Op de valreep kon het dan toch. Terwijl de koning afgelopen dinsdag op Prinsjesdag zijn toespraak met de regeringsplannen voor de begroting 2023 al aan het voorlezen was, sleutelde het kabinet op de achtergrond nog aan de uitwerking van een prijsplafond voor de levering van energie aan consumenten.
Eerst kon dergelijk plafond volgens het kabinet niet. Met al die geprivatiseerde energiebedrijven was het te ingewikkeld. Het zou de markt verstoren. Mensen zouden er minder energie door gaan besparen. En het mocht niet van Brussel!
Dat laatste was er voor Europees commissaris Frans Timmermans, in zijn vrije tijd ook PvdA-politicus in Nederland, te veel aan. Brussel was helemaal niet tegen een prijsplafond. Met overheidssteun voor bedrijven heeft dergelijk plafond niets te maken. Een aantal Europese lidstaten hebben al een prijsplafond ingevoerd. En in haar ‘State of the Union’ heeft Ursula von der Leyen zelfs aangedrongen op dergelijke maatregelen.
Daarmee viel het Brusselse schaamlapje weg. Ook liet een aantal energieleveranciers weten dat een plafond technisch haalbaar was.
Dus gingen Mark Rutte en de zijnen tegen heug en meug door de neoliberale knieën, en komt er een prijsplafond. Voor het gemiddeld verbruik van gas en elektriciteit wordt per 1 januari 2023 de leveringsprijs vastgelegd op het niveau van januari 2022. Voor verbruik boven het Nederlands gemiddelde betaal je wel de actuele marktprijs. Het ‘verlies’ dat de energieleveranciers door dit plafond lijden, wordt door de regering vergoed. Dit zou rond de 15 miljard gaan kosten, maar de uiteindelijke kostprijs hangt af van de gasprijs op de markt.
Uiteindelijk is de regering door de knieën gegaan omdat zij vreesde voor een echte revolte. Zelf hebben wij thuis een driejaarlijks energiecontract met een vaste prijs. Maar dat is niet omdat ik slim ben. Ik heb gewoon geen zin om mijn kostbare tijd te steken in marktonderzoek naar de beste prijs voor mijn telefoon, internet, energie, de hypotheek, en noem maar op. Geen gedoe, ik heb wel wat beters te doen. En daarom nu dus geluk. Maar ik kan me goed voorstellen wat het is plots honderden euro’s op een krap budget te moeten inleveren omdat je het slachtoffer bent van een wispelturige energiemarkt waar je geen grip op hebt, en anderen fortuinen verdienen. Dan word je echt boos.
Het vertrouwen in de regering heeft door dit laattijdig ingrijpen terecht opnieuw een deuk gekregen. Het helpt niet dat het laattijdig geklungel nog veel vragen open laat. Wat doe je met mensen met een laag inkomen maar grote slecht geïsoleerde woningen? Wat doe je met mensen met energie slurpende medische apparatuur in huis? Wat doe je met het miljoen huishoudens die al een waterpomp geïnstalleerd hebben, geen gas meer verbruiken maar wel bovengemiddeld veel elektriciteit? Wat doe je met de bakker om de hoek, die onvermijdelijk veel energie verbruikt? En wat gaat de regering precies doen vanaf november, want de prijzen swingen nu al de pan uit. Het volstaat de vragen op te sommen, om duidelijk te maken hoe de regering in wat een goed georganiseerd land heet niet in staat is krachtdadig een crisis aan te pakken, al is ze voor veel mensen zo ingrijpend.
En dan is er nog de vraag waarom de overheid 15 miljard geld gaat besteden om de kassen van de energiemaatschappijen te spekken, tot profijt van de aandeelhouders, ook al zitten nu juist die niet in de kou.
