Israel in de Westoever.
De Twee Staten regeling — die geen oplossing is voor het Israëlisch-Arabisch conflict, want onrechtvaardig voor de Arabische kant en onpraktisch voor de Israëlische, maar een, waarschijnlijk voorlopige, regeling — deelt het historische gebied Palestina in twee: 22 procent van het gebied zou daarin naar de onafhankelijke Palestijnse staat gaan, en 78 procent naar Israël. Wij weten dat Israël deze verdeling geweigerd heeft, en dat met name premier Benyamin Netanyahu er alles aan gedaan heeft — en nog doet — om ze onmogelijk te maken. Beslissend hierin is de Westoever, zonder dewelke een Palestijnse staat onzin zou zijn, maar die Israël wenst re annexeren.
“Tweestaten regeling”
De Westelijke Jordaanoever, Westoever of, in internationaal jargon, de Westbank, ook wel Cisjordanië, is het stuk bezet Palestina dat de hoofdmoot van de Palestijnse staat moet uitmaken, samen met wat van de Gazastrook zal resten, en met Oost-Jeruzalem dat de hoofdstad moet zijn.
Dat is wat men bedoelt als men nog steeds spreekt van de “tweestaten regeling” met “Israël binnen de grenzen van 1967”: een Palestijnse staat die zou opgericht worden in de door Israël in 1967 bezette gebieden. Dertig jaar geleden, ten tijde van de “Oslo-Akkoorden” (1993-’95) leek het daar in veler ogen even naartoe te gaan, toch tot de moord, 4 november 1995, op de Israëlische premier Yitzhak Rabin door een Joodse rechts-religieuze Israëli.
Maar dat is dertig jaar geleden. Oost-Jeruzalem en belendende heeft Israël intussen al decennia geleden geannexeerd, Gaza is ons stilaan wel bekend, en zou de speeltuin van VS president Donald Trump en zijn vrienden worden als hun plannen gerealiseerd worden, en voor de Westoever heeft Israël ook zo zijn eigen plannen.
Dit laatste om twee redenen.
Ten eerste om de Westoever zelf: een mooie streek met heuvels en water erin, en volgens religieuze (en religieus nationalistische) Joden het bijbelse hartland Judea en Samaria. Dat is wat de joodse kolonisten willen, en wat zij metterdaad aan het pakken zijn; dat is in de grond ook wat Israël zelf wil, zij het tot voor enkele jaren niet in zoveel woorden.
Ten tweede omdat Israël onder zijn huidige regering (en veel vorige regeringen) absoluut weigert een onafhankelijke Palestijnse staat naast zichzelf ook maar te overwegen. De beste manier om zo’n staat fysiek onmogelijk te maken, is door het inlijven van de Westoever bij Israël. Dan is de Joodse Staat meteen ook een stuk groter. Dat, min of meer, is het strategische einddoel van premier Benyamin Netanyahu. In versneld tempo wordt daar door Israël aan gewerkt in de schaduw van zijn Gaza-oorlog.
De status van de in de “Zesdaagse Oorlog” in juni 1967 door Israël bezette Palestijnse gebieden is weliswaar omschreven en vastgeklonken in tal van internationale en andere verdragen, overeenkomsten zoals de Oslo-Akkoorden, resoluties van de Verenigde Naties, en gewoon internationaal recht. Ongeveer alles wat Israël deed en doet in de Bezette Gebieden is, op grond daarvan, illegaal. De bezetting is illegaal. De genocide in Gaza is illegaal, maar ook de annexering en gewelddadige verjoodsing van Jeruzalem, de etnische zuivering en herbevolking van de Westoever met joodse kolonisten is illegaal, net als de oprichting daar van pionierskolonies als Kedumim, of echte slaapsteden als Ma’ale Adumim. Uiteraard zou het verjagen van de Palestijnse bevolking en de annexatie van de Westoever illegaal zijn. Dat was trouwens ook altijd zo gedefinieerd iin de politiek terzake van die machtige bewaarengel van Israël, de V.S. En ondanks de schijn van de voorbije maanden, eigenlijk nog steeds.
De nieuwe kolonisatie.
In de Oslo-Akkoorden tussen Israël en de PLO, werd de Westoever verdeeld in drie “areas“, A, B en C, die drie graden van Palestijnse autonomie, dan wel van Israëlische bezetting beschreven. Dit werd door Israël voorgesteld als een “voorlopige” regeling. Area A (18 % van de oppervlakte) bevatte de dicht bevolkte steden van de Oever als Ramallah, Nabloes, Jenin, Tulkarm, die door de Palestijnse Autoriteit bestuurd werden. Area B (22 %) bevatte de minder bevolkte vlekken daar tussen in, door Israël en de PA samen gecontroleerd. Area C. (60 %) was de weinig bevolkte restregio met dorpjes en bedoeienen. Die bleef geheel onder Israëlische controle. Voorzien was zogenaamd dat deze regeling vijf jaar zou duren, waarna ook Area C helemaal naar de Palestijnse Autoriteit overgedragen zou worden. Door de implosie van de Oslo regeling (veroorzaakt onder meer door de moord op premier Yizhak Rabin en het aan de macht komen van Benyamin Netanyahu) bleef de hele constructie in theorie bevroren in een eerste fase. In de praktijk zou Israël echter meer en meer de controle over A en B terugpakken, dit heel vaak onder het mom dat het de Joodse kolonies in de gebieden wilde beschermen. Kolonies die volledig illegaal ingeplant waren (en vaak ook illegaal voor de Israëlische wet).
Al gauw was het dan al zo ver gekomen dat er, meestal niet te ver van de 1967-grens (toen nog “de Groene Lijn” genoemd, een term die in het afgelopen decennium uit het Israëlische taalgebruik weggegumd is) “clusters” van kolonies groeiden, die te groot en te belangrijk gevonden werden om nog afgebroken te kunnen worden — of om die afbraak van de daar neergestreken Israëli’s te durven eisen, — bijvoorbeeld het Gush Etzion blok bezuiden Jeruzalem en Bethlehem. Bij internationale, vooral na de Oslo-akoorden vaak door de V.S. en Europa bemiddelde onderhandelingen, over toekomstige grenzen van een mogelijke Palestijnse staat, werd het dan de gewoonte zulke clusters te behandelen als blokken die bij Israël zouden ingelijfd worden. Dit in ruil voor zogenaamd gelijkwaardige stukken land in Israël, die aan Palestina zouden gehecht worden. Opmerkelijk blijft hoeveel meer begrip de internationale “bemiddelaars” daarin plegen op te brengen voor Israëlische argumenten dan voor Palestijnse.
Bewust of niet werd daarbij niet gerept van de wildgroei van Joodse kolonies in de Palestijnse gebieden, hier dan meer speciaal in de Westoever, waarvan intussen overduidelijk geworden is dat die planmatig uitgevoerd wordt volgens een strategie die uitgewerkt wordt door de Yesha Council, de zogenaamd onofficiële raad van de kolonistenbeweging. Yesha staat voor
Yehuda Shomron, Aza (Judea, Samaria, Gaza), voor de Westoever dus, en Gaza. De logica van het opzet is door de massale herbevolking en het volbouwen van het gebied elke teruggave ervan ondoenbaar of onredelijk te maken. Dit veronderstelt dat de door voldongen feiten gecreëerde situatie in de. Bezette Gebieden onomkeerbaar zou zijn. Nochtans bewijst Israël daar de hele tijd dat wat gebouwd is met een goede bulldozer ook afgebroken kan worden.
Inmiddels is de kolonisatie zo ver gevorderd dat er, volgens Palestijnse cijfers, momenteel een miljoen Joodse kolonisten in de Westbank en Jeruzalem gevestigd zijn, terwijl het terrein dat nog in Palestijnse handen overblijft smelt als sneeuw voor de zon. Palestijnen op de Westoever spreken dan van “een nieuwe Nakba”, een nieuwe catastrofale verdrijving zoals in 1948, waartegen zij in het geheel niets kunnen ondernemen, en waartegen de Palestijnse Autoriteit, waarvan zo veel verwacht werd, niets wenst te ondernemen omdat zij door onmacht of corruptie met handen en voeten gebonden ligt aan de eigen veiligheidspolitiek van Israël en de V.S. Met het zicht op de dagelijkse, vaak willekeurige, moorden door kolonisten en soldaten zeggen Palestijnen, zoals een vriendin in Oost-Jeruzalem, dat zij “hun beurt afwachten”.
De jongens van de heuvels.
Voor 7 oktober 2023 voltrok de kolonisatie van de Westoever zich meestal in zogenaamd “kleine stapjes” en volgens een met de jaren geijkte procedure die al zo vaak beschreven is dat men ze als bekend kan veronderstellen. Uit gevestigde kolonies trekken, vooral in oogsttijd, protofascistische bendes gewapende kolonisten (“the boys from the hills”, zo genoemd omdat de kolonisten graag boven op de heuvel bouwen) er op uit om Palestijnen van hun akkers en, steeds vaker, uit hun woningen te verjagen, hun oogsten in brand te steken, hun olijfgaarden te vernielen (of de olijfbomen gewoon te stelen). Verzet van de Palestijnen in kwestie wordt dan manu militari verhinderd door de IDF, het leger dat daar is, niet om de gehavende orde te bewaren maar om de plunderende Joden te beschermen. In de steden van Area A, die in theorie door de Palestijnse Autoriteit bestuurd en door haar politie beschermd worden, meldt dan de Shin Bet of Shabak, de Israëlische geheime politie, dat verzet groeit onder geradicaliseerde jeugd, en dat een nieuwe Intifada op komst is. Intifada wil zeggen “opschudding”, opstand dus eigenlijk, na veel geduld. Om dat te voorkomen of in de kiem te smoren doet het leger dan raids in de Palestijnse steden Als Tulkarm, Jenin, Nabloes of zelfs rustig Ramallah, om die radicale jongeren gevangen te nemen dan wel dood te schieten. Bij groeiend verzet werden dan de vluchtelingenkampen bij de steden geviseerd, in het bijzonder het kamp van Jenin, dat al een geschiedenis van verzet en Israëlisch geweld had, en dat intussen zo goed als met de grond gelijk is gemaakt. De kampen bij de Palestijnse steden zijn, sinds de Gaza-oorlog begon, stelselmatig vernield en ontruimd, en onbewoonbaar gemaakt. De Palestijnse vluchtelingenfamilies die daar woonden — vluchtelingen van 1948 en van 1967 en van 1973 en zo voort — zijn dus nu opnieuw op de vlucht, en hebben geen plek om naartoe te gaan.
Als dan getergde Palestijnen, jonge of oudere, het in hun hoofd haalden terug te slaan en kolonisten of soldaten aan te vallen, en als daar dan doden en gewonden bij vielen, was de repressie onmiddellijk, massaal en afschrikwekkend, zowel van de grenspolitie en het leger, als van de kolonisten. Een voorbeeld is de pogrom, waarbij het ter plaatse aanwezige leger niet tussenkwam, in de nacht van 26 februari 2023 door honderden kolonisten op het dorp Huwara (een dode, 100 gewonden, het dorp in lichtelaaie, nadat twee kolonisten in de buurt doodgeschoten waren.) Bezalel Smotrich, een uiterst rechtse leidende figuur in de kolonistenbeweging, nu minister van Financiën in de regering Netanyahu (wij zullen nog van hem horen), riep toen op dat het leger Huwara moest “uitvegen”.
Als midden december 2025 de doorgaans toch kalme krant Le Monde berichtte dat Israël in de Westoever “een terreurklimaat” oplegde, noemde ze cijfers van meer dan duizend Palestijnse doden in twee jaar door soldaten of kolonisten, tegenover 59 gedode Israëli’s in dezelfde periode. Daarbij kwamen uiteraard vele duizenden gewonden en willekeurige arrestaties — duizenden gevangenen die zonder proces de Israëlische gevangenissen overbevolken en als wisselgeld kunnen dienen bij eventueel toekomstige onderhandelingen –, en tienduizenden uit hun geconfisqueerde of gewoon vernielde huizen verdreven daklozen. De meeste ontvolkings-acties van leger en kolonisten vinden plaats in Area C van de Westoever, en dan vooral in de Jordaanvallei, niet toevallig de voor landbouw meest geschikte streek van de Westoever. De bedoeling hiervan is de grote Area C Palestijnenvrij te maken, voor herbevolking door Joodse Israëlis.
Een totaalplan voor de “Gebieden”.
Het “masterplan” had van in het begin duidelijk moeten zijn, maar werd dat pas veel later, en dan alleen voor goede kaartlezers. De Westoever werd door de Joodse kolonies en de speciale verbindingswegen daar naartoe (waarop geen Palestijns verkeer toegelaten is) en de Israëlische controleposten in stukken gesneden die — voor Palestijnen — ondereen moeilijk te bereiken zijn.
De ogenschijnlijk willekeurig uitgezaaide nederzettingen vormen feitelijk een patroon dat mettertijd van de Westoever een onmogelijk geheel maakte. Het is mogelijk dat de Israëlische landhonger in de Westoever slechts mettertijd gegroeid is, maar het is waarschijnlijk dat de plannen die nu uitgevoerd worden toentertijd al in de laden lagen. In de tijd van Oslo zelfs al, als “war game” of als strategische reserve wellicht. Hoe dan ook, na de moord op Rabin, die voor de Twee Staten regeling durfde gaan, kwam Netanyahu, die die Twee Staten wilde onmogelijk maken, al gauw met uitgewerkte plannen (door de Yesha Council) voor een versnelde kolonisering. Gewoonlijk werden zulke plannen opgetoverd als represaille voor bijvoorbeeld een aanslag door een Palestijnse groep, of voor de Intifada in het algemeen, of bedekt met een ragfijn voorwendsel van nationale veiligheid. Zo wilde Netanyahu al gauw een permanente militaire aanwezigheid van Israël in de Jordaanvallei, als beschutting tegen een hypothetische tank-aanval uit Jordanië. Maar eigenlijk wilde hij gewoon de hele vallei. Anderzijds was er het plan om de Westoever in twee te snijden ter hoogte van Jeruzalem. De kaart van de Westoever toont een diepe inkeping in het grondgebied, met Jeruzalem op het einde daarvan. Na de annexatie van Groot Jeruzalem reikte Israël in feite al tot het midden van de Westoever — het territorium is nu eenmaal piepklein. Enkele kilometers ten oosten van Jeruzalem had men, heel handig, al gauw de slaapstad Ma’ale Adumim gebouwd, die nu meer dan 40.000 inwoners telt.
De volgende stap was de ruimte tussen Jeruzalem en Maale Adumim op te vullen met nieuwe nederzettingen, en uitbreidingen van bestaande kolonies. Elke keer waren dat bestaande plannen die Benyamin Netanyahu uit zijn lade haalde, en ging het om de bouw van honderden nieuwe woningen. Elke keer werden die plannen ook op verbaal protest onthaald vanwege formeel nog aan de Twee Staten regeling gehechte landen — tot zelfs de V.S. toe. Kolonies bouwen op bezet land blijft immers illegaal. Elke keer legde Israël die protesten en bezwaren naast zich neer, en bouwde onverstoord verder. (De onverstoorbaarheid waarmee Israël in alle illegaliteit het Palestijnse grondgebied volbouwt is op zichzelf een illustratie van de totale onmacht van de zogenoemde Palestijnse Autoriteit.)
In de schaduw van Gaza.
De meest recente fase, ingeluid na 7 oktober 2023, de catastrofale inval van Hamas en de vernietigingsoorlog annex genocide van Israël in de Gazastrook, deed de annexering van de hele Westoever in het spraakgebruik opborrelen — als een notie die, hoewel totaal verboden en schandelijk en illegaal, toch wel denkbaar is. Vooral denkbaar natuurlijk in de schaduw van de voortdurende moord op Gaza, de Amerikaanse oorlogsdreiging tegen Iran en de. onaantastbaarheid van Netanyahu zolang hij omhoog gehouden word door Donald Trump. Zodat Israël, zoals Gideon Levy, de onverschrokken journalist bij de krant Haaretz het stelde, “na een vernietigingsoorlog eist dat iedereen ontwapent, behalve Israël.”
Natuurlijk is de Europese Unie tegen de illegale annexering van de Westoever door Israël — maar dat maakt niet veel uit, aangezien ze weigert er iets tegen te doen. De Franse minister van Buitenlandse Zaken Jean Noël Barrot vond zelfs de treurige moed, zeker geïnspireerd door president Emmanuel Macron, om het ontslag te eisen van Francesca Albanese, de Speciale Rapporteur van de Verenigde Naties voor de Bezette Palestijnse Gebieden. (De Universiteit Antwerpen, de Universiteit Gent en de Vrije Universiteit Brussel reiken haar op 2 april 2026 een eredoctoraat uit.)
Wat wèl zou tellen, is de omstandigheid dat de V.S. en zelfs Donald Trump in eigen persoon, Israël zouden verbieden de Westoever te annexeren. Bij zijn herhaalde bezoeken aan het Witte Huis zou Netanyahu dàt net niet van Trump losgekregen hebben — voor de goede verstaander: annexeren mag hij dus niet, maar al het overige mag hij wèl, zo lang het geen annexatie genoemd wordt.
Zodat, toen de Israëlische regering zondag 9 februari 2026 besloot enkele unilaterale stappen te zetten naar een nog diepere greep op de Westoever, de New York Times die beschreef als “een uitdaging van president Trumps oppositie tegen een Israëlische annexering van het gebied, een stap die door velen beschouwd wordt als een schending van het internationaal recht”. Het gaat erover dat een stuk wetgeving wordt ingetrokken dat verkoop van grond in de Westoever aan niet-Palestijnen bemoeilijkt. Die wetgeving dateert ten dele van voor 1967, en ten dele van. onder de Palestijnse Autoriteit. Als die bescherming van het Palestijnse grondgebied ligt de weg open voor een ongebreidelde uitbreiding van de kolonies, die over gigantische geldkranen beschikken. Daarbij krijgen militaire (de Westoever wordt militair bestuurd) en andere Israëlische instituties volmacht om de toch al wankele macht van de PA te ondergraven, door grootscheepse afbraak van Palestijnse gebouwen te legaliseren. Dit alles is niet alleen illegaal voor het internationaal recht, het zijn ook grove schendingen van de officieel met de Palestijnse Autoriteit en de PLO gesloten Oslo-Akkoorden.
Dit is niet echt een revolutionaire stap naar plotselinge inlijving van de Westoever bij Israël: het is een gewone voortzetting van de politiek van “sluipende” inlijving: zo maakt de regering de weg vrij voor verdere “voldongen feiten”, die annexering in se niet meer nodig zullen maken, aangezien alle Palestijnen zullen verjaagd zijn, militair verdreven of uit pure ellende vertrokken, en “de Gebieden”, zoals Israëli’s ze noemen, en ongetwijfeld ook minister van Financiën Bezalel Smotrich, de bezieler en boze genius achter de inlijving, zullen zoals de bedoeling was deel uitmaken van de Joodse Staat.
