Op 10 en 11 september organiseerde BIJ1 landelijke vergaderingen over de partijcultuur. BIJ1 is in Nederland de linkse partij die radicale gelijkwaardigheid en economische rechtvaardigheid hoog in het vaandel voert. Onlangs nam BIJ1 een radicaal antikapitalistisch en intersectioneel beginselprogramma aan.
Een discussie over de partijcultuur drong zich op, want de ontwikkeling van BIJ1 is tegenstrijdig. Enerzijds groeit de partij als kool. In de laatste verkiezingen voor de Tweede Kamer veroverde partijleider Sylvana Simons een zetel, en zij is er nu een krachtige en gewaardeerde stem tegen uitbuiting en onderdrukking. BIJ1 won laatst drie zetels in de Amsterdamse gemeenteraad, en een zetel in de raden van Utrecht, Rotterdam en Almere. Bij1 telt nu 7.000 leden.
Maar het rommelt regelmatig in de partij. Een jaar geleden stapte Quinsy Gario, in Nederland bekend van de discussie over Zwarte Piet, en tweede op de lijst voor de Tweede Kamer, uit de partij. Hij werd beschuldigd van intimiderend gedrag. Maar volgens anderen werd hij hierop harder aangekeken omdat hij een zwarte man is, en ook vonden velen de aanpak door de leiding van dit conflict niet transparant. Uit protest stapte het afdelingsbestuur van Den Haag uit de partij.
In de aanloop naar het laatste congres nam de landelijke voorzitter van het partijbestuur, Jursica Mills, ontslag, omdat zij zich onheus behandeld voelde, en kortgeleden stapte ook het bestuur van de afdeling Amsterdam op.
Heel raar is dit allemaal niet. BIJ1 is een jonge partij, zonder duidelijke gemeenschappelijke traditie hoe je aan je intern partijleven vorm geeft. Het moet allemaal nog uitgevonden worden. Ook engageren vele leden zich vanuit persoonlijke ervaringen met uitsluiting en onderdrukking, en leggen de lat voor de partij hierin hoog.
Op de conferentie afgelopen weekend ging de nieuw verkozen partijleiding de discussie hierover aan. Volgens de leiding zijn de opeenvolgende incidenten tekenend voor een patroon. Onderdrukkende verhoudingen in de samenleving komen ook binnen in de partij, en regels zijn niet voldoende om hiermee om te gaan. Je moet samen een partijcultuur ontwikkelen, erover praten, en leren met elkaar in gesprek te gaan in plaats van elkaar te cancelen. In de inleidende toespraak door de nieuwe bestuursvoorzitter Rebekka Timmer werd hier uitgebreid en concreet op ingegaan.
Het is een belangrijke discussie. Zelf kom ik uit een partijcultuur waar vooral een uitgebreide set regels het democratisch karakter van de partij moet waarborgen. Wat telt is niet of je elkaar leuk vindt, maar je mening. Al moet ik dat nuanceren, want er was bijvoorbeeld het recht van vrouwen apart te vergaderen, en het democratisch gehalte van het tendensrecht werd gerelativeerd omdat zo toch vooral welbespraakte boekenlezers kwamen bovendrijven.
Maar voor zover ik me herinner heb ik nooit een landelijke vergadering meegemaakt over het thema hoe je met elkaar omgaat. BIJ1 heeft dat dus wel gedaan. Het vervolg zal niet makkelijk zijn, want hoe handhaaf je afspraken over ‘gedrag’? Maar naar verluidt is de sfeer al een stuk beter, en dat is in elk geval meegenomen.
Frank Slegers is zelf een (niet erg actief) lid van BIJ1
