Hoe steek je een plan in elkaar dat gemeenschapsgeld gebruikt om speculanten uit de brand te helpen, zonder dat iemand het merkt? Geïnteresseerden kunnen in de leer gaan bij de Amerikaanse president Barack Obama, die op de G20 op 2 april in Londen de collega’s uit andere landen de weg wil wijzen.
Toen de Amerikaanse minister van financiën Timothy Geithner in februari een eerste tipje van de sluier lichtte hoe hij de ‘giftige activa’ op de balansen van de Amerikaanse banken wil aanpakken, reageerden de beurzen negatief. Te vaag, was het oordeel. Eind maart maakte Geithner echter details bekend, en ‘de financiële markten’ waren al heel wat enthousiaster. Ziehier waarom.
Geithner wil de Amerikaanse banken verlossen van tot duizend miljard dollar giftige activa. Zij hebben minstens het dubbele van die activa in hun boeken (Goldman Sachs schat het bedrag op 5,7 duizend miljard dollar…).
Het plan werkt als volgt. De regering gaat op zoek naar private investeerders die bereid zijn de ‘giftige activa’ over te kopen. De investeerders zijn echter ook niet gek, en vragen rugdekking van de regering. Daarom zorgt de regering voor… 95 procent van de voor de operatie nodige financiële middelen!
De regering zegt: voor elke dollar die jullie investeren, investeren wij ook een dollar (uit de fondsen van het bestaande reddingsfonds, de TARP). Het beschikbare kapitaal is dan twee dollar. Een ander overheidsfonds, de FDIC, leent aan lage interestvoeten voor elke geïnvesteerde dollar zes dollar. Deze geleende sommen zijn enkel gewaarborgd door de op te kopen activa, en moeten dus niet worden terugbetaald als het misgaat met de investering. Zo beschikken we over 14 dollar om giftige activa op te kopen, waarvan de private investeerder er één heeft ingebracht.
Er zijn dan twee mogelijkheden: het gaat goed, of het gaat slecht.
Stel dat het slecht gaat, dan is de investering van 14 dollar verloren. De investeerder verliest één dollar, en de gemeenschap 13 dollar.
Stel dat het goed gaat, en de waarde van de giftige activa stijgt na een tijd met, laten we zeggen, 25 procent. De 14 dollar groeien tot 17,50 dollar. De private investeerder krijgt daarvan de helft, 8,75 dollar, waarmee hij de lening van zes dollar plus interest terugbetaalt. Hij houdt meer dan twee dollar over. Een waardestijging van 25 procent geeft in dit voorbeeld een winst op de geïnvesteerde dollar van meer dan 100 procent. Je begrijpt dat allerlei hedge funds zeer geïnteresseerd zijn. Ze zijn wel bang dan opnieuw het mikpunt van de woede van de publieke opinie te worden, maar de regering heeft beloofd hen in bescherming te nemen.
Volgens de Amerikaanse regering zijn de risico’s voor de overheid beperkt. De giftige activa zullen immers gekocht worden via een systeem van opbod, wat, gelet op de huidige marktsituatie, betekent dat zij goedkoop zullen worden gekocht, zodat het zeer waarschijnlijk is dat de activa in de komende jaren weer in waarde zullen stijgen. De inbreng van de private investeerders is volgens de Amerikaanse regering juist nodig om dergelijk biedsysteem te laten werken, zodat de giftige activa marktconform worden gewaardeerd.
Misschien klopt dat wel, want het enige probleem met het plan lijkt nog te zijn dat de banken niet bereid zijn hun giftige activa op die manier te verkopen. Zij vinden dat deze ondergewaardeerd zijn op de financiële markten, en verkiezen ze in de boeken te houden tot hopelijk betere economische tijden.
Naast dit alles wil de Amerikaanse regering een ander onlangs opgericht fonds, TALF, dat bedoeld was om het consumentenkrediet nieuw leven in te blazen, uitbreiden tot duizend miljard dollar eveneens om giftige activa op te kopen. Als het misgaat met die activa zal de Amerikaanse begroting dus belast worden met enorme verliezen, die bijgeteld moeten worden bij de tekorten die nu al ontstaan ten gevolge van de economische stimuleringsprogramma’s.
(Uitpers, nr. 108, 10de jg., april 2009)
