Wat een week was dat. Bij Vrede vzw bevonden we ons in een optimistische en militante bui met tal van ideeën voor de planning van het komende jaar. We keken met spanning uit naar de beslissing van de Vlaamse regering over de subsidies voor het sociaal-cultureel werk die al wekenlang geblokkeerd zat omwille van onenigheid binnen de regering. De aankondiging van Vooruit om de regering lam te leggen als er geen besluit zou komen over de subsidies sterkte ons in de overtuiging dat de partij het hard zou spelen om ervoor te zorgen dat de adviezen van de onafhankelijke beoordelingscommissies zouden worden gerespecteerd. Dat was immers het uitgangspunt van minister van Cultuur Gennez.
De ontnuchtering was groot. Er kwam witte rook met heel wat donkere plekken uit de schouw. De adviezen werden helemaal niet gerespecteerd. Subsidies werden afgetopt en soms naar beneden gehaald. Maar het meest ruchtmakende was de platte politieke deal die binnen de regering de plooien moest platstrijken. In ruil voor het stopzetten van de subsidies – wegens negatief advies – van de Vlaamse Volksbeweging en andere organisaties die als Vlaamse gezind bestempeld worden gezien, moest de hakbijl ook in de financiering van organisaties met een “radicaal links” profiel.
Zo zou dat zoenoffer tot stand zijn gekomen: de N-VA kwam met een lijst van 20-tal organisaties die door rechts al langer in het vizier lopen die in onderhandelingen werd ingekort tot een shortlist van zes organisaties. LABO vzw en HOTM werden volledig geschrapt. Vrede vzw, Vredesactie, Getbasic (De Wereld Morgen) en Climaxi werden op het minimum gezet van 150.000 euro. Er werd een loopje genomen met de wetgeving. Volgens artikel 31 van het decreet waarop de subsidiëring is gebaseerd mag een organisatie die een positief advies kreeg zonder aanbevelingen maximaal 25 procent van de subsidies verliezen van het afgelopen jaar. Vrede vzw bijvoorbeeld verliest bijna 50 procent. De motivatie varieerde van “niet ondubbelzinnig afstand nemen van geweld” of “steun aan code rood”. De regering hoeft dat blijkbaar niet te staven. Bijvoorbeeld.
De bewering dat Vrede vzw Code Rood heeft gesteund is volkomen uit de lucht gegrepen tenzij het eenmalig in de kalender zetten van een activiteit van Code Rood vertaald wordt als ‘steun’. We konden ons niet verdedigen tegen de “aantijgingen”, de duim van de keizer ging onverbiddelijk omlaag.
Maar dat is zelfs het punt niet. Het is vooral kwalijk dat middenveldorganisaties die strijden voor een rechtvaardige en duurzame wereld worden gecriminaliseerd. “Er kan geen Vlaams geld naar geweld gaan”, stelde minister-president Diependaele. Afgelopen zondag beweerde zijn collega van Vooruit, minister Depraetere in de Zevende Dag, dat er geen sprake was van een politieke deal. Vooruit was het erover eens dat organisaties die gelinkt zijn “met oproepen tot geweld of het plegen van geweld” geen subsidies meer kunnen krijgen. Geen van de betrokken organisaties heeft ook maar iets met geweld te maken. Ze roepen daar niet toe op, noch verdedigen ze dit als een wijze van actievoeren. Onder de betrokken organisaties bevinden zich twee vredesorganisaties die al decennialang geweldloosheid promoten.
Het is te gek voor woorden dat dergelijke gratuite en ongefundeerde uitspraken worden gedaan door partijen die miljarden vrijmaken voor bewapening met op federaal een minister van Defensie die ermee dreigt om Moskou plat te gooien als er ook maar een raket wordt afgevuurd op Brussel. De wereld op zijn kop. Maar het is net tegen dat soort van oorlogspolitiek en -retoriek waartegen organisaties als Vrede vzw en Vredesactie strijden. Niet toevallig wellicht worden ze gekortwiekt.
Als organisatie loopt Vrede vzw al langer in het vizier. Telkens we standpunten innemen tegen de oorlogspolitiek in Oost-Europa, de NAVO-uitbreidingen en de medeplichtigheid van onze overheden aan de genocide in Gaza worden in het Vlaams Parlement aan de rechterzijde onze subsidies in vraag gesteld. Onze analyse over de aanval van Hamas op Israël als een uitwas van jarenlange mensenrechtenschendingen, kolonisatie en bezetting was de aanleiding voor de vorige minister van Cultuur Jan Jambon om onze volledige communicatie te laten onderzoeken en vervolgens de administratie opdracht te geven voor een inspectiebezoek. Hoewel het rapport dat daarover werd opgesteld ons over de hele lijn vrijpleitte kondigde Jambon aan dat hij de administratie opdracht gaf om maandelijks een rapport over onze werking te maken. Een intimidatietechniek die waaraan ook De Wereld Morgen werd blootgesteld en die pas is stopgezet met het aantreden van de nieuwe Vlaamse regering.
De toenemende sfeer van criminalisering rond bepaalde middenveldorganisaties laat zich al een tijdje voelen. Zo is de bankrekening van een van de “geslachtofferde” organisaties eenzijdig afgesloten. We merken een toename van online haatberichten en voortdurende identificaties met extremisme. Er zijn persoonlijke aanvallen. Het valt niet uit te sluiten dat we in de toekomst moeilijkheden zullen vinden voor het huren van zalen voor activiteiten, het aanvragen van subsidiëring elders of dat we in toenemende mate het voorwerp worden van persoonlijke bedreigingen. Bovendien lijkt de deur opengezet om organisaties zoals de onze te verbieden conform de wet rond radicale organisaties die in de federale regering wordt voorbereid.
En dat is het net. Het gaat erom om kritische organisaties de mond te snoeren. En dit precedent van subsidies, dat op zich nog banaal kan lijken, zal zich herhalen in steeds grotere dimensies aannemen, tenzij er massaal tegen in het verweer wordt gegaan. Het zou een wake up call moeten zijn voor het behoud van de autonomie van het middenveld en de kunstensector.
Het is erg om het te zeggen. We moeten als organisaties nu even met onszelf bezig zijn. Een procedure voor de Raad van State is daar een van. Proberen onze werking te redden een andere. En zonder budget komt die in gevaar.
Maar misschien kan dat op een mooie wijze die de beweging voor Vrede kan versterken. Stel dat we 1.000 nieuwe leden zouden vinden die elk 10 euro per maand lidgeld betalen, dan kunnen we het misgelopen bedrag bijna compenseren en onze strijd tegen de oorlogspolitiek, tegen de militarisering en de onderdrukking van volkeren verderzetten.
