Vladimir Poetin gunde zichzelf dit jaar met een grondwetswijziging en een referendum, extra verlengingen als president van Rusland, tot 2036. Hij bouwde ook zijn eigen ‘oppositie’ uit met het oog op de parlementsverkiezingen in 2021, in september of wat vroeger. Alles zou klaar moeten staan voor de presidentsverkiezingen van 2024. Maar toch zit de mot in het poetinisme.
Tol van corona
De pandemie met Covid-19 heeft het Poetin uiteraard niet makkelijker gemaakt. De president stelde het wel voor alsof Rusland goed weerstand bood aan het virus. Maar het bureau voor statistiek Rosstat meldde maandag dat er totnogtoe ongeveer 186.000 burgers aan het virus bezweken.
Tot dan bedroeg het officiële cijfer 55.827. Rosstat baseert zich op de sterftecijfers die aangeven dat er zeer veel “overdoden” zijn – meer doden dan normaal kon wordnenverwacht. Daarmee heeft Rusland het derde hoogste dodencijfer van de wereld.
Het nieuws dat de overheid de dodentol zwaar had onderschat, tast het vertrouwen van Ruslands burgers in hun overheid nog wat meer aan. Dat vertrouwen was het voorbije jaar volgens peilingen al geslonken tot onder 50 %. Toch kan Poetin volgens het peilinginstituut Levada nog rekenen op ongeveer twee derde positieve beoordelingen, terwijl premier Michail Misjoestin tegen de 60 % komt.
Corruptie en nepotisme
Dat volstaat om nog overtuigend een verkiezing te winnen. Maar de opposities worden sterker, en Poetin ziet ook wel hoe zijn collega Loekasjenko het in Wit-Rusland vergaat na een “grote verkiezingsoverwinning”.
De vaudeville rond opposant Alexei Navalny maakt Poetin niet geloofwaardiger. De president mag op zijn persconferentie dan wel meewarig doen en de opposant als ‘te onbelangrijk voor een moordpoging’ afschilderen, de geheime dienst FSB komt er hoe dan ook zeer belabberd uit.
Dat is de dienst waar Poetin zijn aanloop naar de top nam, het geschonden imago druipt ook op de president af. De affaire geeft Navalny een aureool, het bevestigt de indruk dat hij met zijn onthullingen over corruptie op zeer grote schaal, raak heeft geschoten.
Corruptie en nepotisme, het zijn enkele zwakke punten van een president die aan het bewind kwam door voorganger president Boris Jeltsin en zijn omgeving te beschermen tegen corruptiebestrijders. Poetins nepotisme moet niet onderdoen voor dat van Jeltsin, De zonen en dochters van Poetins familie en vrienden, velen die uit de FSB komen, leiden banken en andere business en /of hebben zeer hoge functies in overheidsbedrijven waar ze evengoed graaien als de westerse managers.
Het zijn de onthullingen over dergelijke affaires, waarrond Navalny een netwerk kon opbouwen dat deze neo-nomenklatura dwars zit. En dat hem tevens een politieke achterban bezorgt waarvoor het Kremlin toch wel beducht is.
Conjunctuur
Deze affaire en de coronacrisis vallen midden een ongunstige conjunctuur. Het gaat Rusland internationaal niet erg voor de wind.
Zoals in het “nabije buitenland”. Wit-Rusland is een onzekere buur geworden. De Turkse ‘vriend’ en ‘klant’ (van o.m. afweerraketten) Erdogan is Rusland in zijn eigen ‘nabije buitenland’ , Transkaukasië, een hak komen zetten. In Syrië hebben Turkse wapens een offensief van regeringsleger en Russen in Idlib afgeblokt. Turkije dient zich aan als rivaal in Centraal-Azië – waar China dat ook al is. In Turkije worden kaarten van het “nieuwe Turkije” gepubliceerd met de Krim als Turks gebied.
De affaire Navalny dreigt nieuwe westerse sancties mee te brengen, NordStream 2 blijft in de risicozone. De komende VS-president Joe Biden riskeert minder passief te zijn dan Donald Trump.
Aflossing?
Poetin kan volgens de herziene grondwet nog tot 2036 staatshoofd blijven. In Moskou zijn er speculaties dat hij die optie wel open houdt, maar bij ongunstige wendingen het roer in vertrouwde handen kan geven. En dan is huidige premier Misjoestin een mogelijke kandidaat. Poetin heeft 20 jaar geleden Jeltsin en zijn omgeving onschendbaarheid bezorgd, hij kan dat ook voor zichzelf en zijn achterban regelen.
Maar dat zijn louter speculaties. Intussen zorgt Poetin zelf voor een loyale oppositie. In de Doema zitten naast zijn “Rusland Één” ook nog de Communistische Partij (CP), de (zeer rechtse) Liberaal-Democratische¨Partij en “Rechtvaardig Rusland” , drie partijen die af en toe oppositie voeren (of spelen), maar niet raken aan de fundamenten van het poetinisme.
Toch zijn ze niet helemaal betrouwbaar, ze zouden op de trein van groeiend misnoegen kunnen springen. Bij de CP is er een radicalisering op lokaal en regionaal vlak. Voor de zekerheid zijn er in 2020 drie “oppositiepartijen” bij geschapen. “Nieuw Volk” is een rechtse partij die al goed scoorde bij de lokale verkiezingen in september. Voor een ander publiek is er “Groen Alternatief” en “Voor de Waarheid”. Zij moeten de kiezers opvangen die zich afkeren van het corrupte ‘Rusland Eén’.
Waakhonden
Om de verkiezingen in goede banen te leiden, zijn er diverse “burgerorganisaties” die daarover willen waken. Er zijn navolgers van het vroegere Nasji, de ‘Poetinjeugd’ die berucht werd met agressie tegen elk protest. Er zijn allerlei uiterst-rechtse groepen, zoals zelfverklaarde Kozakken, die echte oppositiekandidaten bedreigen of aanvallen.
Zakenman Konstantin Malofejev, baas van een investeringsfonds, heeft een nieuwe beweging opgericht, Tsargrad, om te waken over het patriottisme van de kandidaten. Deze aartsreactionaire man krijgt de steun van bekende figuren als Sergej Glazjev, tot vorig jaar financieel adviseur van Poetin, een voorstander van grote staatsinterventie, de vroegere procureur Joeri Skoeratov die in 1999 door Poetin werd opzij geschoven omdat hij een onderzoek voerde naar corruptie door Jeltsin, en vooral Alexander Doegin, de reactionaire “ideoloog” van het ‘Eurazianisme’ die veel invloed het in het Kremlin. Malofejev zegt een miljoen Russische supporters te hebben – Russische, geen andere etnische groepen.
Dat gezelschap wil er met vrijwilligers in het ganse land over waken dat kandidaten de traditionele familiewaarden en de vaderlandsliefde verdedigen. Zij staan achter het zogenaamde project ‘Novorossia’ dat pleit voor de uitbreiding van Rusland met onder meer het oosten van Oekraïne. De EU en de VS hebben sancties genomen tegen Malofejev zelf omdat hij de opstandelingen in oostelijk Oekraïne financieel steunde.
De “waarden” die deze en gelijkaardige groepen verdedigen, komen alvast goed overeen met wat Poetin zelf zegt te willen. Traditionele familiewaarden, verdediging van de Russische soevereiniteit, geen homorechten, en God die in de grondwet is opgenomen.
De meeste “oppositiepartijen”, de Communistische inbegrepen, delen die “waarden”.
Zie ook:
zie ook :
