Prodi, van links naar rechts

De regering van Romano Prodi is heel even gestruikeld en terug rechtgekrabbeld. De Italiaanse premier Prodi diende formeel het ontslag in nadat de regering in de Senaat was gestruikeld over de Italiaanse deelname aan de oorlog in Afghanistan. Die kwestie leidt tot verdeeldheid binnen een regeringscoalitie die van links tot rechts gaat. Er zijn zoveel andere kwesties die de coalitie van de “Unione” verdelen, dat het slechts wachten is op de volgende crisis.

De regering Prodi lijdt op zijn zachtst gezegd aan schizofrenie. Dat is bijzonder goed merkbaar in het buitenlands beleid dat in handen is van Massimo D’Alema, gewezen partijleider van de DS (Democratici di Sinistra, Democraten van Links). D’Alema liet zich de voorbije tien jaar vooral opmerken door zijn vastbeslotenheid om te laten zien welke betrouwbare partners de ex-communisten wel zijn binnen de Europese Unie en de Navo. De DS stelden zich op talrijke punten zelfs binnen de Europese sociaaldemocratie vaak rechts op.

De regering Prodi haalde inderdaad kort na haar aantreden de Italiaanse troepen uit Irak weg. Maar de deelname aan de oorlog in Afghanistan werd onaantastbaar, tot grote frustratie van linkse parlementsleden in enkele coalitiepartijen – de groenen (Verdi), Rifondazione Comunista en de PdcI (Partij van Italiaanse communisten). Het leidde al wekenlang tot spanningen, met dreigementen van zowel Prodi als van partijleiders tegen parlementsleden die zegden dat ze met die oorlogsdeelname gewetensproblemen hadden.

Senator Franco Turigliatto, die tegen stemde, vatte zijn gevoelens als volgt samen: “Ik ben het beu ja te zeggen op zaken die me doen kotsen. Ik wil daar uit. Ik heb honderden rozen te planten”. Het regeringsbeleid geeft veel linksen het gevoel permanent te zijn gegijzeld met het argument: deze regering of de terugkeer van Berlusconi. Senator Fernando Rossi, gekozen op de lijst van de PdcI maar zes maanden geleden eruit gestapt, kreeg de grofste verwijten naar zijn hoofd omdat hij niet meestemde. “Pezzo di merda” (stuk stront), “mafioso”, “figlio di putana” (hoerenzoon) en “Gij wilt Berlusconi terug”.

Maar D’Alema hecht meer belang aan een schouderklopje van collega Condoleeza Rice dan aan de mening van de vredesbewegingen. Dat bleek overduidelijk in de toestemming die de regering verleende om een Amerikaanse militaire basis bij Vicenza uit te breiden. De regering verborg zich achter de vorige regering (Berlusconi) die de toestemming al zou hebben verleend, waardoor zij niet terug kon. De roep van de vredesbeweging om daarover een referendum te organiseren, werd vlakaf afgewezen.

Toch stapten in Vicenza bijna honderdduizend betogers op tegen de uitbreiding van die basis. De regering zet echter door, wat de ontmoediging bij de linkse achterban nog groter maakt. Want er is weinig dat de regering Prodi doet om links het gevoel te geven dat het meetelt.

De regering Prodi – Rifondazione, Verdi en Comunisti italiana incluis – denkt er echter niet aan de crisis te bezweren door een stapje naar links te zetten. Integendeel, ze werkt volop aan een uitbreiding van de coalitie naar rechts. Marco Follini, gewezen partijleider van de rechtse UDC (christendemocraten) die deel uitmaakt van Berlusconi’s coalitie, schaart zich achter de regering en voorspelt dat een deel van die partij gaat volgen. Follini hoopt op een nieuwe kieswet, de zoveelste, die de wederopstandig van een “derde macht” kan bevorderen.

Bij die UDC leeft al langer de droom om los van links en rechts tot een grote centrumcoalitie te komen waarin sommigen de wedergeboorte van de oude ‘Democrazia Cristiana’ (christendemocratie) zien. Vooral omdat er bij de regerende Unione nogal wat volk zit dat moeilijk links kan worden gesitueerd. Voorop minister van Justitie Clemente Mastella die zich eerder van de UDC afscheurde en binnen de regeringscoalitie de posities van het patronaat, Washington en het Vaticaan verdedigt.

Het Vaticaan, inderdaad. Een deel van de Margherita, dat is de “partij” waarin tal van andere “partijen” en groepen samen zitten om binnen de Unione meer door te wegen, blokkeert met succes elke poging om “feitelijke koppels” enige wettelijke erkenning te bieden. De roep om naar Frans model een “Pacs” in te voeren, een soort samenlevingsstatuut voor bijvoorbeeld homoparen, stuit op zeer felle weerstand van de kerkelijke hiërarchie, ook al is volgens opiniepeilingen de grote meerderheid van de bevolking daar voor.

Het zal de regerende Unione en vooral Prodi worst wezen. In de 12 punten die Prodi formuleerde, is er punt 9: grotere steun aan de familie. Zijnde de bestaande families die de kerk als “stabiele families” omschrijft. Over het wetsontwerp Bindi (christendemocratie van de Margherita) en Pollastrini (DS) geen woord meer. Het parlement moet daar maar zijn zeg over doen – wetende dat de invloed van de kerk in het parlement groot genoeg is om zelfs afgevlakte Pacs te blokkeren. Pacs dus begraven. “Het is een prijs die we betalen om de regering te redden”, aldus Franco Grillini, volksvertegenwoordiger van de DS.

Die DS (Democraten van Links) verkeren volop in crisis. Een partijcongres moet antwoord brengen op de vraag of de DS niet beter worden opgedoekt om op te gaan in een nieuwe “Partito democratico” (PD). Dat is alleszins het voorstel van de partijleiding die daarmee nog een stap verder naar rechts zet. De PD zou de partijpolitieke uitloper moeten zijn van de Ulivo, de olijfboomcoalitie.

In die PD zouden ook de groepen van de Margherita hun plaats hebben. Naar de ontwerpen voor een programma te oordelen zelfs meer dan hun plaats. Want van linkse accenten valt er nog bitter weinig te bespeuren. In de DS is de weerstand groot, bij de linkervleugel gaan stemmen op om in geval die PD-operatie doorgaat, niet mee te doen en aan een linkse hergroepering te werken.

Er zijn nog wel wat problemen bij die operatie. De DS-leiding zou toch willen dat de gekozenen van de PD bij voorbeeld in het Europees Parlement aansluiten bij de socialistische fractie, wat de meesten van de Margherita helemaal niet willen – die hebben liever de fractie van “liberalen en democraten”. Het zegt al veel over de dubbelzinnigheid van deze operatie. (Over de crisis bij de DS komen we in de volgende Uitpers terug).

Met of zonder PD, de regering Prodi wordt er zeker niet coherenter op. Het grote cement van de regeringscoalitie is de vrees voor een terugkeer van Berlusconi. In naam daarvan wordt links binnen die regeringscoalitie inderdaad gegijzeld en moeten parlementsleden ja blijven zeggen in kwesties waar hun politieke overtuiging nee zegt.