De Oekraïense regering wil dat de militairen zich tegen 2025 in het Engels kunnen behelpen. Niet om ze een bredere kijk op de wereld te geven, maar om vlotter te kunnen samenwerken met de Navo. Nu al zijn er steeds frequenter en ook steeds grotere gemeenschappelijke oefeningen. Dat allemaal niet zo ver van Moskou waar president Vladimir Poetin en zijn regering dat met argusogen volgen en een repliek zoeken. Kiev en de Navo beweren opnieuw dat Rusland troepen in beweging brengt en zich klaar maakt voor een inval.
Gesprek
Poetin heeft met de troepenconcentratie nabij Oekraïne alvast één resultaat binnen: er komt deze dinsdag een gesprek (video) met zijn VS-collega Joe Biden. Het is een gelegenheid nogmaals uit te leggen waar voor Moskou de rode lijn is. En die is duidelijk: hou in Oekraïne rekening met onze geopolitieke belangen, zet geen Navo-wapens in Oekraïne die op enkele minuten Moskou kunnen bereiken. Met het oog op dat gesprek, roept Kiev nog luider dat de Russische wolf klaar staat om Oekraïne te bespringen.
Zit die wolf inderdaad klaar? Of zit men de wolf zodanig te provoceren, dat hij uit een reflex van zelfbehoud toch zou happen. Of die troepenbewegingen er wel zijn, zelfs veel Oekraïeners twijfelen eraan. Toen Washington er twee weken geleden mee uitpakte, sprak Kiev dat tegen. Er zijn permanent veel Russische troepen nabij Oekraïne.
Hysterie
Dat Moskou troepen samentrekt bij de grenzen met Oekraïne, hoeft niet te verbazen als men de hysterie ziet waarmee sommige westerse kringen de spanning proberen op te drijven. Die troepen zitten tenslotte op Russisch grondgebied, en Moskou voelt zich niet op zijn gemak met de westerse wapenleveringen aan Oekraïne, waaronder onlangs nog de gesofisticeerde drones uit Navo-staat Turkije.
Verscheidene regeringen nemen wel afstand van de hysterie. Zo geloven de Fransen niet erg in al die alarmkreten en roepen op tot enige terughoudendheid. Verscheidene westerse diplomaten vinden zelfs dat men Kiev moet aansporen tot meer verantwoordelijkheid. Verscheidene West-Europese leiders lopen niet hoog op met de Oekraïense president Volodymyr Zelensky.
Oligarchen
Vooral Zelensky roept de ganse tijd ‘”wolf”. Hij pakte onlangs uit met de “ophefmakende onthulling” dat er een plan was om begin december een door Moskou opgezette staatsgreep uit te voeren. Uiteindelijk blijkt het maar te gaan om een botsing tussen de president en oligarch Rinat Achmetov, wellicht de rijkste man van het land en in vroegere tijden op goede voet met Moskou.
Achmatov is, zoals andere oligarchen, niet opgezet met een wet die een soort zwarte lijst van oligarchen wier invloed moet ingeperkt worden. Die wet is er alleen om een plezier te doen aan de westerse buitenwereld waar menigeen toch wel geschokt blijkt door het niveau van corruptie en cliëntelisme van de Oekraïense politiek. Zelensky is zelf een pion van een oligarch.
Zelensky loopt ook niet erg op met democratische vrijheden en rechten. Zoals de rechten van de Russischtalige minderheid die voortdurend met de voeten worden getreden, wat een van de motieven is die de opstandige regio’s in het oosten inroepen. Media die niet afhangen van de regering of niet van bevriende oligarchen, klagen steen en been over druk vanuit de presidentiële diensten op kritische media. De chef van die diensten, Andrii Yermak, bemoeit zich volgens journalisten vaak met tv-uitzendingen of bladen.
Respect
Poetin gebruikt de spanning rond Oekraïne om wat hij noemt “respect af te dwingen”. Dat in de eerste plaats rekening wordt gehouden met de speciale plaats die Oekraïne bij de Russen inneemt. Het is voor velen “Klein-Rusland”, de bakermat van de eerste Russische staat (10de tot 13de eeuw). Oekraïne betekent ook ‘grensgebied’, dan wel in de zin van een defensieve bufferzone. Oekraïne was in de Sovjet-Unie ook, samen met Wit-Rusland, een van de meest gerussificeerde republieken waar bijna iedereen het Russisch machtig is, soms zelfs alleen Russisch spreekt.
Het stoort Poetin ook dat Biden geobsedeerd is door zijn rivaliteit met China en onlangs een videogesprek voerde met zijn Chinese collega Xi Jinping. Via Oekraïne zet Poetin de zaken even recht, hij herinnert er graag aan dat Rusland op het wereldtoneel de opvolger is van de Sovjet-Unie, de vroegere vijand nummer één.
Misschien kan Poetin eraan herinneren hoe Washington tekeer ging in 1962 toen er sprake was van Sovjetraketten op Cuba te plaatsen. Sommige wapensystemen van de Navo in Oekraïne zouden op hetzelfde, zelfs erger, neerkomen. Dat Rusland dan effectief militaire middelen inzet in een poging dat te verhinderen, is niet uit te sluiten. Dan kan men in Kiev en Washington zeggen “ziet ge wel dat ze aanvalsplannen hadden”. Als men “de wolf, de wolf” blijft roepen en de wolf ook nog provoceert…
Gas
Misschien kan de Russische president in het gesprek met Biden ook andere onderwerpen aankaarten die hem nauw aan het hart liggen. Zoals Nord Stream2, de gaspijpleiding naar Duitsland die af is, maar door de Duitse energiedienst wordt tegengewerkt, terwijl het VS-Congres nieuwe sancties overweegt. De gasleveringen via Oekraïne zijn voor dat land een grote bron van inkomsten.
