatregelen als de mensenrechten geschonden worden. Het Parlement beveelt aan het “toepassingsgebied uit te breiden tot daden van corruptie, om onverwijld gerichte sancties vast te stellen tegen personen die verantwoordelijk zijn voor corruptie op hoog niveau in Rusland en Wit-Rusland, alsook tegen in de EU gevestigde personen die deze corruptie mogelijk maken of ervan profiteren”. De EU heeft vooralsnog geen wettelijke mogelijkheid om “een staat aan te merken als sponsor van Terrorisme”.
Dat erkent ook Tom Van de Kendelaere (EVP): “Het vergt een nieuw Europees juridisch instrument dat staatsterrorisme definieert op Europees niveau, mogelijke overtredingen en welke gevolgen men daar aan kan koppelen. We beseffen zelf ook wel dat dit niet in één dag zal gebeuren, maar op die manier hopen we de weg vrij te maken om Poetin en zijn regime verantwoordelijk te houden voor deze misdaden voor een internationaal tribunaal. Als we er nu niet in slagen om Europa’s buitenlands- en veiligheidsbeleid te verstevigen, wanneer dan wel?”
Het EP wil daarom dat alle Europese instellingen maatregelen nemen om de Russische Federatie op het internationale toneel volledig te isoleren, ook in de Veiligheidsraad. De instellingen moeten afzien van elk officieel evenement op Russisch grondgebied, en op alle gebieden Rusland uitsluiten (wetenschappelijk, cultureel, diplomatieke zendingen) om de propaganda aan banden te leggen. Tegelijk moeten de lidstaten van de Unie en de Commissie een “alomvattend internationaal compensatiemechanisme, met inbegrip van een internationaal schaderegister” aanleggen, en actief samenwerken met Oekraïne met het oog op de heropbouw.
Sponsor
De drie Baltische lidstaten hebben al geanticipeerd op deze verscherpte veroordeling van Rusland. Ze hebben alle tussen mei en oktober van dit jaar een niet-bindende resolutie aangenomen, die nu bevestiging krijgt van het Parlement. Voor Estland, Letland en Litouwen is Rusland openlijk een sponsor voor terrorisme. Zij willen dat de VS de lijst van landen die staatsterreur beoefenen aanvult. Naast Syrië (1979), Iran (1984), Noord-Korea (2017), Cuba (2021) moeten ook Rusland en Wit-Rusland opgenomen worden. Soedan, Irak en Libië zijn intussen van die lijst geschrapt.
Een doorn in het oog vormt de Wagnergroep, de huurlingenbende van Poetin-raadgever Jevgeny Prigozjin. Die militie is actief in Oekraïne, maar ook in Sahel-Afrika en voorheen in Libië. Het Parlement bezweert De Raad om zijn strafmaatregelenbesluit van 13 december 2011 ook toe te passen op de Wagner Groep, op de leiders ervan ook persoonlijk, en op andere gewapende bataljons zoals het Tsjetsjeense 141e Speciale Gemotoriseerde Regiment van Ranzam Kadyrov. Zij moeten aan de bestaande terreurlijst toegevoegd.
Nord Stream
Het Europees Parlement wil op alle terreinen fellere maatregelen. Zo zijn er ook sancties nodig voor leden van de Russische Doema die in de veroverde gebieden een politiek mandaat bekleden van burgemeester tot afgevaardigde, en voor al wie geholpen heeft bij de gedwongen deportatie van inwoners uit de aangehechte gebieden, de “evacuatie” van vluchtende Oekrainers naar het Russische binnenland, de gedwongen adoptie van kinderen, de onwettige volksraadplegingen in Loehansk, Cherson, Zaporizja en Donjetsk, de doorgestoken verkiezingen op de Krim. Diamanten uit Rusland moeten uit alle handel geweerd. Uitwisseling van belastinggegevens moet opgeschort. Het embargo op fossiele brandstoffen en uranium moet waterdicht opgelegd worden, de pijpleidingen Nordstream 1 en 2 moeten volledig worden afgesloten. De symbolen van de Russische aanvallers zoals de Z en andere symbolen wil het Parlement verbieden in de hele EU. En dat is maar een greep uit de erg expliciete strafmaatregelen die vermeld staan in de resolutie.
Anna Fotyga, die het buitenlandbeleid van ECR coördineert, vatte de resolutie zo samen: “De terroristische staat Rusland moet verslagen worden. We kunnen niet onderhandelen met terroristen en nog minder zaken met hen doen”. Haar collega Charlie Weimers gaf nog een dringende boodschap mee aan de Commissie: “Het komt erop aan een wettelijk kader af te werken dat de inbeslagname van Russische tegoeden toelaat. Dat geld dient aangewend voor de heropbouw van Oekraïne en voor schadeloosstelling van alle slachtoffers van de Russische agressie”.
