De wereld heeft Wikileaks niet nodig om te zien dat de relaties tussen de Verenigde Staten en Pakistan met zware moeilijkheden te kampen hebben. Ze zijn al langer behoorlijk ‘delicaat’. De laatste tijd is er nog een controverse bijgekomen: de Amerikaanse luchtaanvallen met onbemande vliegtuigen.
Inderdaad, de vorige president van de USA, G.W.Bush, had het inzetten van drones aangevat in de oorlog tegen het terrorisme, maar onder president Obama is het gebruik ervan enorm toegenomen. Ze werden volop ingezet om Al-Qaeda en de Taliban aan te pakken in de Pakistaanse grensstreken met Afghanistan. De Pakistaanse regering heeft daar geregeld openlijk tegen geprotesteerd, maar het is geweten – en nu ook door Wikileaks bevestigd – dat de Pakistaanse leiders ze binnenskamers wel gedogen.
Washington trekt nu volop de kaart van het inzetten van deze onbemande bombardementsvliegtuigen, daar waar het oorspronkelijk om een zeer speciale en uitzonderlijk tactiek ging. Schrijven we een volledig nieuw hoofdstuk aan de geschiedenis van oorlogsvoering? Inderdaad toen de VS Irak binnen vielen in 2003 was er slechts sprake van enkele drone-toestellen op de lijst van oorlogsmateriaal, vandaag zijn er meer dan 7000 onbemande vliegtuien en zo’n 12000 robotten op de grond. En deze groeilijn lijkt niet te stoppen.
We weten dat de CIA volop gebruik maakt van dergelijke drones om vermeende terroristen uit te schakelen in de tribale gebieden van noordwest Pakistan. Ook in Jemen worden ’terroristen’ via de onbemande drones opgezocht en bestookt. Het leger stelt dat het deze toestellen vooral gebruikt bij incidenten van gevechtstroepen. Naar verluidt zou de CIA op deze manier zo’n 500 militanten hebben om het leven gebracht de laatste twee jaar en “enkele dozijn burgers” Er is nochtans heel wat kritiek die precies het aantal burgerdoden veel hoger schat.
De evolutie gaat snel. Bepaalde analisten zijn van mening dat de gevechtsvliegtuigen van de toekomst geen piloten meer zullen hebben. Wat onderzoek en ontwikkeling betreft, zegt onderzoeker P.W.Singer van het Brookings Institute, is er geen enkel Amerikaanse vliegtuigbouwer die nog werkt aan bemande gevechtssystemen. Alles draait rond afstandsbediende sturing. “De VS hebben Pakistan de oorlog niet verklaard maar we hebben er wel meer dan 200 luchtbombardementen uitgevoerd. En het Congres heeft niet één hoorzitting georganiseerd om te zeggen dat ze voor of tegen zijn.” De samenleving buigt zich niet over deze nieuwe manier van oorlogvoeren: wordt het doden niet al te makkelijk en erg laagdrempelig wanneer de persoon die de opdracht in de praktijk uitvoert op duizenden kilometers van het oorlogsgebeuren is verwijderd?
In de VS krijg je vooral kritiek te horen over het feit dat het de CIA is die deze toestellen volop gebruikt, en niet het leger, precies omdat dit laatste iets beter te controleren valt. “Indien de VS-autotoriteiten een telefoon willen aftappen hebben ze een juridisch bevelschrift nodig. Maar de CIA kan mensen vermoorden met de goedkeuring van de National Security Council zonder enige juridische controle”. Onder president Gerald Ford werd het de inlichtingendiensten verboden om moorden te plegen. Tot aan de aanslag op de New Yorkse twin towers kon je geregeld bijvoorbeeld wel kritiek horen bij Amerikaanse functionarissen dat Israël Hamas-leden vermoordde. Met nine-eleven veranderde dit drastisch toen G.W.Bush de CIA de toestemming gaf tot moord op Al-Qaeda leden en hun bondgenoten waar ook ter wereld. Een beslissing die door het Congres werd goedgekeurd. De Obama-administratie heeft zoals gezegd het gebruik van drones enorm opgedreven. Volgens de juridische adviseur van Buitenlandse Zaken is het gebruik ervan volledig legaal zowel volgens het Congres besluit van 2001 als volgens het principe van zelfverdediging. Hij noemt het ‘doelgericht doden’ – een term die ook Israël gebruikt – niet ‘moorden’.
Een nieuwe soort oorlogsvoering zit er aan te komen. Deze onbemande en zwaar bewapende vliegtuigen wijzigen de ervaringswereld van de oorlogsvoering bij de burgers maar ook bij militairen. Tot voor kort was de oorlogsvoering op het terrein een directe confrontatie met de dood, men liep een groot risico, er was de mogelijkheid dat men niet levend uit het militair avontuur zou komen. Met luchtbombardementen van, op grote hoogte zette men al stappen maar met het inzetten van drones komt er een volledig andere perceptie van en participatie aan oorlog. Oorlog wordt een uitstapje van een paar uur, een gewone nine-to-five job. Nadat de knop is ingedrukt kan men terug huiswaarts keren en gezellig deelnemen aan het familiegebeuren.
De normale traditionele bommenwerpers zagen hun doelwit niet, bij drones wordt het duidelijk in beeld gebracht en doorgezonden naar de commandocentrale duizenden kilometers verwijderd. Met een eenvoudige druk op de knop worden de geleide raketten afgevuurd waarna een duidelijk overzicht volgt van het resultaat. Vroeger was een oorlog een ernstig en ingrijpende maatschappelijk gebeuren. Nu is het zelfs niet meer nodig om de oorlog officieel af te kondigen. Oorlog wordt als een computerspel zonder dat het leven van de ‘uitvoerder’ zelf gevaar loopt, anders dan bij een traditionele oorlog.
Ook verandert de drone-oorlog het denken van politici. Belemmeringen om een oorlog te ontketenen, waarbij vele militairen sneuvelen en het thuisfront geconfronteerd wordt met body bags, vallen weg. De weerstand bij de publieke opinie tegen een dergelijke hoogtechnologische oorlog zal verminderen. We ‘zien’ meer, maar onze gevoeligheid en kwetsbaarheid wordt veel minder.
Deze evolutie in de wijze van oorlogsvoering is een ware revolutie: zowel voor de slachtoffers, de militairen, de politici, als de mensen aan het zogenaamde ’thuisfront’. Deze ontwikkeling dwingt ons tot vernieuwd nadenken over onze verhouding tegenover oorlog.
(Uitpers nr. 128, 12de jg., februari 2011)
Bronnen:
http://www.theworld.org/2010/12/02/new-insights-into-americas-drone-war
http://www.aviationweek.comAntoine Uytterhaeghe: Oorlog met onbemande vliegtuigen http://www.vrede.be
Lara Marlowe: Predators, Warriors and Ravens: the CIA Drones Wage War
http://www.globalresearch.ca
