Giorgia Meloni heeft haar referendum verloren. De Italiaanse extreemrechtse premier kijkt aan tegen een overtuigend No, 54% van de kiezers – opkomst bijna 60 percent – wijst haar hervorming van justitie af. Dit is een duidelijke democratische overwinning.
Het voorstel beoogde de magistratuur onder regeringscontrole te brengen. Of althans een justitie te kortwiel-ken die de regering vaak aan de grondwet en wettelijke bepalingen herinnert. Zoals haar voorganger Silvio Berlusconi gaat ze te keer tegen de zogenaamde rode toga’s die haar beletten de antifascistische grondwet aan haar laars te lappen.
(zie daarover: https://www.uitpers.be/italie-een-gevaarlijk-referendum/)
De regering haalt alleen een meerderheid in noordelijke regio’s waar uiterst-rechts al langer sterk staat, zowel Fratelli d’Italia van Meloni als de Lega van vice-premier Matteo Salvini. Wijlen Silvio Berlusconi, in vele opzichten een voorloper van Donald Trump, heeft vanaf zijn eerste regering, in 1994, van strijd tegen de magistratuur een prioriteit gemaakt. Nu zetten diens politieke erfgenamen, Forza Italia, zijn werk verder in de regering Meloni.
Het betekent voor Meloni een flinke deuk in haar reputatie onwankelbaar te zijn en op rozen te zitten in de aanloop naar de parlementsverkiezingen volgend jaar. Haar sterkste punt is nog altijd de zwakte van de oppositie, wat op zichzelf geen stabiele basis is.
Precedent
Een referendum verliezen kan soms voorbode zijn van een neergang. Meloni doet het met haar Fratelli goed in peilingen, rond 30 %, maar dat was 10 jaar terug ook het geval met Matteo Renzi. Renzi had in 2014 partijgenoot Enrico Letta van de Democratische Partij weg gemanoeuvreerd als premier. Zoals andere sociaaldemocraten (Duitsland, Frankrijk) bouwde hij de arbeidswet af. Bij de EU-parlementsverkiezingen van mei 2014 won de PD meer dan 40 %, een hoogtepunt.
Populaire Renzi schreef een referendum uit om via herziening van de grondwet de positie van de premier te versterken…Hij bleef jammer voor hem steken op 40 %, en nam ontslag. Hij zit nu in een vergeten politiek hoekje ergens in midden-rechts. Hij stond in dit referendum aan de zijde van Meloni, voor ‘Si’. Hij verliest dus weer.
Renzi’s nederlaag werd toen toegejuicht door de Lega van Salvini en de M5S, de Vijfsterrenbeweging van Beppe Grillo die beide de overwinning van Donald Trump hadden toegejuicht.
Meloni heeft voor volgend jaar nog een referendum voorzien om de grondwet te wijzigen. Die zou een kieshervorming inhouden die de positie van de premier versterkt.
