Dat de Franse President Macron zelf voor een dagje afgereisd is naar Nieuw Caledonië, de kolonie in de Stille Oceaan, moet op zich al bewijzen hoe belangrijk dit moeilijke dossier voor de President wel is.
Althans, zo ziet de President dat zelf. Voor de inheemse bevolking is het niet meer dan normaal dat de President komt kijken en luisteren naar wat op de eilanden aan het gebeuren is en waarom. De afgelopen maanden was er immers geen dialoog, het was eenrichtingsverkeer en dat doe je niet met de Kanaken. De Minister van Binnenlandse Zaken was zeven keer op bezoek, maar telkens opnieuw, zo interpreteert de inheemse bevolking het, was het om een partijdig standpunt van de Franse Staat te komen meedelen.
Deed President Macron het dit keer beter? Zijn de gemoederen bedaard? Is een opbouwend gesprek mogelijk?
Al meer dan een week ligt het land plat. Er zijn wegversperringen, er werd geplunderd, er zijn doden gevallen. Aan beide kanten zijn er gewapende bendes. De luchthaven is onbereikbaar en de bevoorrading komt in gevaar.
De woorden van President Macron waren verzoenend, maar achter elke zin zit een vastberaden wil van Frankrijk om ‘de orde te herstellen’ en te doen wat het van plan was. Het kiesregister wordt verruimd zodat de Kanaken nog wat meer gemarginaliseerd worden.
‘De veiligheid en de dialoog moeten worden hersteld’ en ‘de noodtoestand moet niet langer duren dan de wettelijk voorziene twaalf dagen’, ‘op voorwaarde dat alle wegversperringen zijn verdwenen’.
‘We moeten naar een constructieve verzoening’, ‘maar dat mag niet betekenen dat een stap terug wordt gezet’.
‘De hervorming zal er niet worden doorgedrukt’, maar geen woord over een eventueel uitstel van de stemming eind juni, laat staan over een eventuele intrekking van het voorstel. Na het politiek akkoord moet de bevolking wel zijn akkoord geven. Hoe? Geen woord daarover.
‘Een constructieve verzoening’, ja, maar ‘we zullen elke wijk, elk rond punt, elke versperring uit de weg ruimen, met helikopters en met pantserwagens’.
Wie Nieuw-Caledonië kent, weet dat deze oplossingen niet werken. Drie keer heeft de Franse Staat tégen elke ‘constructieve verzoening’ gehandeld, door het derde referendum te laten doorgaan in 2021, tégen de wil van de Kanaken, door de verklaring van de President dat ‘de beslissing was genomen’ om in de Republiek te blijven, en door de stemming in de Franse Assemblee om het kiesregister te verruimen. Het werd drie keer ervaren als een oorlogsverklaring.
‘Dit is een opstand, en niemand had dit zien aankomen’, aldus de Franse President. Hij niet, nee, de Fransen ook niet, maar in Nieuw Caledonië wist men zeer goed dat er woede en frustratie was, dat dit op zeker ogenblik zou uitbarsten. Er leeft een sterk gevoel van onrechtvaardigheid.
Toen Nieuw Caledonië een Franse kolonie werd in 1853 waren er om en bij de honderd duizend Kanaken. In 1903 waren het er nog tien duizend. De bevolking was uitgeroeid door ziektes, rebellies en repressie. Kolonialisme in zijn zuivere vorm. Pas vandaag is het oorspronkelijk aantal min of meer hersteld en het is geen toeval dat de Fransen er alles aan doen om de meerderheid te behouden.
Of het President Macron lukt om op 24 uur tijd alles weer in ‘goede banen’ te leiden kan betwijfeld worden. Dialoog vergt tijd en veel, veel geduld.
