auteur: Antoine Uytterhaeghe
Democratie, welvaart, vrouwenemancipatie heeft de de westerse militaire interventie in Afghanistan niet opgeleverd. Het resultaat is dood, vernieling, chaos, ellende. Na 20 jaar Amerikaanse ‘hulp’ staat Afghanistan nog steeds op de 169ste plaats op de Human Development Index van de VN, na het grootste deel van Afrika bezuiden de Sahara. De VS gaven 149 miljard dollar uit aan ’wederopbouw’ van Afghanistan. Een bedrag dat, gecorrigeerd voor inflatie, groter is dan wat Washington heeft uitgegeven voor het Marshallplan voor de wederopbouw van West-Europa na de Tweede Wereldoorlog. Het geld verdween grotendeels in de zakken van een corrupte kleptocratie bij alle actoren: de lokale administratie en regering, de militaire bezetter, lokale heersers, de militaire en civiele dienstverleners.
terrorisme
Tegen het terrorisme is deze oorlog ook niet efficiënt gebleven. Het ontlokte de Belgische generaal Gérard deze forse uitspraak: “onze manier van opereren is bijna contraproductief.” Een specialist: “het terrorisme overwin je niet met militaire middelen”. De NAVO verklaarde dat ze de Afghaanse veiligheidstroepen verder wil trainen, opleiden en financieren. Twee vragen zijn onvermijdelijk: welk blijvend resultaat heeft de overzeese aanwezigheid afgeleverd nadat zoveel bloed en geld werd verkwist? En wat gebeurt er daarna? Het vooruitzicht voor de meeste Afghanen is bijzonder somber.
De tragische bezetting en onderdrukking van het Afghaanse volk begon niet in oktober 2001, maar wel meer dan twee decennia eerder, toen de CIA in samenwerking met Saoedi-Arabië en Pakistan, islamitische strijders uit de hele moslimwereld mobiliseerde voor een proxy-oorlog tegen de Sovjet strijdkrachten die een seculiere regering in Kaboel steunden. Een van de naaste medewerkers van de CIA was Bin Laden, die Al Qaida oprichtte met de steun van de Amerikaanse inlichtingendienst.
geopolitiek
De motieven voor oorlog hadden niets te maken met het welzijn van het Afghaanse volk, noch met de veiligheid van het Amerikaanse. De politieke leiders waren erop uit om de mondiale positie en belangen van de financiële en zakelijke oligarchie te versterken. Dat bewijzen nog maar ‘s de commentaren over de terugtrekking vandaag.
De Wall Street Journal wees op de ‘strategische kosten’ van de terugtrekking en schreef: “Een Amerikaanse aanwezigheid in Afghanistan heeft zowel Iran in het westen als China in het oosten opgehouden. Een significante Amerikaanse aanwezigheid op die strategische plek zorgde op zijn minst voor een beetje controle op de Iraanse agressie en het Chinese expansionisme”.
Ook The Washington Post lijkt de terugtrekking niet genegen: “Amerikaanse rivalen zoals Iran, China en Rusland zouden de conclusie kunnen trekken dat de Amerikaanse president Biden het lef mist om op te komen voor Amerikaanse bondgenoten als Irak, Taiwan en Oekraïne.”
Een gepensioneerde officier van de US Army Special Forces waarschuwde dat de terugtrekking “communistisch China een kans zou geven om 20 jaar Amerikaanse inspanningen te ondermijnen. Zo zouden adviseurs van de Volksrepubliek China grotere toegang en invloed kunnen verwerven in Zuid-Azië”
Deze verklaringen maken overduidelijk dat het debat over de terugtrekking uit Afghanistan niet geworteld is in angst voor terrorisme, laat staan in bezorgdheid over vrouwenrechten, maar vooral de geostrategische belangen van het VS-imperialisme betreft, met name in verband met de toenemende confrontatie met China.
militarisering
De regering in Washington gaf in 2001 aan dat ze een oorlog van onbepaalde omvang en duur was begonnen. De essentie was duidelijk: de internationale politiek werd gemilitariseerd.
De waarschuwingen tegen deze interventiepolitiek werden in de in de loop van de voorbije decennia volledig bewaarheid. Het VS imperialisme heeft inderdaad nieuwe criminele oorlogen gevoerd in Irak, Libië, Syrië en Jemen. Het drijft vandaag de spanning op tegen Rusland en China. De groeiende afkeer tegen oorlog onder de bevolking vindt geen weerklank bij de persindustrie of de politieke elite in de Verenigde Staten of in andere NAVO-landen. De militaire strategie blijft meer dan ooit focussen op interventie in plaats van defensie.
De terugtrekking van de troepen betekent echter nog niet het einde van de vier decennia van dood en vernietiging door het VS imperialisme in Afghanistan. De westerse strategen blijven capaciteit ontwikkelen om bombardementen, drone aanvallen een interventies van speciaal opgeleide troepen te kunnen uitvoeren. VS en NAVO zoeken nieuwe militaire bases en versterken bondgenootschappen in Centraal-Azië.
De lijn van zowel Biden als Trump om een einde te maken aan de Amerikaanse militaire bezetting van Afghanistan, hangt samen met voorbereidingen voor een veel grotere en gevaarlijkere ontwikkeling van het Amerikaanse militarisme. Washington verschuift zijn wereldwijde strategie van oorlog tegen het terrorisme naar voorbereiding van confrontatie en oorlog tussen nucleaire machten, met name tegen zijn grootmachtrivalen Rusland en China.
druk
Het interventionisme is niet dood met de terugtrekking van de militairen uit Afghanistan. Nieuwe spanningen, conflicten en oorlogen dienen zich aan. Om genoemde ontwikkelingen te kunnen stoppen zal een onafhankelijke en brede mobilisatie van de vredesbeweging en alle democratische krachten nodig zijn in de Verenigde Staten en wereldwijd. Zonder druk van de wereldwijde vredesbeweging zal het gevaar van een mogelijk nucleaire derde wereldoorlog alleen maar toenemen.
