Nederlandse vreemdelingendetentiecentra, Administratieve detentie en rechteloosheid

”Lasciate ogne speranza, voi ch’intrate.”
”Laat alle hoop maar varen, gij die hier binnentreedt”
 
Met deze woorden maakte Dante zijn intrede in de ”Hel”, in zijn Divina Comedia.
Door menig illegale vreemdeling zullen dezelfde gevoelens van wanhoop zijn gegaan, niet alleen bij het binnentreden van detentiecentra als de Rotterdamse bajesboten of Kamp Zeist, maar vooral na een langdurig en uitzichtloos verblijf aldaar, waarbij bovendien in ernstige mate hun mensenrechten geschonden worden.
 
Geen strafbare feiten:
 
Cruciaal bij de detentiecentra voor zowel veelal uitgeprocedeerde asielzoekers en ”illegale” immigranten is wel het feit, dat het hier mensen betreft, die geen strafbare feiten hebben gepleegd, maar wiens enige ”misdrijf” is, niet over legale Nederlandse verblijfspapieren te beschikken.
Nog afgezien van het onrechtvaardige karakter hiervan is een en ander in strijd met de fundamentele en internationaal erkende rechtsregels, dat er slechts sprake dient te zijn van detentie, hetzij bij voorarrest, op verdenking van een strafbaar feit, hetzij na een veroordeling, na een rechtszaak, waarbij met wettig en overtuigend bewijs de strafbaarheid is aangetoond.
 
Zo stellen de artikelen 9 en 14 van het Internationaal Verdrag voor Burgerlijke en Politieke Rechten, die verwijzen naar de rechtscriteria voor een eerlijk proces en de toegestane detentiegronden, naar situaties, waarbij sprake is van strafbare feiten [1].
Hiervan is echter bij vreemdelingendetentie geen sprake, aangezien de detentieredenen slechts betreffen het niet beschikken over de juiste verblijfspapieren, en daarmee veelal [maar niet altijd] in combinatie, de weigering Nederland te verlaten
 
Volgens internationaalrechtelijke normen is het dus geen detentiegrond en is die detentie illegaal. Immers, de vluchtredenen, het vragen van asiel, hetzij het vluchten vanwege extreme armoede, zijn erkende in internationale verdragen vastgelegde grondrechten [2].
 
 
Maatregel, geen detentie in de klassieke zin van het woord:
 
De Nederlandse wetgever, die zich hiervan uiteraard zeer goed bewust is, noemt de detentie van uitgeprocedeerde asielzoekers en ”illegale” migranten dan ook geen detentie in de klassieke zin van het woord, maar een ”maatregel”, namelijk een bij algemene maatregel van bestuur opgelegde ”vrijheidsbeperking” [3].
 
In de praktijk echter blijken de ”vrijheidsbeperkende maatregelen”, van nu af aan gewoon ”detentie” genoemd, nog zwaarder te zijn dan die van reguliere Nederlandse veroordeelden voor strafbare feiten, zoals uit onderstaande zal blijken.
 
 
Detentie voor onbepaalde tijd
Verkapte vorm van administratieve detentie:
 
Reeds is opgemerkt:
Zwaardere detentieomstandigheden dan de reguliere Nederlandse veroordeelden voor strafbare feiten.
Fundamenteel bij iedere veroordeling van de Nederlandse rechter is, dat men op de hoogte is van de lengte van de opgelegde straf.
Dat is de rechter verplicht.
Detentie zonder een vastgestelde strafmaat, of zonder tussenkomst van een rechter, is volgens het Internationaal Recht verboden als zijnde ”administratieve detentie”.
 
Echter, niet alleen in Israël, sommige Afrikaanse landen, China en in Guantanamo Bay is hiervan sprake, ook in Nederland, zij het in minder gruwelijke vorm, wordt dit principe toegepast, namelijk in de vreemdelingendetentie.
 
In de eerste plaats komt er bij de vreemdelingendetentie geen rechter te pas, omdat het immers een bestuurlijke maatregel betreft.
 
In principe echter wordt ”de vreemdeling”  hetzij bij bijvoorbeeld een controle als preventief fouilleren, hetzij onder andere omstandigheden, aangehouden en wanneer niet bewezen kan worden, dat er sprake is van legale aanwezigheid in Nederland, wordt de ”vreemdeling” zonder verdere tussenkomst van een rechter, in ”vreemdelingenbewaring” gesteld en overgebracht naar een vreemdelingendetentiecentrum.
 
Hoe lang hij/zij daar verblijft is volledig willekeurig en bedraagt meestal tussen 6 en 18 maanden. Wel kan soms, op verzoek van de ”gedetineerde’, door de rechter de rechtmatigheid van de voortduring van de detentie worden getoetst.
 
Ook echter wanneer tot vrijlating wordt besloten , hetzij omdat uitzetting naar het land van herkomst niet mogelijk is [4], hetzij omdat de rechter van mening is, dat de IND [5] te weinig moeite gedaan heeft, de uitzetting te realiseren, is de ”vreemdeling de facto vogelvrij, aangezien hij snel opnieuw kan worden aangehouden.
Bovendien maakt hij noch op de eerste levensbehoefte en behuizing, noch op medische zorg aanspraak. Een dergelijke vrijlating zonder enige sociaal-medische rechten, ook wel ”klinkeren” genoemd, is niet alleen uiterst inhumaan, maar eveneens in strijd met de internationale rechtsregels [6].
 
Toch is dat de dagelijkse praktijk in Nederland
  
Reactie Staatssecretaris:
 
Een van de argumenten, die door de Staatssecretaris van Justitie, mevrouw Albayrak, wordt aangevoerd voor haar weigering, een maximum-termijn vast te stellen voor vreemdelingendetentie is gelegen in het feit, dat de ”vreemdeling” hieruit een aanmoediging zou putten, niet mee te werken aan zijn of haar terugkeer naar het eigen land, in de wetenschap, na een afzienbare tijd weer te worden vrijgelaten
 
Nog afgezien van het feit, dat administratieve detentie geen enkele rechtvaardiging verdient, is er niet alleen in de meeste gevallen sprake van gebrek aan medewerking van de ambassades van het land zelf, belangrijk echter is, dat uitzetting sowieso geen optie is, aangezien er veelal sprake is van landen, waar hetzij sprake is van ernstige mensenrechtenschendingen, hetzij van een oorlogssituatie. Volgens internationale en Europese rechtsverdragen is een dergelijke uitzetting dan illegaal [7].
 
Detentieomstandigheden:
 
Zoals reeds opgemerkt beantwoorden ook de detentieomstandigheden noch aan Nederlandse, noch aan internationaalrechtelijke standaarden [8].
 
Geen gedetineerdencommissie

Volgens de Penitentiaire Beginselenwet hebben gedetineerden recht op een gedetineerdencommissie, die kan ijveren voor de rechtspositie van gedetineerden, o.a. betreffende klachten. Deze zijn niet aanwezig en ook niet toegestaan in een ”vreemdelingen” gevangenis.
Wel is er een mogelijkheid, een klachtenformulier in te dienen, maar meestal is dit in het Nederlands gesteld, hetgeen voor met name het Nederlands slecht beheersende ”vreemdelingen” een probleem is. Ook wordt hen geen klachtenprocedures uitgelegd.
 
Het ontbreken van een gedetineerdencommissie is al daarom een groot probleem, omdat de zorg voor en bewaking van de gedetineerden vaak bestaat uit slecht of in het geheel niet opgeleid personeel van beveiligingsbedrijven, die dan ook niet getraind zijn in het omgaan met gedetineerden en al zeker niet met crisissituaties kunnen omgaan.
 
Het gevolg is veelal repressief optreden, waarbij het fysiek hardhandig tot zeer hardhandig kan toegaan [uiteraard de ”goede” bewakers niet te na gesproken] en soms om zeer geringe vergrijpen reeds de isoleercel als strafmaatregel wordt opgelegd.
Aangezien de isoleermaatregel [na enkele dagen ”buiten ” de cel te zijn geweest], telkens opnieuw kan worden opgelegd, kan dit tot traumatische ervaringen leiden, waardoor de gedetineerde opnieuw in de ogen van de bewaking ”moeilijk hanteerbaar” kan zijn, en zo een vicieuze cirkel kan ontstaan van in en uit de isoleercel.
 
Door de afwezigheid van die gedetineerdencommissie ontstaat bovendien een te grote macht van de bewakers, hetgeen kan leiden tot bovenvermeld willekeurig en repressief optreden.
 
Met name op de onder directe toezicht van de Koninklijke Marechaussee staande uitzetcentra Schiphol Oost en Zestienhoven zijn er een groot aantal gevallen bekend van agressief en intimiderend optreden van de Marechaussee, waarbij niet zelden sprake is van het in elkaar slaan en anderszins mishandelen van gedetineerden, zowel bij uitzettingen als tijdens de detentie.
 
Toezicht van de kant van Justitie op het gedrag van bewakers ontbreekt vrijwel.
 
Eerlijkheid gebiedt te zeggen, dat de andere kant er ook is. Zo hebben in de nacht van de Schipholbrand, met gevaar voor eigen leven, twee bewaaksters tientallen deuren van gedetineerden, die in de brandval zaten, opengemaakt.
 
Indringend is dan ook het verhaal van een Afghaanse man, die is gered door een van de bewaaksters, die hem, met het openmaken van de deuren toeriep ”Run!”.
 
Vier tot zes op een cel
 
Onacceptabel is het feit, dat in de meeste vreemdelingendetentiecentra, met name Kamp Zeist en de Rotterdamse bajesboten, vier tot zes mensen op een cel zitten.
Dit is in strijd met de zowel in Nederland als internationaal geldende maatstaven.
 
Niet alleen ontstaan er vaak spanningen door het totale gebrek aan privacy, bovendien worden alle nationaliteiten samen gezet, zonder rekening te houden met voorspelbare problemen, bijvoorbeeld tussen Russen en Tjetjenen. Bovendien kan men elkaar vaak niet verstaan, hetgeen eveneens tot spanningen en een gevoel van ontheemding kan leiden.
 
Betreffende Kamp Zeist is hier nog  bijgekomen, dat het vreemdelingendetentiecentrum Noorderzand [voor vrouwen en kinderen] recentelijk is gesloten, en deze mensen naar Kamp Zeist zijn gebracht. In de praktijk komt het erop neer, dat de vrouwen door de praktisch ontstane extra drukte nog minder privacy hebben en gelegenheid om te luchten, waardoor zij nu 21 uur per dag in hun cel moeten doorbrengen.
 
Geen recht op werk:
 
Volgens de Nederlandse gevangenisregels heeft iedere gedetineerde recht op werk.
Bij vreemdelingendetentie is hiervan geen sprake, waardoor het gevoel van verveling, onzekerheid en doelloosheid, nog verder kan toenemen.
 
Weinig tot geen recreatieve mogelijkheden:
 
Verder zijn er weinig tot geen recreatieve mogelijkheden, wat de gevoelens van doelloosheid en verveling verder voedt.
 
Slechte tot zeer slechte toegang tot de medische diensten:
 
De toegang tot de medische diensten, zowel fysiek als psychisch, is slecht tot zeer slecht [9]. Gevallen zijn bekend van mensen, die maandenlang bleven lopen met ernstige medische klachten en slechts paracetamol als verlichting kregen toegediend.
In diverse rapportages is hiervoor aandacht gevraagd, tot nu toe zonder noemenswaardig resultaat
 
Kinderen in een cel
 
Een ander schokkend verschijnsel is de aanwezigheid van kinderen in de detentiecentra
De leeftijd kan variëren vanaf baby tot 17 jaar. Het behoeft geen verder betoog, dat een gevangeniservaring voor zeker jonge kinderen bijzonder traumatisch kan zijn, zeker wanneer zij [en dat gebeurt natuurlijk meestal] samen met hun ouders op een leeftijd, dat zij het beseffen, in een vreemdelingengevangenis terechtgekomen zijn.
 
Speelgelegenheid is er onvoldoende [al verschilt het van detentiecentrum tot detentiecentrum], van onderwijs is uiteraard geen sprake.
 
Maar nog los van deze ostentatieve schendingen van het Kinderrechtenverdrag, de belangrijkste schending IS de aanwezigheid van kinderen in een vreemdelingendetentiecentrum.
 
Ook hier zijn weer door rapportages de schadelijke effecten aangetoond [10]
 
 
Brandonveiligheid:
 
De brandonveilige situatie, die bij het vreemdelingendetentiecentrum Schiphol Oost heeft geleid tot 11 doden, is bekend en tevens het voor de Overheid vernietigende rapport van de Onderzoeksraad voor Veiligheid. De brandonveiligheid is echter eveneens een structureel probleem bij andere vreemdelingendetentiecentra [11].
Zo werd in september 2006, een jaar na de Schipholbrand, een brandgevaarlijke situatie geconstateerd bij de Rotterdamse bajesboten, door het gebruik van te goedkope kabels
Eveneens dreigde burgemeester Opstelten van Rotterdam met het beëindigen van de vergunning, wanneer er geen maatregelen werden  genomen om de brandgevaarlijke situatie in Zestienhoven te verbeteren. Uit betrouwbare bron is eveneens komen vast te staan, dat er in Kamp Zeist sprake is van een brandgevaarlijke situatie.
 
Na de ostentatieve schending van de rechten van de ”vreemdelingen”, die gedetineerd zijn, is dit wel de ernstigste, namelijk de schending van het recht op leven.
 
 
Epiloog:
 
Resumerend mag dan ook gesteld worden, dat de vreemdelingendetentie als principe, alsmede de wijze, waarop ”vreemdelingen” in detentie worden bejegend, ernstig tot zeer ernstig in strijd is met zowel mensenrechten als elementaire beschavingsregels.
 
Het zal dan ook geen verwondering wekken, dat tegen dit beleid zowel door individuen als organisaties, regelmatig middels wakes, diverse protestacties en andere verzetsmethodieken, verzet wordt aangetekend.
 
Eveneens is er kritiek vanuit de adviesorganen van de Overheid.
 
Op de website van de Raad voor de Sanctietoepassing en Jeugdbescherming, die zich reeds eerder, hoewel mijns inziens te impliciet, kritisch heeft uitgelaten over de situatie op de Rotterdamse bajesboten, staat aangekondigd, dat er eind januari een rapport wordt uitgebracht tav de bejegening van ”vreemdelingen” in relatie met de grondrechten [12].
 
Reeds is in dit artikel gewezen op de elementaire rechten, waarmee de vreemdelingenbewaring alsmede de behandeling van de gedetineerden, in strijd is
Het is te hopen, dat de Raad, die adviezen uitbrengt aan het Ministerie van Justitie, zich hierover in haar rapportage kritisch genoeg zal uitlaten.
 
Nog belangrijker is echter een naar de maatschappelijke kritiek luisterende Overheid.
 
Nederland, dat zich laat voorstaan op respect voor het Internationaal Recht, dient de hand in eigen boezem te steken en te beseffen, dat niemand, die geen strafbaar feit heeft gepleegd, gedetineerd dient te worden. Dat ieders rechten, met of zonder geldige papieren, dienen te worden gerespecteerd
 
Dat kinderen niet thuis horen in een gevangenis
 
Geen mens is illegaal
Illegale wetsmaatregelen wel
 
(Uitpers, nr. 93, 9de jg., januari 2008)

 
Alle lezers bij dezen een Gelukkig, Voorspoedig en Gezond 2008 toegewenst
 
Lijst van een aantal vreemdelingendetentiecentra:
 
Uitzetcentra
 
Hier worden mensen gedetineerd, die naar alle waarschijnlijkheid binnenkort worden uitgezet, maar ook zij kunnen onverhoopt worden vrijgelaten, wanneer uitzetting niet mogelijk is
Ook is uitzetting vanuit meer ”reguliere” vreemdelingendetentiecentra mogelijk
 
Zestienhoven [Rotterdam Airport]
Staat direct onder de controle van de Koninklijke Marechaussee
 
Schiphol Oost [heropend]
Staat eveneens onder de controle van de Koninklijke Marechaussee
 
Rotterdamse bajesboten [”drijvende” detentiecentra]
 
Dordtse bajesboten [Dordrecht]
 
Zaanse bajesboten [Zaandam]
 
Kamp Zeist
 
Vreemdelingdetentiecentrum  Alphen aan de Rijn
 
 
Verdere achtergrondinformatie:
 
http://www.jokekaviaar.nl/
 
http://www.sluitkampzeist.nl/
 
http://www.geenkindindecel.nl/
 
http://www.defenceforchildren.nl/
 
http://www.vanhartepardon.nl/
 
http://stop_deportaties.mahost.org/
 
Voorbeeld recente protestactie:
 
http://www.indymedia.nl/nl/2007/12/49351.shtml
 
 
 
 
 
 
 
Notenapparaat:
 
 
[1] Zie artikelen 9 en 14, BuPo verdrag
 http://www.diversiteit.be/CNTR/NL/discrimination/legislation/BUPO/
 
[2] Zie Preambule Covenant inzake Economische, Sociale en Culturele Rechten
 http://www1.umn.edu/humanrts/instree/b2esc.htm
 
Zie ook:
 http://www.un.org/apps/news/story.asp?newsid=20913&cr=human 
 
[3] Zie artikel 56, Vreemdelingenwet 2000
http://www.st-ab.nl/wetten/0345_Vreemdelingenwet_2000_Vw_2000.htm
 
[4] De reden is dan meestal gelegen in het feit, dat het betreffende herkomstland weigert een eenmalige reisvisum, de zogenaamde ”laissez passer” uit te reiken
 
[5] Immigratie en Naturalisatiedienst
www.ind.nl
 
[6] Artikel 11 en 12, Internationaal Convenant inzake Economische, Sociale en Culturele  Rechten
http://www1.umn.edu/humanrts/instree/b2esc.htm
 
[7] Zie artikel 3, EVRM
http://users.skynet.be/historia/EVRM.htm
Zie ook:
http://hrw.org/english/docs/2004/02/12/nether7360.htm
 
[8] Zie voor Nederlandse wetgeving:
 
Penitentiaire Beginselenwet
http://www.st-ab.nl/wetten/0230_Penitentiaire_beginselenwet_Pbw.htm
 
Internationale rechtsverdragen:
 
Standaard Minimumregels voor de behandeling van gevangenen
http://www1.umn.edu/humanrts/instree/g1smr.htm
 
Tav humanitaire situatie van de Rotterdamse bajesboten:
http://www.vn.nl/Verhalen/Dossiers/DossierDetentieboot/ArtikelDetentieboot/UndercoverOpDeIllegalenboot.htm
 
http://www.vn.nl/Verhalen/Dossiers/DossierDetentieboot/ArtikelDetentieboot/UndercoverOpDeIllegalenboot2.htm
 
Gerechtelijke uitspraak Rotterdamse bajesboten:
http://www.vn.nl/Verhalen/Dossiers/DossierDetentieboot/ArtikelDetentieboot/HofMaximaalZesMaandenOpBajesboot.htm
 
Artikel tav standpunt Staatssectretaris mevr Albayrak tav Rotterdamse bajesboten
http://www.vn.nl/Verhalen/Dossiers/DossierDetentieboot/ArtikelDetentieboot/InDeBootGenomen.htm
 
[9] Tav medische zorg in vreemdelingendetentiecentra:
Zestienhoven:
http://www.novatv.nl/index.cfm?ln=nl&fuseaction=artikelen.details&achtergrond_id=6255
 
Vreemdelingendetentie volwassenen:
http://www.schipholwakes.nl/48_vreemdelingen.doc
 
[10] Kinderrechtenverdrag:
 http://www.defenceforchildren.nl/ariadne/loader.php/dci/kinderrechten/kinderrechtenverdrag/
 
Kinderen in vreemdelingendetentie:
http://www.defenceforchildren.nl/ariadne/loader.php/dci/documenten/Samenvatting_scriptie_vreemdelingendetentie.pdf/
http://www.schipholwakes.nl/kinderdetentie-Gerrianne-Smits.pdf

 
[11] Tav brandonveiligheid:
 
Rapport Onderzoeksraad voor Veiligheid tav Schipholbrand
 http://www.onderzoeksraad.nl/publicaties/ovv/rapport_schipholbrand.pdf
 
Om niet te vergeten:
 
Namen doden Schipholbrand
 http://www.schipholwakes.nl/namen-slachtoffers.htm
 
In 2006 geconstateerde brandonveiligheid Rotterdamse bajesboten
 http://www.ad.nl/binnenland/article614323.ece
 
[12] Aangekondigd rapport RSJ:
http://www.rsj.nl/onderwerpen/Vreemdelingenbewaring/
 

Visited 9 Times, 1 Visit today

Tags :