Stuurt Wshington aan op een regimewissel in Teheran? Nee, luidt het op zondag. Misschien wel, op maandag. Wie zou er geen ander regime willen in Iran? Veel Iraniërs willen dat zeker. Maar dat dit zou worden bepaald door Israël waar een regimewissel nog dringender is? Komaan.
1953
Regimewissels, arrogante westerse leiders doen het al zo lang. In 1953 nog in Iran waar de progressieve Mohammad Mosaddegh de verkiezingen had gewonnen en premier was geworden. Een Brits-Amerikaanse coup zette Mossadegh opzij en de sjah op zijn troon.
De sjah wiens zoon alweer hoop koestert op herstel van de pauwentroon van waarop zijn vader zijn land onderdrukte. Of is men de beruchte Savak, de geheime dienst van de sjah met zijn folterkamers, vergeten? Het was wel een volksopstand die in 1978-1979 een einde maakte aan het bewind van de sjah. Een opstand die door de mollahs werd gestolen.
Regimewissels, het loopt niet altijd zo vlot als in 1953. Vandaar ook de twijfels tot in de omgeving van Donald Trump of het wel geraadzaam is het regime in Teheran te onthoofden. Want wie of wat in de plaats. En hoe? En wat nadien vooral.
Afghaanse wissel
Een regimewissel, dat is ook was de VS en het Westen wilden voor Afghanistan toen de communisten in Kaboel aan de macht waren. Jarenlang hebben CIA en andere westerse diensten uit puur anticommunisme geld, wapens en experts geleverd aan de meest obscurantistische moslimfundamentalisten. Zoals bij voorbeeld Gulmbuddin Hekmatyar die zelfs Stingerraketten kreeg om toestellen uit de lucht te halen. Wat een paniek toen ze nadien vreesden dat hij die tegen VS-toestellen zou gebruiken.
Hekmatyar en co kwamen aan de macht, begonnen onmiddellijk elkaar te bevechten met de vele wapens die ze hadden, waarop de Taliban met zware hulp van Pakistan en sommige VS-kringen, orde op zaken gingen stellen. Tot een van hun gasten, Osama Bin Laden van Al Qaida, verraste zijn vroegere steunverleners in 2001 met 9/11, waarop VS-president George W. Bush manschappen noch middelen spaarde om in Kaboel voor alweer een regimewissel te zorgen. De Taliban vielen, het Westen bracht een schijn van democratie, en faalde schromelijk. Na 20 jaar, 15 augustus 2021, had de vlucht uit Kaboel veel weg van die op 30 april 1975 in Saigon.
Saddam
Ze gingen op hun elan verder in Irak, 2003.
Het zou bij VS-leiders nog vers in het geheugen moeten zitten, het debacle van de regimewissel toen in Irak. Vanaf 2002 overdonderden Washington (Bush) en VK-premier Tony Blair (Labour) de wereld met verhalen over de massavernietigingswapens van Saddam Hoessein, de snode Iraakse leider. Hij was in hun ogen niet altijd zo snode geweest, ze hadden hem flink gesteund in zijn lange oorlog – 1980-1988, tegen Iran. Toen al hadden ze op een regimewissel in Teheran gerekend, maar de Iraakse aanval had een averechts effect, de Iraniërs vormden front tegen de aanvaller.
De Brits-Amerikaanse invasie, gesteund door “het nieuwe Europa” (vooral staten uit het vroegere Sovjetblok) bracht het bewind van Saddam inderdaad ten val. Het regime werd onthoofd en uitgekleed. Het regime van Saddam kon zeer veel verweten worden,zoals de gifgasaanvallen op Koerden met vele duizenden doden. Maar het terrorisme waarvan het ook was beschuldigd (samen met de onbestaande massavernietigingswapens), kwam er pas na de val. Daesh (IS) was een rechtstreekse telg van de regimewissel.
Het resultaat was en is ook een instabiel Irak waar pro-Iraanse milities zeer veel macht hebben. Het versterkte toen de positie van Iran als een regionale grootmacht. Een neveneffect van de regimewissel.
Kadhafi
In Libië konden de westerse bekeerders in 2011 ook niet wachten om zich in de strijd te mengen; de Navo kreeg er zelfs met Russische instemming een VN-zegen voor, iets waar Poetin nog altijd spijt van heeft. Onder andere de Franse president Nicolas Sarkozy wou zijn vroegere geldschieter Mohammad Kadhafi perse het zwijgen opleggen. Wat dus gebeurde, hij werd vermoord, het regime onthoofd.
Alweer een opmerkelijk succes: sindsdien is Libië opgedeeld. In twee blokken, oostelijk en westelijk, met aan weerskanten externe ‘beschermers – onder meer Turkije in Tripoli, Rusland en de Emiraten in het oosten. In Tripoli bovenop elkaar bevechtende milities met elk een eigen gebied. Kortom, en failed state.
Met wie?
Toch nog maar eens in Iran proberen? Netanyahu die het Iraanse volk oproept de ayatollahs te verdrijven, terwijl dat volk vlucht voor de Israëlische bommen. Heeft Netanyahu een alternatief klaar? Op de Israëlische tv werd de vlag van de Pahlevi-dynastie getoond. De troonpretendent dan? Zijne Koninklijke Hoogheid Reza Pahlavi die de Iraanse strijdkrachten opriep “om zich achter het volk te scharen en het regime ten val te brengen”.
Dat een zeer groot deel van dat volk het regime haat en ervan af wil, ongetwijfeld. Dat bleek zeer goed na de moord van 16 september 2022 op Mahsa Amini en de daarop volgende protestbeweging. De repressie heeft de opposanten, vaak dodelijk, het zwijgen opgelegd. Vanuit die oppositie kan een alternatief komen voor het gehate bewind, niet van een veroordeelde oorlogsmisdadiger uit Israël. De Iraanse royalisten die in Brussel mee opstapten tegen de Israëlische oorlogsmisdaden in Gaza, kunnen die dat verteren?
