De Europese Unie (EU) krijgt om de zes m:aanden een andere lidstaat aan het roer. Na Bulgarije en Oostenrjk, twee lidstaten met uiterst-rechtse ministers, is het nu de beurt aan Roemenië. Daar heeft uiterst-rechts geen ministers, maar de regerende Sociaaldemocratische partij (PSD) begint meer en meer aan orbanisering – naar de Hongaarse premier Viktor Orban – te lijden. Die partij heeft, tot gène van veel Europese sociaaldemocraten, steeds autoritairder en conservatiever trekken. Maar met haar sociaal beleid verzekert ze zich van een trouwe aanhang.
Eigenaardig
EU-kringen twijfelen of Boekarest de procedures tegen de Poolse en Hongaarse regeringen op de agenda zal plaatsen. Waarom zou Boekarest er spoed achter zetten, want het is toch maar symbolisch, en bovendien kunnen de beschuldigingen over aantasting van de beginselen van de rechtsstaat evenzeer gelden voor de huidige voorzitter, Roemenië. Want de Roemeense sociaaldemocraten zijn sinds hun zege bij de verkiezingen van 2016 een eigenaardige richting ingeslagen, onder meer Eurofoob en homofoob.
Hoe eigenaardig, bleek uit het referendum dat de regering in oktober vorig jaar liet houden. Het initiatief ging uit van de reactionaire Coalitie voor Families die in de grondwet wou zien staan dat het huwelijk alleen tussen een man en een vrouw kan. In Roemenië is nog lang geen sprake van erkenning van het homohuwelijk, maar deze Coalitie, en achter haar de machtige Roemeens-Orthodoxe kerk, wilde zo beletten dat daar ooit sprake zou kunnen van zijn. De regerende PDS zag er een middel in om die kerk op te vrijen en vooral om de aandacht weg te trekken van de juridische problemen waarmee ze al twee jaar worstelt. Roemenië als bolwerk tegen decadentie. Het referendum werd een fiasco, slechts n20,4 % van de kiezers daagde op, ver onder de minimumdrempel van 30 %.
Dragnea
Jean-Claude Juncker, voorzitter van de EU-Commissie, windt er nauwelijks doekjes rond:”De regering in Boekarest heeft nog niet goed begrepen wat het betekent de landen van de EU voor te zitten”. Het gaat om een cruciale periode. Eind mei zijn er de verkiezingen voor het parlement van de EU en dan de samenstelling van een nieuwe Commissie; op 29 maart de Brexit; er moet een begroting van de Unie worden opgesteld…Premier Viorica Dancila staat voor een zware taak, maar in Brussel hopen ze dat de Roemeense regering teveel in beslag genomen is door interne problemen om potten te kunnen breken in het EU-huishouden.
Want de agenda van de EU is geen prioriteit voor Liviu Dragnea, de sterke man van de PSD die geen premier kon worden omdat hij veroordeeld is voor verkiezingsfraude, terwijl andere beschuldigingen voor zware fraude hem boven het hoofd hangen. Het gaat onder meer over de verduistering van 21 miljoen euro aan EU-subsidies waarover ook Brussel een onderzoek voert.
Populisme?
De PSD heeft het over een samenzwering beraamd onder meer door Europese kringen. Op 16 december viel Dragnea in een lange toespraak fel uit tegen de EU “die ons als een tweederangs land behandelt”. Hij trok tegelijk scherp van leer tegen “de multinationals en de woekerbanken die handelen als een parallelle staat die de regering wil destabiliseren”. Eerder was hij ook al uitgevallen tegen de VS-miljardair van Hongaarse afkomst George Soros, zwart schaap van de Hongaarse premier Orban.
Dragnea reageerde hiermee op een rapport van de EU-Commissie van 13 november waarin Boekarest werd aangemaand enkele recente maatregelen in te trekken. Het ging onder meer over het ontslag van het hoofd voor corruptiebestrijding, over lichtere straffen voor corruptie en over het instellen van een corps voor toezicht op de magistratuur. Dragnea wil nog verder, hij pleit voor een algehele amnestie voor alle straffen van minder dan tien jaar opsluiting. De EU zegt zwaar te tillen aan de blijvende corruptie, een van de redenen waarom Roemenië nog altijd geen deel mag uitmaken van de Schengenzone.
Roemenië begint zijn voorzitterschap dus in een anti-Europese stemming. Een campagne tegen homo’s, pogingen om de justitie te onderwerpen, opgedreven nationalisme, het doet sterk denken aan wat in Hongarije en Polen gebeurt. Er is al massaal protest geweest, onder meer in augustus toen tienduizenden in Boekarest op straat kwamen tegen de afbouw van de corruptiebestrijding. Onder hen ook zeer veel uitgeweken Roemenen die op vakantie waren – in totaal leven meer dan drie miljoen Roemenen in de rest van de EU.
Ceausescu
Het protest leeft vooral in Boekarest en enkele grote steden. De regering onderhoudt haar populariteit met diverse sociale maatregelen die buiten die stadscentra zeer goed aankomen. Onlangs was er een gevoelige verhoging van de pensioenen, het minimumloon wed opgetrokken en de lonen van de ambtenaren verhoogd.
De nationalistische retoriek doet niet alleen denken aan die in Hongarije, Polen en elders in Europa, maar ook aan die van wijlen de communistische heerser Nicolae Ceausescu die in de jaren 1980 meer en meer de nationalistische toer opging tegenover Moskou. De PDS is min of meer de erfgename van Ceausescu’s communistische partij. Het waren leiders van die partij die eind 1989 een als revolutie ingeklede coup organiseerden en zo de macht behielden. Ceausescu en zijn vrouw Elena werden na een schijnproces in allerijl geëxecuteerd om van lastige getuigen af te zijn. Als sociaaldemocraten gingen de “nieuwe” heersers privatiseren om zichzelf op grote schaal te verrijken.
Eurosocialisten
Deze partij is lid van de Socialistische Partij van Europa, die er wel zwaar mee in haar maag zit. Zoveel regerende sociaaldemocraten zijn er niet meer, en twee daarvan – de Slovaakse en de Roemeense – zijn steeds moeilijker te onderscheiden van andere rechts-populistische stromingen. Aan de EVP worden vragen gesteld over leden als de Hongaarse Fidesz en de Oostenrijkste ÖVP, maar wat met Roemenië en Slovakije voor de SPE? Ook die moet klare wijn schenken.
.
