Welke andere Europese regeringsleider kan zeggen dat hij de favoriet is van zowel Trump als Poetin? Alleen Viktor Orban kan dat als ideologische broeder van beide. De Hongaarse parlementsverkiezingen boeien ook al daarom Moskou en Washington evenzeer als Brussel en de Hongaren. Er staat veel op het spel. JD Vance, vice-president van de VS, is in Boedapest de EU komen beschuldigen van inmenging in de verkiezingen, terwijl hij zelf campagne kwam voeren. Moskou is discreter, maar zwaait met de wortel van goedkope energie om kiezers voor de Fidesz van Orban te doen stemmen.
Russen
Hangt het lot van Europa af van de Hongaarse kiezers? Uit gelekte gesprekken wordt afgeleid dat premier Viktor Orban zich volledig ten dienste stelt van de Russische president Vladimir Poetin. Daar zou zondag een einde moeten aan komen.
Uitdager Peter Magyar tracht de anti-Rusissche gevoelens bij een deel van de Hongaren aan te blazen. Hij herinnerde op het Vrijheidsplein in Boedapest aan de Russische tanks die in 1956 gewelddadig een einde maakten aan de arbeidersopstand geleid door de Hongaarse communisten, met als grote leiders Imre Nagy en Pal Maleter die samen met anderen nadien werden geëxecuteerd. Op datzelfde plein werd in juni 1989 een ceremonie gehouden om Nagy en co in eer te herstellen.
Op dat plein hoorde ik toen voor het eerst Orban, als een vertegenwoordiger van de jeugd (Fidesz, dat waren de jonge liberalen) Nagy en ongaren. HHnxcncncs Hzijn medestanders uitmaken als smerige communisten. Zijn communistenhaat was veel groter dan de afkeer voor Moskou.
Hongarije was trouwens na 1968 met de zegen van Moskou veel ‘liberaler’ dan de andere landen van het “blok”, het werd soms de plezante barak van de Sovjetwereld genoemd. Ook daardoor keken veel Hongaren niet zo vijandig naar Moskou.
Trianon
De implosie van de Sovjet-Unie bracht geen spanningen tussen Boedapest en Moskou, wel tussen Boedapest en Kiev. Het gebied Transkarpatië was tot 1918 ca duizend jaar een uithoek van Hongarije. Na de nederlaag van de Habsburgse monarchie in de Wereldoorlog, ging de regio na een korte poging tot zelfbestuur, naar de nieuwe staat Tsjechoslovakije, tot het na de volgende Wereldoorlog bij de Sovjet-Unie kwam. Na de implosie van die Unie zat het daardoor bij Oekraïne.
Transkarpatië is een bijzonder complex onderwerp, te maken met de geschiedenis van de Roethenen. Wat de Hongaren echter vooral bijblijft, is dat het verloren ging met de vernederende verdragen na de Wereldoorlog, met als kern het Verdrag van Trianon dat Hongarije extra strafte. Dat had ook de maken met de vorming in 1919 van een Sovjetrepubliek Hongarije, wat de overwinnaars in Trianon (Versailles) extra bestraften.
Trianon is daardoor al meer dan een eeuw lang een trauma. Van de eerste verkiezingen na de communistische periode herinner ik me onder meer de campagnes van het winnende conservatieve Hongaars Democratisch Forum met aan de muur de kaart van Groot-Hongarije. Terloops werd dan herinnerd aan de 5 miljoen volksgenoten die nu buiten de Hongaarse grenzen leven. Orban heeft hen allemaal recht op Hongaars staatsburgerschap gegeven, stemrecht inbegrepen.
In de oblast Transskarpatië wonen naar schatting 130.000 Hongaren met stemrecht. Orban heeft jarenlang op Navo-vergaderingen dwarsgelegen tegen de opening naar Oekraïne omwille van de discriminatie van die Hongaren.
Oekraïense schaduw
Anti-Oekraïens ressentiment ging dus de Russische agressie van 2022 vooraf. Fidesz bespeelt dat ten volle, daarbij geholpen door campagnes met beelden over het leed dat Hongaren te wachten staat indien Magyar zou winnen. Tot en met Hongaarse rekruten in de loopgraven om voor Oekraïne te vechten, niets is blijkbaar gek genoeg.
Wellicht toch te gek en te onwezenlijk om veel kiezers te overtuigen. Want misschien moeten we niet teveel vertrouwen schenken aan peilingen, maar er is ook de beurs. Daar zien we hoe de aandelen van de bedrijven die erg met het Orban-bewind verbonden zijn, het al enkele dagen slechtdoen. Dat is voor Orbans beschermers echt verontrustend. Ze moeten maar hopen dat Magyar niet extra wint door het nieuwe kiesstelsel en een tweederde meerderheid haalt waarmee hij Orbans sabotagepogingen zou kunnen lamleggen.
Bij de EU in Brussel steken ze amper weg dat ze Magyar als premier willen. Die voerde wel hoofdzakelijk campagne rond Orbans corrupt systeem, tegelijk ook voor normale relaties met de EU. Dat zou het einde zijn van de Hongaarse rem op allerlei steun aan Oekraïne, waaronder de grote lening van 90 miljard euro. Magyar is daar nogal discreet over, want het is geen populair thema. De affaire met de bommen die in Servië bij de gasaanvoer naar Hongarije werden gevonden – al dan niet als campagnemanoeuvre – is door Fidesz en Moskou zwaar opgeblazen. Want daar zit volgens hen alweer de Oekraïense president Volodymyr Zelensky achter.
Kortom,met Magyar komt volgens de Orbanie de energietoevoer in gevaar. Tisza, de partij van Magyar, rijdt voor belangen uit de VS, aldus een tegenverwijt. Er zijn immers nauwe banden tussen spilfiguren van Tisza met VS-belangen in die sector. Buitenlandexperte Anita Orban was vice-voorzitter van het LNG-bedrijf Tellurian dat grootste plannen heeft voor export van vloeibaar gas naar Europa. Verder vinden we bij Tisza ook István Kapitány, verantwoordelijke Economie en Energie, die van Shell komt.
Eigen schuld
De EU heeft veel zorgen over Orban, diens vrienden en de rechtstaat wel aan zichzelf te wijten. Van de 16 jaar dat hij onafgebroken aan de macht was, zat de Fidesz 11 jaar bij de EVP, tot maart 2021. De EVP maakte soms wel kanttekeningen bij die “illiberale” zwenkingen, maar dekte ze toe.
Orban werd daarop de drijvende kracht van de Patriotten voor Europa, de fractie in het EU-parlement met onder meer Rassemblement National uit Frankrijk, de Lega uit Italië, de PVV van Wilders uit Nederland en het Vlaams Belang. Diezelfde Patriotten vormen de jongste tijd steeds meer front met de EVP, onder meer rond migratie en klimaatmaatregelen. De EVP schuift op nar Orban.
Er stond ook niemand bij stil dat Hongarije in 2018 waarnemend lid werd van de Ogranisatie van Turkische Staten, het Turkse gemenebest van Orbans goede vriend Erdogan president van Turkije en een leermeester inzake illiberaal bewind.
https://www.uitpers.be/een-discrete-speler-het-turkse-gemenebest/
