De conservatieve Poolse regeringspartij PiS (Recht en Gerechtigheid) heeft zoals in andere lidstaten van de Europese Unie de deur opengezet voor uiterst-rechts. Om in het parlement over een permanente meerderheid te kunnen beschikken zonder een beroep te moeten doen op het rechtse liberale Burgerplatform, sloot PiS een bestuursakkoord met het fumeuze Samoobrona en met de uiterst-rechtse ‘Bond van Poolse Families’ (LPR). Uiterst-rechts krijgt geen ministerportefeuilles, maar in Denemarken konden we reeds vaststellen hoe een gelijkaardig akkoord met uiterst-rechts een grote weerslag heeft op het regeringsbeleid.
De PiS van partijleider Jaroslaw Kaczynski en van diens tweelingbroer president Lech Kaczynski is al op zich een zeer conservatieve partij, terend op een Pools reactionair nationalisme en op ethische beginselen waarin abortus, homoseksualiteit en dergelijke meer dan taboe zijn. De onderhandelingen na de verkiezingen van vorig jaar met het Burgerplatform (PO) sprongen af op onenigheid over sociaal en economisch beleid (waarin PO ultraliberaal is), maar voor PiS was PO ook maatschappelijk iets te liberaal. Dan maar liever met de uiterst-rechtse LPR waarmee PiS veel ‘patriottische waarden’ deelt.
De PiS had in november vorig jaar een homogene minderheidsregering gevormd geleid door Kazimierz Marcinkiewicz die in het parlement wel op Samoobrona en LPR kon rekenen, behalve als het erop aan kwam de begroting goed te keuren. De PiS dreigde met nieuwe verkiezingen die ze volgens peilingen glansrijk zou hebben gewonnen, waarop het bestuursakkoord er kwam. “Met dat akkoord versterkt Polen zijn positie tegenover andere landen. De verdediging van onze nationale belangen is voortaan een dagelijkse prioriteit, onze partners moeten daar va naf nu rekening mee houden”, zei Jaroslaw Kaczynski, de sterke man van rechts.
Het sluiten van deze alliantie werd fors toegejuicht en in exclusiviteit behandeld door de katholiek integristische tv-zender Trwan en door radiozender Maryja. Die twee zijn vooral berucht door hun xenofobe en antisemitische uitzendingen.
Precedenten
De EU-partners houden zich op de vlakte, sommige zijn beducht dat de Poolse regering met een nog sterkere nationalistische stempel nog meer dwars gaat liggen bij het nemen van beslissingen. Er is trouwens nog altijd de niet verteerde kater van zes jaar geleden toen de uiterst-rechtse FPÖ in Oostenrijk na haar verkiezingszege in de regering trad. De “sancties” die toen werden afgekondigd draaiden uit op gezichtsverlies voor de EU, alle bezwaren werden snel ingeslikt.
Oostenrijk bleef geen uitzondering. In 2001 trad in Italië de Lega Nord in de regering Berlusconi, ook al had ze het in de verkiezingen slecht gedaan, ze haalde niet eens de kiesdrempel van vier procent. Toch kreeg ze drie belangrijke portefeuilles, waaronder die van Justitie, een post die Berlusconi zeer nauw aan het hart ligt. De Italiaanse regering is vijf jaar lang gedomineerd geweest door een as Forza Italia – Lega Nord, elke maandagavond dineert Berlusconi in zijn villa Arcore met Umberto Bossi, de chef van de Lega.
Die Lega Nord is een uiterst-rechtse formatie die nu de verkiezingen ingaat met een islamofobe xenofobe campagne waarin de karikaturen niet worden geschuwd. In de zomer van 2004 hielden de VBJ, de jongeren van het Vlaams Blok, hun zomeropleidingskamp in ‘Padania’, bij de vrienden van de Lega Nord. De banden tussen de Lega en VB zijn al minstens zes jaar zeer intens.
Maar ook in die situatie heeft de EU niet gereageerd. Wie wil Berlusconi voor het hoofd stoten, een topfiguur van de Europese Volkspartij waartoe onze nationale christen-democraten ook nog altijd behoren.
Er is daarnaast ook de situatie in Denemarken. De Partij van het Deense Volk van Pia Kjaersgaard voert daar al jaren zware xenofobe campagnes die worden ingekleed als een verdediging van de sociale welvaartstaat tegen de achterlijke culturen die met de multiculturele samenleving opduiken. De conservatief-liberale regering bestuurt het land sinds 2001 met de steun van die partij die er wel bij vaarde: 13% bij de verkiezingen vorig jaar en volgens de peilingen zit ze volop in de lift na de affaire met de Mohammed karikaturen. De krant waarin die karikaturen verschenen, Jyllands-Posten, speelde een grote rol in het banaliseren van alle negatieve clichés over moslims en droeg zo bij tot het succes van uiterst-rechts.
In nu al vier lidstaten van de EU is uiterst-rechts betrokken bij het regeringsbeleid. De leiders van de EU lijken daar niet echt bezorgd om. Is het nu maar wachten op de volgende lidstaten om uiterst-rechts binnen te halen, zoals in enkele van de Baltische staten? Intussen is de deur ook al opengezet voor onderhandelingen over de toetreding van Kroatië waar uiterst-rechts bijzonder goed vertegenwoordigd zit in de regeringspaleizen.
Voor wanneer een cordon sanitaire op Europees vlak? Of is dat roeien tegen de stroom op?
(Uitpers, nr. 73, 7de jg., maart 2006)
