Het zag er een hele tijd anders uit. Een reeks voorbereidselen werd getroffen om eind november op de top van het Oosters Partnerschap van de EU in Vilnius een Associatie-Akkoord te tekenen tussen Kiev en Brussel. Dit zou Putins plannen voor een sterke Euraziatische Unie behoorlijk hebben gedwarsboomd. Sommige Russische waarnemers meenden al dat Moskou zich niet dood moest vechten om Oekraïne, en in de plaats volledig de Aziatische kaart moest spelen. Tot plots het onverwachte nieuws valt: Oekraïne stopt de planning van toenadering tot de EU omdat het zijn relaties met Rusland wil veilig stellen.
EU
Voor Brussel betekent deze wending een heus gezichtsverlies. De bedenkers van het Oostelijk Partnerschap van de Europese Unie hadden zwaar ingezet op het tekenen van een handelsakkoord met Kiev, nu tijdens de top in Vilnius 27 en 28 november 2013. Er kan verondersteld worden dat die top nog wel zal doorgaan, maar iedereen geeft toe dat de hoofdvogel zal ontbreken: een markt van 46 miljoen verbruikers, goedkope en betrekkelijk goed geschoolde werknemers, een ertsrijke ondergrond.
De EU onderhandelaars hadden zich eigenlijk wel wat vastgereden door het ‘geval Timoshenko’ zo centraal te stellen, te overaccentueren als het ware. Inderdaad, de EU eiste dat de opgesloten oppositieleidster Yulia Timoshenko zou worden vrijgelaten en naar Duitsland zou worden gevoerd voor behandeling van rugklachten. Ze zit een celstraf uit van zeven jaar voor vermeend machtsmisbruik en daarbijhorende geldverduistering. De prijsovereenkomst die haar regering met Rusland maakte voor gasleveringen zou veel te positief zijn voor Rusland, en Oekraïne als land zwaar benadelen, luidde de beschuldiging. Zelf houdt ze vol dat dit een politieke afrekening betreft waardoor ze niet kan deelnemen aan de volgende presidentsverkiezingen in 2015. Een vrijlating was kennelijk voor de Oekraïense parlementaire meerderheid alleen maar aanvaardbaar indien het om een humanitaire pauze zou gaan, en niet om een vrijspraak. Uiteindelijk geraakte de wet hieromtrent niet gestemd. President Yanukovitch zette het toenaderingsproces met de EU dan maar stil. De oppositie en Timoshenko zelf zijn woedend. In verschillende steden van Oekraïne volgden er grote protestbetogingen.
De Oekraïense premier Azarov sprak zijn ontgoocheling uit over de magere steun die de EU aan Oekraïne had voorgesteld om de lokale industrie te moderniseren: “Slechts 1 miljard euro, dat is wat men aan een bedelaar geeft”. In één adem ontkende hij de geruchten vanuit de Oekraïense oppositie dat Moskou bereid zou zijn om 20 miljard dollar op tafel te leggen in het geval Kiev het akkoord niet tekent.
Rusland
Ruslands politiek van ‘de stok en de wortel’ tegenover Oekraïne had dus kennelijk succes. Inderdaad, er werden al in augustus dit jaar tijdelijk verscherpte douanemaatregelen en verhoogde grenscontroles voor Oekraïense goederen uitgevaardigd; er werd gedreigd met prijsverhogingen voor de Russische gasleveringen. Maar in het concrete geval van achterstallige Oekraïense betalingen aan Gazprom legde Alexei Miller, hoofd van de Russische energiegigant, heel wat soepelheid aan de dag door heel recent onder meer gespreide betaling te aanvaarden.
De Russische president wil niet horen dat hij Kiev onder druk zou hebben gezet. Hij wijst van zijn kant op de druk die de EU op Oekraïne heeft uitgeoefend. Een mogelijke lening vanuit het IMF zal nu zeker niet kunnen rekenen op Europese goedkeuring, nu president Yanukovitch de toenadering tot de EU heeft afgeblazen.
De laatste tijd lijkt president Putin wel te scoren op het mondiale geostrategische veld. Zo ligt Rusland mede aan de grondslag van het (voorlopig?) stopzetten van de Amerikaanse militaire interventieplannen in Syrië. In het dossier Iran heeft de Moskou-onderhandelingslijn tot een resultaat kunnen leiden. Hier lag vooral Frankrijk dwars in een poging om zijn positie in het Midden-Oosten politiek en economisch-commercieel sterk te verbeteren nu de VS wat afstand lijkt te nemen. En in zijn pogingen om via economische banden een aantal buurstaten (en voormalig sovjetunie-landen) nauwer aan Moskou te binden, lijkt Putin een belangrijke buit te hebben binnen gehaald met de nieuwste lijn van Kiev om nauwere banden met Moskou te verkiezen.
zie ook : http://www.vrede.be/nieuws/per-regio/europa/1403-moskou-en-brussel-strijden-om-kiev
