Polen, Hongarije, Italië… waar radicaal rechtse partijen aan het roer staan, scoren ze goed. Zeker, de Oostenrijkse FPÖ doet het na een Ibiza-schandaal minder dan gehoopt, maar globaal genomen kan regerend radicaal rechts heel tevreden zijn. Radicaal rechts regeert zich dus niet snel kapot. De Italiaanse Lega-leider Salvini kan nu werken aan zijn Europese droomcoalitie van “souvereinisten” en conservatieven in andere fracties, waaronder de EVP.
Lega
Italië beleeft nogmaals een aardverschuiving. Matteo Salvini, vice-premier en leider van de Lega, haalt volledig zijn slag thuis. Met meer dan een derde van de stemmen, 34,3 %, is Salvini de grote triomfator. Zijn regeringspartner M5S (Vijfsterrenbeweging) stort in: nog 17 %, een halvering tegenover de parlementsverkiezingen van maart vorig jaar. Toen was het Lega 17, M5S 32.
Salvini legt nu eisen op tafel voor een nieuwe machtsverdeling binnen de regerende coalitie. De snelle spoorlijn TAV Lyon-Turijn moet afgewerkt worden, de Vijfsterren moet haar mond houden. Dat is een eerste test voor de nieuwe krachtsverhoudingen. En waarom zou de Lega niet de premier mogen aanduiden? Als ze haar zin niet krijgt, kan ze vervroegde verkiezingen uitlokken. Met haar 34,3 % en die van de neofascistische Fratelli d’Italia, 6,45 %, kan Salvini hopen op een volstrekte uiterst-rechtse meerderheid, zodat hij M5S of zelfs Forza Italia van Silvio Berlusconi, 8,8 %, niet meer nodig heeft.
Intussen stapelt de Lega ook de lokale successen verder op, in samenwerking met Forza Italia (lid van EVP) en de Fratelli. Rechts won de verkiezingen in de regio Piemont waar uittredend gouverneur Sergio Chiamparino ondanks zijn persoonlijke populariteit de duimen moet leggen voor rechts. M5S gaat hier volledig onderuit.
Coalitie van het gebed
Salvini’s Lega zal in het EU-parlement wegen. Daarbij wil Salvini verder kijken dan alleen maar zijn partners die hij onlangs tijdens een meeting in Milaan naast zich had op het podium, zoals Marine Le Pen (RN) en het Vlaams Belang. Hij kijkt vooral naar de afwezigen op dat podium, zoals de Poolse regerende PiS en de Fidesz van de Hongaarse premier Viktor Orban, twee partijen die het zondag zeer goed deden.
Salvini gebruikt daarbij volop de “christelijke waarden” om partijen te verleiden. Niet toevallig verscheen hij bij de bekendmaking van zijn zege alweer met de intussen beruchte paternoster om zijn gehechtheid aan die christelijke waarden te beklemtonen. Dat ligt zeer goed bij de Pis en Fidesz. En met de eventuele steun van die erbij hoopt hij de EVP en anderen te bewegen tot samenwerking, rond een gebed.
Er zijn voorbeelden van dergelijke coalities. Zoals in Oostenrijk waar de conservatieve ÖVP regeert met die uitesrt-rechtse FP¨. En Italië zelf waar de Lega al jaren meegaat met Forza Italia, EVP, zonder dat de EVP daar graten in ziet. De EVP heeft ook geen bezwaar tegen de aanwezigheid aan haar zijde van uiterst-rechts in Bulgarije en Kroatië, terwijl Fidesz voorlopig nog altijd bij de EVP zit. En waarom er ook de ‘socialisten’ van de Roemeense PSD niet bij halen, want die gedragen zich meer en meer als een Fidesz. En ze waren niet vies samen te gaan met de Orthodoxe kerk in een referendum over het homohuwelijk, dat voor hen wel een pijnlijke afgang werd. De Franse Les Républicains (LR) voerden ook al een campagne rond de christelijke wortels van Europa. En het Nederlandse FVD van Baudet hoort ook in dat gezelschap thuis.
PiS en Fidesz
PiS en Fidesz, twee partijen die zondag overtuigend wonnen. Orban haalt met gemak 52 %, de oppositie ligt er verbrokkeld en ontgoocheld bij. De sociale onrust van enkele weken geleden is beperkt gebleven, het is buiten Boedapest nergens tot massaprotest gekomen.
In Polen waren de verkiezingen een opiniepeiling op ware grootte voor de parlementsverkiezingen in oktober. De PiS had het in recente lokale verkiezingen niet zo goed gedaan, er was nu een pro-EU coalitie rond de centrum-rechtse PO gevormd, met wat centrum-links erbij, in de hoop de PiS van de eerste plaats te verdringen. Het is niet gelukt, de PiS haalt rond 45 %, tegen 38 voor de coalitie. De PiS heeft vooral het accent gelegd op haar sociale verwezenlijkingen die volgens haar met een zege van de oppositie in het gedrang zouden komen.
Stad-platteland
In Polen zien we alweer een merkbaar verschil tussen stad en platteland. De PiS komt in bijna geen enkele grote stad op de eerste plaats, maar maakt dat ruimschoots goed in kleine steden en dorpen. Hetzelfde zien we in Hongarije waar de opposities het vooral moeten hebben van Boedapest.
Maar ook elders stellen we dat vast. In Frankrijk onder meer waar het RN van Le Pen hoge scores haalt in “het vergeten Frankrijk”, gebieden waar de industrie verdwenen is, in kleinere steden en dorpen, maar slechte resultaten haalt in grotere steden. En in Italië blijkt uit een eerste analyse dat de centrumlinkse PD in steden als Rome en Milaan ver boven haar nationaal gemiddelde (22,7%) zit. Ook in Vlaanderen doet het VB het minder in de grotere steden dan elders.
