Politique – rue Coenraets 68 – 1060 Bruxelles. 02-535.06.84. redaction@politique.eu.org – www.politique.eu.org. Verschijnt vijf keer per jaar.
« Voyage au Türkbeekistan » luidt de intrigerende titel van het centrale thema in het tijdschrift ‘Politique ‘ (revue de débats). Türkbeekistan is de benaming voor de Turkse buurt in Schaarbeek, bij uitbreiding de bonte wereld van de Turkse en Turksverwante gemeenschappen in ons land. Met Turkije als kandidaat-lid van de EU is de belangstelling voor die wereld ineens sterk gegroeid.
De medewerkers van Politique hebben tijd noch moeite gespaard om Türkbeekistan grondig te verkennen. Een eerste vaststelling: er is niets zoiets als dé Turkse gemeenschap in ons land, het gaat inderdaad om een bonte wereld met diverse etnische, taalkundige, religieuze, politieke segmenten. Wat betekent het “Turk” te zijn voor bij voorbeeld een Koerd afkomstig uit Turkije, voor een Armeniër met wortels in Anatolië, voor een Kazak of Azeri die een Turkse taal spreken. Hoe zit het met de Turkse islam in ons land, met de Grijze Wolven, met de honderden verenigingen.
Een van de bijdragen schetst de wording van het seculiere – en nationalistische – Turkije, de plaats van religieuze en etnische minderheden daarin, de aanwezigheid van die minderheden in ons land. Een andere bijdrage gaat in op enkele specifieke groepen, zoals de Oeigoeren die uit Centraal-Azië komen (Kazachstan, Kirgizstan, China’s autonome regio Xinjiang), de Azeri’s, de Tataren, Kirgiezen en Basjkieren. Het is vooral interessant te vernemen hoe die groepen zich in ons land organiseren.
Er was de voorbije vijf jaar een opmerkelijke “Turkse” doorbraak in de Belgische politiek. Turkse namen duiken op in het parlement en sinds kort zelfs in een regering: Emir Kir (PS) als staatssecretaris van de Brusselse gewestregering. In Brussel is het wel de rechtse MR die het meest Turkse gekozenen heeft. Politique noteert de dubbelzinnigheid van veel gekozenen, ook Kir, ten opzichte van fascistische en moslimfundamentalistische groepen. “Al die verenigingen zijn legaal”, aldus Kir. Het motief om een politieke familie te kiezen, heeft vaak te maken met opportunisme, in de stijl van “waar is een schepenambt te winnen”.
Politique maakt een boeiende schets van het wel bijzonder drukke verenigingsleven in “Türkbeekistan”. Voorzover het met politiek heeft te maken, krijgen we de ganse waaier van uiterst-links tot uiterst-rechts, waarbij het opvalt dat dit laatste stevig georganiseerd is. Veel van die verenigingen vinden zich in hun gezamenlijke ontkenning van de genocide van 1915 op de Armeniërs. Uiterst-linkse en uiterst-rechtse groepen voerden samen actie tegen de oprichting van een monument in Elsene om aan die genocide te herinneren.
De Armeense en Koerdische kwesties komen uitvoeriger aan bod in afzonderlijke gesprekken met de diverse partijen – een poging om die samen rond de tafel te krijgen faalde.
Verder zijn er nog erg interessante bijdragen over de islam en de Turkse gemeenschappen, onder meer van Meryem Kanmaz, onderzoekster bij het Center for Islam in Europe in Gent.
(Uitpers, nr. 58, 6de jg., november 2004)
