De coalitie rond de Progressieve Partij van ex-president Roemen Radev heeft met klank de Bulgaarse parlementsverkiezingen, de achtste in vijf jaar, gewonnen. Radev voerde met zijn nieuwe partij in de eerste plaats campagne tegen corruptie en machtsmisbruik, iets waartegen de Bulgaren na jaren van relatieve lethargie eind vorig jaar massaal waren op straat gekomen. Het was daarop dat Radev, president sinds 2017, als president ontslag nam.
Zijn campagne haalde de helft van de kiezers naar de stembus. Dat is op zich geen succes, maar het ligt wel enkele percenten hoger dan de zeven vorige keren. Zijn accent op corruptie en machtsmisbrik doet meer denken aan de campagne van Peter Magyar in Hongarije, dan aan die van de verslagen Orban.
Nabuurschap
Als staatshoofd heeft hij vaak uitspraken gedaan die als pro-Russisch worden gemerkt. Hij noemde de door Rusland in 2014 geannexeerde Krim een deel van Rusland en pleitte tegen de sanctietreinen van de EU tegen Moskou.
Radev kwam altijd op voor goede nabuurschap, voor een dialoog met Rusland. Volgens hem heeft Bulgarije geen grote problemen met Rusland en heeft het alle baat bij levering van Russische energie omdat de leveringen stabiel en goedkoop zijn.
De Bulgaren hebben met Rusland vooral vriendschapsbanden. Zowel vóór als tijdens de Sovjetperiode waren er geen grote spanningen tussen Moskou en Sofia. Bulgaren herinneren er vaak aan dat de meesten van hen ook Orthodox zijn en dat zij zoals de Russen een Slavisch volk zijn. In deze twee facetten verschillen ze van bij voorbeeld Roemenen en Hongaren.
Brussel
De zege van Radevs Progressieven komt een week na de klinkende nederlaag van Viktor Orban en diens Fidesz in Hongarije. Orban was in Europa een pion geworden van de Russische president Vladimir Poetin plus een partner van de VS van Donald Trump die zelfsnaar hem opkeken Als een federator van uiterst-rechts. In tegenstelling tot Orban, heeft Radev geen ideologische verwantschap met het poetinisme of met de rest van uiterst-rechts. Als presidentskandidaat werd hij telkens gesteund door de Bulgaarse SP, zelf de opvolgster van de vroegere communistische partij. Radel deelt wel kritieken van Oran op de hulp aan Oekraïne, zonder tegen de kar van de EU in te rijden. Radev heeft altijd gepleit voor goede relaties met Brussel. Hij verzette zich wel tegen de invoering, begin dit jaar, van de euro – Bulgarije had zich daar lang op voorbereid door de eigen munt, de lev , gelijk te stellen aan een halve munt. Radev dring tevergeefs aan op een referendum daarover.
De invoering van de euro is zonder veel problemen gebeurd, maar nogal wat Bulgaren wijten de hogere inflatie aan die euro, én aan de oorlog in Oekraïne. Verwacht kan worden dat Radev voorwaarden stelt voor verdere hulp aan Oekraïne.
Ruime zege
De overwinning van Radev komt in de achtste verkiezingen in vijf jaar. Het kwam telkens weer tot een versnipperd parlement waar de diverse partijen niet tot een stabiele coalitie konden komen. Tot nog toe gaf vooral de Gerb (EVP) van Bojko Borissov, verscheidene keren premier, de toon aan.
Die partij haalt nu rond 13 percent, net iets meer dan een liberale partij met 12 %. Radev had vooraf gezegd in geen geval te zullen samenwerken met de corrupte Gerb, en evenmin met de ‘Beweging voor Rechten en Vrijheden’ – die vooral stemmen haalt van de Turkse minderheid – van Delyan Peevski. De VS hebben tegen deze oligarch sancties uitgevaardigd wegens corruptie. Zijn partij haalt 8 %.
Radev heeft een grondige hervorming van justitie beloofd. Om die uit te voeren met een grondwetsherziening, heeft hij twee derde nodig. Die zou hij kunnen halen bij de liberalen van “Wij zetten de Hervormingen Verder” (12%) die zeer sterk op de EU zijn gericht.
