Wat te denken over de laatste ontwikkelingen rond Oekraïne: Trump die met Poetin gaat onderhandelen, en alvast laat weten dat Oekraïne niet moet hopen het door Rusland bezette gedeelte terug te krijgen.
Vast staat: het lot van de mensen in Oekraïne (en in Rusland) doet er niet toe. Trump en Poetin mogen dan op elkaars schouders uithuilen over de talrijke doden en gewonden, dat is voor de bühne. De mensen in Oekraïne zijn echt niet belangrijker dan die in Gaza.
Rusland en China
Waar het om gaat zijn de mondiale belangen van de VS, en hoe die omgaan met Rusland en China. Hoe dat gaat lopen? Dat staat natuurlijk nog niet vast: het ontbreekt niet aan tegengestelde belangen, persoonlijkheden zoals Trump spelen een rol, en een imperialistische mogendheid kan ook in eigen voet schieten (veel Democratische kritieken op Trump komen erop neer dat zij beter weten hoe de belangen van het Amerikaans imperialisme te dienen).
Wil Donald Trump de relaties met Rusland normaliseren? Om zich beter te kunnen richten tegen China, zoals de haviken in zijn regering bepleiten? Dat valt te bezien. Rusland is immers meer dan ooit een bondgenoot van China, dus hoe verzwakt een deal met Rusland China? Valt Rusland nog los te weken van China?
Op zich lijkt een deal met Rusland best slim. Rusland is verzwakt, onder druk van de sancties, en zit allicht niet te wachten om tot een junior partner van China te degraderen. De Russische elites willen misschien ook weer een normaal leven, als ze maar een plekje onder de kapitalistische zon krijgen. Dus geef Poetin een stukje Oekraïne, zodat hij de baas blijft in zijn eigen achtertuin (ook de mensen in Wit-Rusland en dergelijke doen er niet toe). Dan kunnen vast deals gesloten worden over al dan niet zeldzame grondstoffen (in Oekraïne, Groenland, en natuurlijk Rusland zelf), en het blussen van brandjes die het leegroven van de planeet alleen maar in de weg staan.
Trump wil misschien ook een deal met China. De opkomst van China is een bedreiging voor de dominantie van de VS, maar de VS blijven vooralsnog de baas, en China is niet alleen een tegenstander maar vooral ook een onderdeel van het door de VS gedomineerde mondiaal kapitalistisch wereldsysteem. De VS kunnen China niet wegdenken. Dat willen ze ook niet, alleen moet China haar plaats kennen. Misschien een deal dus.
Europa
Europa moet volgens Trump meer uitgeven aan bewapening. Dat wordt lastiger als een deal wordt gesloten met Poetin. Landen die in Poetins achtertuin liggen mogen zich zorgen maken, maar dat Poetin vroeg of laat Nederland of België gaat binnenvallen gelooft niemand. Het wordt dan lastig, eenmaal de kanonnen in de Donbas zwijgen, mensen hier te overtuigen dat het in hun eigen belang is de kas van de (Amerikaanse) defensie-industrie te spekken. Zeker als Trump de Europeanen ook nog eens als kleuters blijft behandelen. Rutte heeft Hegseth al gezegd dat dit laatste niet slim is.
Dat wordt in de Europese Unie een heikel debat, best lastig voor links. ‘Strategische autonomie’? Militair blijven de VS sowieso in de afzienbare toekomst de baas, en het Atlantisch bondgenootschap wordt gestut door sterk vervlochten economieën. De EU gaat geen zoete broodjes bakken met China om zo sterker te staan tegenover de VS. Zo werkt dat niet. Het Europees regime kan dus meer dan ooit geconfronteerd worden met haar oer-probleem: haar gebrek aan legitimiteit. Waar dient Brussel eigenlijk voor? Het gaat niet helpen als er sociaal bezuinigd moet worden om meer (Amerikaanse) wapens te kopen.
Autonomie?
Pleiten voor meer Europese autonomie? Allemaal samen met Macron? Dat is een doodlopend straatje, ook al wordt die autonomie links ingevuld, impliciet in naam van een of andere Europese morele superioriteit. Natuurlijk oogt bijvoorbeeld druk op von der Leyen om het Europese klimaatbeleid te beschermen, in te spelen op de nood van Europese bedrijven aan goedkope eigen groene energie, realistischer dan solidariteit met Chinese vakbonden. Wat betreft wereldwijde solidariteitsnetwerken lijkt het meer dan ooit armoe troef. Maar is ‘realisme’ in tijden van imperialisme geen slechte raadgever? Dan toch liever de utopie van het internationalisme. Het kan niet zijn dat internationalisme overgelaten wordt aan iemand als Elon Musk die er wél in slaagt een wereldwijd netwerk uit te bouwen (toegegeven, in zijn geval van Teslafabrieken en satellieten).
Wereldwijd internationalisme klinkt moeilijk. Maar Oekraïne ligt met de auto op een dagje van Brussel. Een volgehouden dialoog met de vakbonden en sociale bewegingen in Oekraïne zou toch moeten kunnen. Het is een voorwaarde voor ‘strategische autonomie’ van de vakbonden en sociale bewegingen in Europa.
